Gluten - co to jest i jak wpływa na organizm? Kto nie powinien jeść glutenu?

Redakcja

01.12.2021

Aktualizacja: 06.10.2022

Gluten to niejednorodna grupa białek występujących w jęczmieniu, pszenicy, owsie, życie oraz we wszystkich ich odmianach. Pomimo obecnie panującej mody na produkty bezglutenowe, warto zaznaczyć, że to białko jest dobrze tolerowane przez większość ludzi. Według statystyk, osoby rezygnujące z glutenu, często robią to bez wyraźnych wskazań zdrowotnych. Kto zatem nie powinien go jeść i dlaczego?


gluten-co-to-jest-kto-nie-powinien-jesc-glutenu
pexels.com

Kto nie powinien jeść glutenu?

Grupa chorób glutenozależnych obejmuje dolegliwości zdrowotne mające wspólną patogenezę w żywności zawierającej gluten. Choroby te dzielą się na:

  • autoimmunologiczne (celiakia, ataksja glutenozależna, choroba Duhringa),

  • alergiczne (alergia na pszenicę),

  • nieautoimmunologiczne, niealergiczne (nieceliakalna nadwrażliwość na gluten).

Łączna zapadalność na wszystkie jednostki chorobowe w skali światowej wynosi 5%.

Ciekawostka: w ostatnich latach obserwuje się wzrost konsumpcji żywności przeznaczonej dla osób z nietolerancjami pokarmowymi oraz dla diabetyków. Jednak największy skok nastąpił właśnie w segmencie żywności bezglutenowej. W 2015 roku zysk ze sprzedaży produktów bez glutenu w Polsce wyniósł 48,2 mln dolarów, w Stanach Zjednoczonych 1715,3 mln dolarów, a w Kanadzie 39,9 mln dolarów.

Celiakia

Celiakia to choroba autoimmunologiczna o podłożu genetycznym. Chorzy muszą wykluczyć gluten ze swojej diety, ponieważ w wyniku nieprawidłowej reakcji organizmu na to białko, zanikają kosmki jelitowe. W wyniku tego procesu zaburzeniu ulega wchłanianie cennych mikro i makroskładników, które dostarczane są do organizmu z pożywieniem.

Osoby chore na celiakię bezwzględnie nie powinny jeść glutenu. Dieta bezglutenowa jako lekarstwo na celiakię została wprowadzona w 1932 roku i do chwili obecnej pozostaje główną metodą leczenia.

Polecamy

alergolog-w-czym-pomoze-ci-online
Telemedycyna
1 min.

Alergolog: jak może pomóc Ci online?

Oczekiwanie na konsultację do lekarza alergologa, szczególnie w okresie pylenia roślin, jest wydłużone. Na szczęście pomóc może e‑wizyta. Teleporada z alergologiem to komfortowa alternatywa dla czekania w przepełnionych poczekalniach lekarskich. Jest również najszybszą, do tego bardzo pomocną formą kontaktu nie tylko z alergologiem, ale i z innymi specjalistami.

Redakcja11.10.2021

Choroba Duhringa

Opryszczkowate zapalenie skóry jest autoimmunologicznym zespołem jelitowo-skórnym, u którego podłoża leży zaburzona tolerancja glutenu. Głównym objawem klinicznym są swędzące zmiany skórne w postaci wykwitów pokrzywkowatych, grudek, rumieni i pęcherzy zlokalizowanych przeważnie w okolicach przedramion, łokci, stawów kolanowych, na karku, pośladkach, tułowiu i skórze głowy.

Leczenie polega na bezwzględnym przestrzeganiu diety bezglutenowej z ograniczonym spożyciem jodu, mogącego nasilić występowanie niepożądanych zmian skórnych.

Alergia na gluten

Alergia na pszenicę jest odpowiedzią układu immunologicznego na białka obecne w pszenicy i jest udokumentowana u niewielkiego procenta populacji. Zaliczana jest do grupy klasycznych alergii pokarmowych i manifestuje się poprzez zmiany skórne, objawy ze strony układu pokarmowego i oddechowego, takie jak: katar, łzawienie oczu, duszność.

U chorych cierpiących na alergię na gluten, nie stwierdza się reakcji uczuleniowych na pozostałe zboża z grupy prolamin, jak owies, jęczmień czy żyto. Dlatego leczenie opiera się na wykluczeniu z diety produktów zawierających pszenicę.

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCGS) określana jest jako niealergiczna i nieautoimmunologiczna reakcja organizmu spowodowana spożyciem glutenu. Osoby, które cierpią na to schorzenie, mogą odczuwać takie objawy jak: bóle brzucha, nudności, biegunki, wzdęcia, a także mieć zaburzony rytm wypróżnień. Poza glutenem czynny udział w patogenezie NCGS przypisuje się również innym białkom pszenicy.

Leczenie polega na zmianie dotychczasowych nawyków żywieniowych - chorzy muszą ograniczyć spożycie glutenu do minimum (także produkty zawierające konserwanty i dodatki do żywności, które mogą powodować objawy ze strony układu pokarmowego).

Czy jedzenie glutenu szkodzi?

Osoby, które bez wskazań medycznych rezygnują z glutenu w swojej diecie, często czują się lepiej, ponieważ odstawiają takie produkty jak: fast foody, piwo czy ciasta. Z tego powodu także tracą na wadze. Odstawione produkty zastępują zwykle warzywami i owocami, co dostarcza im dodatkowych witamin. Niemniej rezygnacja z glutenu powoduje wzrost ilość odkładanego w organizmie arsenu, co zwiększa ryzyko zachorowania na cukrzycę, choroby serca i stymuluje rozwój niewłaściwej mikroflory w jelicie.

Warto wiedzieć: jeśli chcesz zrezygnować z jedzenia glutenu bez wyraźnych wskazań lekarskich, zwróć uwagę na skład produktów bezglutenowych. Analiza porównawcza produktów pozbawionych glutenu wykazała w ich składzie:

  • podwojoną ilość nasyconych kwasów tłuszczowych,

  • znaczne ilości cukru, co przekłada się na ich wysoką kaloryczność,

  • często niższą zawartość witamin oraz mikro- i makroelementów,

  • znacząco obniżoną zawartość błonnika.

Jeśli planujesz zrezygnować ze spożywania glutenu, warto najpierw omówić tę zmianę w jadłospisie z lekarzem lub dietetykiem. W tym celu możesz skorzystać z telewizyty – to wygodny sposób, aby omówić ten krok ze specjalistą.

Źródła
  1. M. Golachowska, Nadwrażliwość na gluten, niezwiązana z celiakią (Non-Coeliac Gluten Sensitivity);

  2. L. Paradowski, Gastroenterologia Praktyczna, Wrocław 2013;

  3. H. Bette, Dieta bezglutenowa: porady i przepisy dla osób z Celiakią, Warszawa 2008;

  4. E. Michota-Katulska, M. Zegan, K. Leydy: Zasadność stosowania diety bezglutenowej, Medycyna Rodzinna 4/2017, s. 259-264.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się

Najchętniej czytane

nadmiar-zelaza-objawy-skorne-i-neurologiczne
Odżywianie
1 min.
Nadmiar żelaza - objawy skórne i neurologiczne
21.01.2022
platki-jaglane-jak-je-ugotowac-co-warto-wiedziec
Odżywianie
1 min.
Płatki jaglane - jak je ugotować? Co warto wiedzieć?
27.07.2021
syrop-z-lawendy-jakie-ma-wlasciwosci-i-zastosowanie
Odżywianie
1 min.
Syrop lawendowy – na co pomaga, jak go przygotować i odpowiednio wykorzystać
19.05.2021
papryczka-chili-marynowana-w-oleju-suszona
Odżywianie
1 min.
Papryczka chili - marynowana, w oleju, suszona
24.01.2022
Popularne w kategorii Odżywianie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.