Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів

Płatki orkiszowe – właściwości zdrowotne, kaloryczność, przepisy.

Marta Skrzypek

27.05.2022

Aktualizacja: 27.05.2022

Orkisz to starsza odmiana pszenicy, o wiele zdrowsza i pożywniejsza. Zawiera mnóstwo witamin i składników mineralnych, w tym lizynę i metioninę, których nie wytwarza ludzki organizm. Zboże najczęściej spożywa się w formie płatków orkiszowych, które sprawdzają się jako pyszne śniadanie lub zdrowy, sycący deser.


platki-orkiszowe-jakie-maja-wartosci-odzywcze
pixabay

Płatki orkiszowe – charakterystyka

Orkisz jest zbożem pradawnym, uprawianym już w średniowieczu. Jak większość drogocennych produktów, zaczyna wracać do łask ze względu na walory smakowe i wartości prozdrowotne. Polska wraz z Niemcami i Szwajcarią jest pionierem w uprawie orkiszu w Europie. Zasoby krajowe z roku na rok są coraz większe, a najbardziej cieszy fakt, że większość tych upraw jest ekologiczna.

Orkisz jest dość niewdzięcznym zbożem, jeśli chodzi o jego przeróbkę – bardzo mocno oplewiony i twardy, dlatego musi być dokładnie obłuskany, oczyszczony i kilka razy namoczony. Aby wyprodukować płatki orkiszowe, zboże poddaje się długiemu i mechanicznemu gnieceniu. Do jedzenia warto wybierać płatki górskie lub zwykłe, gdyż są one najmniej przetworzone. Błyskawiczne, choć szybko się je przyrządza, są pozbawione większości cennych składników. Płatki orkiszowe mają bursztynową barwę i przyjemny, zbożowy aromat. Zawierają więcej wapnia i błonnika niż produkty z innych odmian pszenicy, dlatego są częściej polecane przez dietetyków.

Na rynku obecnie sprzedawanych jest wiele produktów orkiszowych. Poza płatkami na półkach sklepowych znajdziesz: makaron, kaszę, mąkę, musli, pieczywo, ciasteczka, a nawet kawę.

Wartości odżywcze płatków orkiszowych

Płatki orkiszowe zawierają cenne wartości odżywcze, a zarazem mają przyjemny, orzechowy smak i zapach. Dostarczają więcej białka, tłuszczu i wysoko przyswajalnego błonnika niż inne odmiany pszenicy. Prócz tego w ich składzie się znajdują:

  • witaminy A, K i E,

  • witamina PP,

  • witaminy z gruby B (B1, B2, B3, B6 i B9),

  • minerały: fosfor, żelazo, mangan, miedź, potas, selen, wapń, sód.

Dzięki wartościom odżywczym płatki orkiszowe są często stosowane w medycynie ludowej na wzmocnienie organizmu podczas chorób i w okresie rekonwalescencji. Częste spożywanie płatków uszczelnia naczynia krwionośne i zapobiega tworzeniu się skrzepów. Zawartość witaminy E zapobiega rozwojowi szkodliwych wolnych rodników i hamuje procesy starzenia się skóry. W dodatku wzmacnia włosy i paznokcie, dzięki czemu są mocne i lśniące. Witamina PP przeciwdziała powstawaniu miażdżycy, wspiera wzrok i funkcjonowanie układu nerwowego. Z kolei witaminy z grupy B łagodzą napięcia nerwowe, poprawiają ogólny stan psychiczny i sprawność intelektualną. Płatki owsiane zawierają również rodanid, substancję, która jest naturalnym antybiotykiem – działa przeciwzapalnie i antybakteryjnie.

Płatki orkiszowe mają sporą dawkę węglowodanów, dlatego najlepiej spożywać je rano. Dzięki wysokiej zawartości błonnika ich jedzenie oczyszcza organizm z toksyn, reguluje perystaltykę jelit i przyspiesza metabolizm. Są również polecane diabetykom ze względu na niski ładunek glikemiczny. Jeśli jesteś ciekaw, których produktów w diecie powinni unikać cukrzycy, sprawdź je tutaj.

Niestety, płatki orkiszowe zawierają gluten, a więc nie powinny być spożywane przez osoby chore na celiakię. W tym przypadku lepiej wybierać ich zamiennik, czyli płatki owsiane.

Jak można jeść płatki orkiszowe?

Płatki orkiszowe można jeść na surowo, jednak zaleca się najpierw namoczyć je przez 30 minut w wodzie lub w jogurcie. Dzięki temu minimalizujesz obecność kwasu fitynowego, który utrudnia organizmowi przyswajanie soli mineralnych.

Płatki orkiszowe to idealny pomysł na zdrowe i pożywne śniadanie. Dzięki zawartości węglowodanów złożonych i sporej ilości błonnika dadzą Ci uczucie sytości przez większą część dnia.

Przepis na śniadanie z płatkami orkiszowymi

Składniki:

  • 4 łyżki płatków orkiszowych,

  • 1 łyżeczka suszonej żurawiny,

  • 1 łyżeczka słonecznika,

  • 1 łyżeczka ulubionego miodu,

  • woda.

Przygotowanie: Płatki orkiszowe zalej wodą tak, aby przykryła je w całości. Gotuj nie dłużej niż 10 minut. Odstaw na kilka minut, dodaj owoce i słonecznik, odstaw na kolejne 3 minuty. Na końcu dodaj łyżeczkę miodu.

Tak przygotowane śniadanie możesz zabrać ze sobą do pracy lub spożywać od razu.

Płatki orkiszowe mogą być bazą zdrowego deseru. Wystarczy ugotowane lub namoczone wcześniej w jogurcie płatki układać w szklanym naczyniu naprzemiennie z ulubionymi owocami. Z płatków orkiszowych, wymieszanych z owsianymi, można również upiec pyszny chleb.

Kto nie powinien jeść płatków orkiszowych?

Płatki orkiszowe mają niski indeks glikemiczny o wartości IG 45, a więc mogą być spożywane przez diabetyków i osoby na diecie. Niemniej pamiętaj, że nie mogą być jedzone w dużych ilościach. Alternatywą są płatki owsiane, które mają trochę mniejszy ładunek glikemiczny. Oba rodzaje płatków obniżają za to poziom cukru we krwi i wpływają pozytywnie na ogólne funkcjonowanie organizmu. 

Orkisz jest starszą odmianą pszenicy, co oznacza, że zawiera gluten. Płatki orkiszowe nie mogą być spożywane przez osoby z celiakią i nietolerancją. Płatki owsiane nie zawierają glutenu, dlatego w tym przypadku są lepszą alternatywą. 

Ze względu na wysoką zawartość błonnika płatki orkiszowe nie powinny być jedzone przez osoby cierpiące na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego. 

Źródła
  1. K. Szaciłło, M. Szaciłło, Jedzenie, które leczy, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2021.

  2. E. Stępczyńska, Owsianki. 60 zaskakujących przepisów, Wydawnictwo Gaj, Bydgoszcz, 2020.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się

Najchętniej czytane

warzywa-na-parze-jak-gotowac-sprawdzone-przepisy
Odżywianie
2 min.
Jak gotować warzywa na parze. Sprawdź niezawodne przepisy
19.05.2021
glikogen-co-to-jest-jakie-pelni-funkcje
OdżywianieZdrowie
1 min.
Glikogen - co to jest? Jakie pełni funkcje?
30.07.2021
sok-z-czarnego-bzu-wlasciwosci-jak-zrobic
Odżywianie
1 min.
Sok z czarnego bzu – na co pomaga i jak można go zrobić?
29.07.2022
bulka-grahamka-jakie-ma-wartosci-odzywcze-i-sklad
Odżywianie
1 min.
Bułka grahamka - jakie ma wartości odżywcze i skład?
21.01.2022
Popularne w kategorii Odżywianie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.