account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieProfilaktyka 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Pepsyna – czym jest i jakie ma działanie?

Justyna Dereńlek. Agnieszka Żędzian06.10.2023Aktualizacja: 13.02.2024

Pepsyna jest zaliczana do enzymów trawiennych – błona śluzowa żołądka wydziela jej nieczynną postać: pepsynogen. Aktywacja odbywa się wtedy, gdy w żołądku panują kwaśne warunki. Pepsyna odpowiada za wstępne trawienie białek. Sprawdź, jakie są objawy jej niedoboru i co zrobić, aby im zapobiec!


pepsyna-wlasciwosci-zastosowanie-i-dawkowanie
Adobe Stock

Polecane

wszy-skad-sie-biora-wyglad-objawy
Zdrowie
1 min.
Wszy – skąd się biorą, jak wyglądają i jak się nimi zarazić?
31.05.2022
przeciwciala-czym-sa-co-je-wytwarza
Zdrowie
2 min.
Przeciwciała - czym są? Co je wytwarza?
31.10.2021
zab-madrosci-kiedy-i-jak-dlugo-rosnie
Zdrowie
1 min.
Ząb mądrości – czy trzeba go usuwać? Objawy i powikłania
19.05.2021
jakie-jest-polozenie-serca-w-klatce-piersiowej
Zdrowie
2 min.
Jakie jest położenie serca w klatce piersiowej?
31.10.2021
Spis treści
  1. Czym jest pepsyna?
  2. Jakie właściwości ma pepsyna?
  3. Jakie są objawy niedoboru pepsyny?
  4. Gdzie występuje pepsyna?
  5. Jak stosować preparat z pepsyną?
  6. Czy pepsyna może przyczyniać się do wystąpienia refluksu?
  7. Dlaczego nie można doprowadzić do nadmiaru pepsyny?

Czym jest pepsyna?

Pepsyna jest aktywną postacią pepsynogenu, czyli proenzymu wydzielanego przez komórki gruczołowe żołądka. Rozkłada ona białka do krótszych łańcuchów peptydowych i oligopeptydów. To właśnie za jej sprawą 10–15% białka ulega trawieniu w żołądku. Za dalszy etap, zachodzący w jelicie cienkim, odpowiadają inne enzymy.

Rozbijają one w kolejnym etapie trawienia polipeptydy na peptydy, a te z kolei na aminokwasy. Organizm wykorzystuje te aminokwasy jako źródło energii, a także do budowy białek. Trawienie białek w jelicie cienkim odbywa się w środowisku zasadowym, inaczej niż w żołądku.

Jakie właściwości ma pepsyna?

Proces uwalniania pepsyny przebiega spontanicznie, rozpoczyna się przy pH poniżej 5. Maksymalną aktywność substancja wykazuje przy pH 1,6–3,2. Nie możesz więc stosować jej jednocześnie z lekiem zawierającym mizoprostol, pirenzepinę, cymetydynę czy ranitydynę (uogólniając, są to leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego, stosowane np. w leczeniu wrzodów żołądka, refluksu czy innych chorób układu trawiennego w leczeniu których kluczowa jest regulacja wydzielania kwasu solnego w żołądku). Wspomniane substancje zwiększają pH soku żołądkowego, w związku z czym osłabiają działanie enzymu. Pepsyna zachowuje aktywność trawienną przy niskim pH i wysokiej temperaturze, co sprawia, że wyróżnia się spośród innych enzymów.

Jakie są objawy niedoboru pepsyny?

Niedostateczne wydzielanie pepsyny może objawiać się:

  • bólem brzucha,

  • utrzymującymi się wzdęciami,

  • biegunką lub zaparciami,

  • utratą apetytu,

  • uczuciem pełności i ciężkości na żołądku.

Dolegliwości najczęściej pojawiają się zaraz po jedzeniu. Aby je złagodzić, możesz stosować zioła na trawienie. Jeśli nie przynoszą ulgi, koniecznie skonsultuj się z internistą lub gastroenterologiem. Specjalista ustali przyczynę problemu, a jeśli są one związane z niedoborem pepsyny, może przepisać płyn lub tabletki zawierające ten enzym. Poprawę najczęściej obserwuje się w ciągu kilku dni, jeśli jednak objawy utrzymują się lub nasilają, należy ponownie umówić się na wizytę.

Zaburzenia w wydzielaniu pepsyny mogą doprowadzić do niedoboru składników odżywczych, zwłaszcza witamin z grupy B. Do najczęstszych objawów niedoboru witaminy B12 zaliczamy:

  • zawroty głowy,

  • drętwienie kończyn,

  • mrowienie w palcach, 

  • pieczenie języka,

  • wahania nastroju,

  • problemy z koncentracją,

  • męczliwość,

  • zaburzenia chodu,

  • ciągłe zmęczenie.

Gdzie występuje pepsyna?

Pepsyna występuje również w postaci preparatów doustnych. Zazwyczaj przyjmują je pacjenci, którzy cierpią na:

  • niedokwaśność żołądka (hipochlorhydrię),

  • zaburzenia łaknienia (zwykle brak apetytu),

  • ostre lub przewlekłe zapalenia błony śluzowej żołądka,

  • nadmierną fermentację w żołądku,

  • problemy trawienne spowodowane schorzeniami wątroby.

Niekiedy zażywa się ją po resekcji żołądka. W lekach na niestrawność często znajduje się pepsyna, a także betaina HCL, czyli chlorowodorek betainy. Wspomniana substancja wspiera proces trawienia i poprawia wchłanianie składników odżywczych. 

Jak stosować preparat z pepsyną?

Dawka jest uzależniona wieku i masy ciała pacjenta.Lekarz bierze pod uwagę również to, na jakie choroby układu pokarmowego cierpi dana osoba. U dorosłych dawka wynosi najczęściej 15–30 ml na dobę. Czasami pepsynę rozpuszcza się w wodzie, a następnie do roztworu dodaje rozcieńczony kwas solny. Farmaceuta przygotowuje preparat zgodnie z zaleceniami lekarza znajdującymi się na recepcie.

Aby nie zaburzyć wchłaniania pepsyny, należy ją stosować 15–20 minut przed spożyciem posiłku. Substancję przyjmuje się trzy razy dziennie. 

Przeciwwskazaniem do stosowania pepsyny jest:

  • nadwrażliwość na substancję,

  • zakwaszenie żołądka, przyczyniające się do choroby refluksowej lub wrzodów żołądka. Może objawiać się brakiem apetytu, złym samopoczuciem, nudnościami i bólami brzucha.

Niektóre preparaty zawierające pepsynę są dostępne bez recepty. Zanim jednak zaczniesz je stosować, skontaktuj się z lekarzem. Musisz wiedzieć, że bjawy związane z nadkwasotą mogą przypominać dolegliwości spowodowane niedokwasotą. Stawiając błędną autodiagnozę, nie tylko nie rozwiążesz problemu, ale jeszcze go nasilisz.

Czy pepsyna może przyczyniać się do wystąpienia refluksu?

Nadmiar pepsyny może wywoływać refluks, czyli przypadłość związaną z cofaniem się treści żołądkowej do przełyku. W zarzucanym soku znajdują się wspomniany enzym i kwas solny, a czasami sole kwasów żółciowych i bakterie zasiedlające przewód pokarmowy. Podrażnia on także błonę śluzową górnych dróg oddechowych. Refluks żołądkowo-przełykowy zwykle objawia się:

  • pustym lub kwaśnym odbijaniem,

  • zgagą (uczuciem pieczeniem za mostkiem, które może promieniować do gardła),

  • chrypką i przewlekłym kaszlem,

  • świszczącym oddechem,

  • czkawką.

Biorąc pod uwagę pH soku żołądkowego, można wyróżnić trzy rodzaje refluksu:

  • lekko zasadowy (pH >7) – cofająca się z żołądka treść składa się przede wszystkim z pepsyny i kwasów żółciowych, docierających z dwunastnicy;

  • lekko kwaśny, zwany również mieszanym (pH 4-7);

  • kwaśny (pH <4) – treść zarzucana do przełyku zawiera głównie kwas solny.

Kolejne ataki refluksu, szczególnie kwaśnego, aktywują pepsynę, zlokalizowaną w strukturach nosogardła lub krtani. Należy jednak zaznaczyć, że inne rodzaje choroby refluksowej również mogą się do tego przyczynić. Z badań wynika, że pepsyna zachowuje częściową aktywność przy pH 6–7,2. Taki poziom pH występuje w górnych drogach oddechowych (jamie nosowej, gardle i przedsionku krtani) i jamie ustnej. Jeśli przedostanie się do nich pepsyna, może dojść do uszkodzenia nabłonka wspomnianych struktur.

Dlaczego nie można doprowadzić do nadmiaru pepsyny?

Istnieje wówczas ryzyko uszkodzenia połączeń międzykomórkowych w nabłonku przełyku. Dodatkowo nadmiar enzymu może przyczyniać się do:

  • stresu oksydacyjnego, prowadzącego do wzrostu stężenia reaktywnych form tlenu,

  • uszkodzenia mitochondrialnego DNA,

  • wejścia w interakcję z cytokinami zapalnymi i receptorami.

To oznacza, że nadmiar pepsyny może prowadzić do przedwczesnego starzenia się organizmu, spadku odporności, zespołu chronicznego zmęczenia, a także przybierania na wadze niewynikającego ze złej diety.

Źródła
  1. K. Kowalik, A. Krzeski, Rola pepsyny w refluksie krtaniowo-gardłowym, Otolaryngologia Polska, nr 71 (6), 2017.
  2. W. Ganong, Fizjologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.
Author Justyna Dereń picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
karagen-co-to-jest-czy-jest-bezpieczny
Odżywianie
2 min.
Karagen – co to jest, gdzie jest stosowany i jaki ma wpływ na zdrowie?
17.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.