account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Nawracające afty – bolesny problem dzieci i dorosłych

Katarzyna Grzyś-Kurkalek. Agnieszka Żędzian17.01.2024Aktualizacja: 28.02.2024

Wedle danych z nawracającymi aftami zmaga się 11–30% Polaków. To czyni schorzenie najczęściej występującym zaburzeniem w obrębie błon śluzowych jamy ustnej! Przeważnie (w 60%) są to zmiany małe, które nie pozostawiają blizn. Jednak w pozostałych przypadkach afty przybierają postać rozległych owrzodzeń lub bardzo licznych zmian opryszczkopodobnych. Mimo powszechności nawracających aft, przyczyny dolegliwości wciąż nie zostały do końca poznane. Nie oznacza to jednak, że nie opracowano skutecznych metod terapeutycznych.


nawracajace-afty-jakie-moga-byc-ich-przyczyny
Pixabay.com

Polecane

ugryzienie-biedronki-jak-wyglada-jak-leczyc
Zdrowie
1 min.
Ugryzienie biedronki – jak je rozpoznać? Czy może zagrażać zdrowiu?
02.06.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
nadmierna-potliwosc-glowy-jakie-sa-przyczyny
Zdrowie
1 min.
Nadmierna potliwość głowy - jakie są przyczyny?
24.01.2022
Spis treści
  1. Czym właściwie jest nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej?
  2. Jakie objawy towarzyszą nawracającym aftom?
  3. Jakie są przyczyny nawracających aft?
  4. Jak radzić sobie z nawracającymi aftami w jamie ustnej?

Czym właściwie jest nawracające aftowe zapalenie jamy ustnej?

Afty to nadżerki czy wręcz owrzodzenia powstające na powierzchni błon śluzowych w jamie ustnej. Mogą występować pojedynczo bądź w skupiskach. Mają postać owalnych ubytków błony śluzowej pokrytych białawym nalotem (tzw. nalotem włóknikowym). Najczęściej lokalizują się po wewnętrznej stronie policzków, warg oraz spodniej stronie języka. Czasami też rozwijają się na podniebieniu, dziąsłach i dnie jamy ustnej.

Nie sposób przeoczyć afty. Jeszcze zanim ją zauważysz, możesz odczuwać w jamie ustnej delikatne mrowienie lub pieczenie. Po jednej lub dwóch dobach pojawiają się zaczerwienienie albo grudka, które następnie przybierają typowy wygląd afty. Zmiany te bolą. Utrudniają jedzenie, picie, a czasami nawet mówienie. Problem jest szczególnie dokuczliwy, gdy często nawraca.

Jakie objawy towarzyszą nawracającym aftom?

Nawracającemu aftowemu zapaleniu błon śluzowych jamy ustnej towarzyszą zmiany jednego z trzech typów:

  • małe afty Mikulicza – zmiany mają średnicę do 10 mm i samoistnie ustępują po maksymalnie 2 tygodniach,

  • duże afty Suttona – zmiany mają średnicę 10–20 mm i nawet jeśli ustąpią w ciągu 2 tygodni, to pozostawiają po sobie blizny,

  • afty opryszczkopodobne – zmiany mają średnicę zaledwie 1–2 mm i występują w skupiskach liczących nawet 100 nadżerek, ale mimo że goją się nawet przez 3 tygodnie, to nie pozostawiają po sobie blizn.

W przypadku aft Mikulicza i aft opryszczkopodobnych zwykle nadżerkom towarzyszy wyłącznie dyskomfort (pieczenie, ból). Przy owrzodzeniach charakterystycznych dla aft Suttona poza silnym bólem mogą wystąpić też objawy ogólnoustrojowe. Nie zdziw się, jeśli tuż po pojawieniu się zmian w jamie ustnej rozwinie się stan podgorączkowy i osłabienie. Możesz mieć też trudności w mówieniu i połykaniu. Do tego czasami powiększają się węzły chłonne i to do takiego stopnia, że ich obrzęk jest widoczny gołym okiem (na szyi pojawiają się wypukłości).

Jakie są przyczyny nawracających aft?

Przyczyny powstawania aft wciąż nie są jasne. Wiele wskazuje jednak na to, że schorzenie może mieć związek z defektem limfocytów T, czyli białych krwinek odpowiedzialnych za reakcje immunologiczne organizmu. Jak wynika z badań, poziom cytokin prozapalnych (odpowiadających za rozwój stanu zapalnego) przy aftach jest zwykle podwyższony. Tymczasem cytokiny te odpowiadają za różnicowanie limfocytów T, a także za ich migrację do jamy ustnej. W tym wypadku więc schorzenie jest być może konsekwencją nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej.

Ciągle nawracające afty mogą wynikać z nabytej, humoralnej odpowiedzi immunologicznej. To znaczy, że jest to wyuczona reakcja organizmu, polegająca na wzroście liczebności m.in. komórek B, które syntezują i uwalniają przeciwciała odpornościowe.

Inną przyczyną przykrych dolegliwości może być nadreaktywność neutrofilów (komórek układu odpornościowego). Skutkuje to wyrzutem reaktywnych form tlenu.

Nie udowodniono, który defekt jest bezpośrednią przyczyną nawracających aft. Naukowcy podejrzewają natomiast, iż mogą mieć one podłoże genetyczne. Nawracające afty u dzieci diagnozowane są częściej u tych maluchów, których rodzice zmagali się (lub nadal zmagają) z podobnym problemem.

Warto mieć na uwadze, że nawracające nadżerki i owrzodzenia na błonach śluzowych jamy ustnej częściej występują u:

  • zakażonych wirusem HIV, dlatego niektórzy sądzą, że afty mogą być jednym z objawów HIV,

  • zakażonych bakterią S. sanguis (Gram-dodatnim paciorkowcem zieleniejącym),

  • chorych na celiakię,

  • zmagających się z chorobą Leśniowskiego-Crohna,

  • cierpiących na wrzodziejące zapalenie jelita grubego,

  • zmagających się z chorobą Behçeta (układowym zapaleniem naczyń),

  • osób z infestacją pasożytniczą przewodu pokarmowego,

  • osób z urazami miejscowymi błoń śluzowych jamy ustnej (powstałymi np. podczas szczotkowania),

  • kobiet leczonych preparatami zawierającymi progesteron,

  • kobiet w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego (wzrasta wówczas poziom progesteronu),

  • osób z niedoborami witamin z grupy B (zwłaszcza witaminy B12 i B9) oraz żelaza, dlatego afty mogą być jednym z objawów anemii,

  • osób zmagających się z silnym i długotrwałym stresem oraz ze stanami lękowymi.

Jak radzić sobie z nawracającymi aftami w jamie ustnej?

Przy łagodnych zmianach, które nawracają kilka razy w roku, terapia ogranicza się do redukcji stresu, unikania czynników podrażniających śluzówkę jamy ustnej (np. pokarmów alergizujących, stosowania szczoteczki do zębów z twardym włosiem). Lekarz rodzinny lub stomatolog może też przepisać Ci preparat do aplikowania miejscowego, który łagodzi stan zapalny, redukuje ból i wspomaga regenerację tkanki. Mogą być to m.in.: benzydamina, chlorheksydyna, solcoseryl czy wyciąg z szałwii.

W przypadku ciężkich postaci nawracających aft lekarz może zlecić wykonanie podstawowych badań, takich jak morfologia i oznaczenie stężenia żelaza i witaminy B12. Ważne mogą też okazać się wyniki pod kątem obecności pasożytów w układzie pokarmowym czy nietolerancji glutenu.

Poza leczeniem miejscowym w tym wypadku ważna jest terapia ogólnoustrojowa z zastosowaniem:

  • sterydów,

  • suplementów witaminy A, C, D, witamin z grupy B i żelaza (dlatego warto wiedzieć, jak szybko uzupełnić żelazo w organizmie i zoptymalizować podaż witamin),

  • środków immunosupresyjnych,

  • środków immunomodulujących.


Ponieważ nie do końca poznane są przyczyny powstawania aft, trudno przewidzieć nawrót choroby. Może się zdarzyć, że bolesne nadżerki czy owrzodzenia pojawią się w jamie ustnej tuż przed wyjazdem na wakacje. Ból, który utrudnia jedzenie, picie i mówienie, całkowicie psuje zabawę. Nie zawsze uda Ci się umówić wizytę u lekarza z dnia na dzień. Właśnie dlatego warto skorzystać z prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, którego ofertę można zamówić na Welbi, żeby na wizytę u lekarza pierwszego kontaktu czekać nie dłużej niż 1 dzień.

Sprawdź, co jeszcze możesz zyskać, wybierając prywatną opiekę medyczną, której ofertę zamówisz na Welbi – wypełnij formularz i porozmawiaj z konsultantem.

Źródła
  1. R. Antoniv, W. Lipska i in., Afty nawracające – przegląd piśmiennictwa, „Nowa Stomatologia” 2014, nr 3, s. 142–146.
  2. I. Tyszkiewcz, W. Kozłowski, Współczesne poglądy na temat leczenia aft nawracających – przegląd piśmiennictwa, „Dental Forum” 2015, vol. 42, nr 1, s. 83–88.
  3. N. Lewkowicz, M. Banasik, Przewaga wytwarzania cytokin typu Th1 u chorych z aftami nawracającymi, „Dental and Medical Problems” 2004, vol. 41, nr 4, s. 655–660.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

oklady-z-zywokostu-na-stawy-ostrogi-jak-zrobic
Zdrowie
2 min.
Okłady z żywokostu - na stawy, ostrogi. Jak zrobić?
24.01.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
opuchlizna-po-wyrwaniu-zęba-ile-czasu-schodzi
Zdrowie
1 min.
Jak długo utrzymuje się opuchlizna po wyrwaniu zęba i jak można ją złagodzić?
31.05.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.