account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieBadania 1 min.

Panel PSA – kto powinien wykonać to badanie? Jak interpretować wyniki?

lek. Agnieszka Żędzian13.02.2024Aktualizacja: 13.02.2024

Badanie panel PSA wykonuje się u mężczyzn, u których wynik PSA wyszedł nieznacznie podwyższony. Polega ono na oznaczeniu poziomu wolnego i całkowitego PSA w próbce krwi, a następnie na obliczeniu ich stosunku względem siebie. Na podstawie uzyskanego wyniku lekarz może określić ryzyko obecności raka prostaty i zdecydować, czy konieczna jest dalsza diagnostyka. Kiedy powinieneś wykonać badanie? Jaki wynik jest nieprawidłowy? Odpowiedzi na te pytania i wiele innych znajdziesz w poniższym artykule!


psa-panel-wskazania-do-badania-normy-wyniki
Pixabay.com

Polecane

badania-serca-jakie-sa-rodzaje-na-czym-polegaja
Zdrowie
1 min.
Badania serca - jakie są rodzaje? Na czym polegają?
30.07.2021
plytki-krwi-trombocyty-czym-sa-jakie-sa-normy
Zdrowie
2 min.
Płytki krwi (trombocyty) - czym są? Jakie są normy?
31.10.2021
jak-sprawdzic-niedobory-witamin-co-powodują
Zdrowie
1 min.
Jak sprawdzić niedobory witamin? Co powodują?
19.11.2021
nieprawidlowe-cisnienie-kiedy-udac-sie-do-lekarza
Zdrowie
1 min.
Zbyt niskie lub zbyt wysokie ciśnienie – kiedy udać się do lekarza?
20.10.2021
Spis treści
  1. PSA panel – co to za badanie?
  2. Kto powinien wykonać panel PSA?
  3. Jak przebiega badanie?
  4. Jakie są normy wskaźnika fPSA/tPSA?
  5. Dlaczego warto wykonać badanie panelu PSA?

PSA panel – co to za badanie?

Panel PSA (swoistego antygenu prostaty) jest czułym badaniem, służącym do określenia ryzyka obecności raka prostaty. Wykonuje się go z próbki krwi żylnej poprzez oznaczenie w niej poziomu:

  • wolnego PSA (fPSA), który uległ proteolizie i pozostaje we krwi w formie niezwiązanej z białkami,

  • całkowitego PSA (tPSA), czyli sumy wolnego PSA i PSA związanego z białkami – inhibitorami proteazy.

Następnie wyliczany jest stosunek fPSA do tPSA, a wynik podawany jest w procentach. Możesz spotkać się z różnymi określeniami tego badania, ale najczęściej stosuje się nazwy „panel PSA” i „wskaźnik fPSA/tPSA”.

Rak prostaty (inaczej rak gruczołu krokowego lub rak stercza) to najczęściej rozpoznawany na świecie nowotwór złośliwy u mężczyzn. Jeśli zostanie wcześnie rozpoznany i leczony, wiąże się zwykle z dobrym rokowaniem. W większości przypadków zmiana rośnie wolno i późno daje przerzuty odległe. Symptomy choroby (np. trudności z oddawaniem moczu) pojawiają się dość późno, co utrudnia rozpoznanie schorzenia u pacjentów, którzy nie zgłaszają się na badania przesiewowe. To dlatego tak ważne jest, abyś wykonywał regularnie badania profilaktyczne, w tym badanie PSA. Zgłoś się na e-konsultację lub wizytę stacjonarną do lekarza rodzinnego i zapytaj o roczny przegląd zdrowia.

Kto powinien wykonać panel PSA?

Panel PSA jest jednym z podstawowych badań krwi u mężczyzn, u których poziom PSA całkowitego wynosi 4–10 ng/ml. W zależności wyniku wskaźnika fPSA/tPSA lekarz podejmie decyzję o wykonaniu dodatkowych badań w kierunku raka prostaty. Należą do nich m.in. USG przezodbytnicze i biopsja gruczołu krokowego (pobranie wycinka prostaty do badania histopatologicznego).

Jak przebiega badanie?

Badanie panelu PSA jest niemal bezbolesne – do jego wykonania potrzebna jest jedynie próbka krwi żylnej. Personel medyczny (pielęgniarka lub diagnosta laboratoryjny) pobiera ją zwykle z żyły łokciowej, a następnie przekazuje do analizy. 

Aby uzyskać wiarygodny wynik, do badania musisz się odpowiednio przygotować. Na kilka dni przed wizytą w laboratorium unikaj długotrwałego pozostawania w pozycji siedzącej czy jazdy na rowerze. Zrezygnuj również ze współżycia. Do badania nie musisz przystępować na czczo. Pamiętaj, że nie powinieneś wykonywać panelu PSA, jeśli w ciągu 2–3 tygodni przed badaniem przeszedłeś zabieg inwazyjny w obrębie gruczołu krokowego lub badanie per rectum (palcem przez odbyt). Badanie wymaga wówczas powtórzenia.

Niektóre leki (niesteroidowe leki przeciwzapalne, statyny, inhibitory 5-alfa reduktazy, tiazydy) mogą obniżać poziom całkowitego PSA we krwi, a przez to wpływać na wynik wskaźnika fPSA/tPSA. Jeżeli zażywasz jakiekolwiek leki, poinformuj o tym lekarza. Specjalista uwzględni stosowane przez Ciebie środki farmakologiczne podczas interpretacji wyników badań.

Jakie są normy wskaźnika fPSA/tPSA?

Wartości referencyjne wskaźnika fPSA/tPSA zostały opracowane przez badaczy na podstawie licznych badań naukowych. Zgodnie z wytycznymi przyjmuje się, że:

  • odsetek wolnego PSA przekraczający 25% świadczy o niskim ryzyku raka prostaty,

  • odsetek wolnego PSA niższy niż 10% wiąże się z wysokim ryzykiem raka prostaty.

Pamiętaj, że normy te są stosowane jedynie w odniesieniu do pacjentów, u których poziom PSA całkowitego wynosi między 4 a 10 ng/ml. W przypadku wartości tPSA <4 ng/ml lub >10 ng/ml wynik panelu PSA może być niewiarygodny.

Dlaczego warto wykonać badanie panelu PSA?

Panel PSA jest przydatnym narzędziem diagnostycznym u mężczyzn, u których wynik całkowitego PSA mieści się w tzw. szarej strefie (4–10 ng/ml). Z jednej strony określenie stosunku wolnego PSA do PSA całkowitego pomaga lekarzowi wyodrębnić pacjentów, u których ryzyko raka prostaty jest podwyższone. Powinni oni zostać poddani dalszej diagnostyce, a w przypadku rozpoznania choroby nowotworowej – leczeniu. Z drugiej strony wykonanie panelu PSA pozwala uniknąć zbędnych badań (w tym inwazyjnej biopsji gruczołu krokowego) u tych mężczyzn, u których wskaźnik fPSA/tPSA wynosi >25%. 

Jeżeli wyniki Twoich badań są nieprawidłowe lub zauważyłeś u siebie objawy mogące wskazywać na choroby prostaty, niezwłocznie zgłoś się do urologa! Pamiętaj, że szybka, profesjonalna diagnostyka zwiększa szansę na pełne wyleczenie.

Nie chcesz czekać w długich kolejkach? Skorzystaj z prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, którego ofertę możesz zamówić na Welbi. W pakiecie OCHRONA GOLD zyskasz m.in.:

  • nielimitowane wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w czasem oczekiwania na wizytę nie dłuższym niż 1 dzień,

  • konsultacje u lekarzy specjalistów (39 specjalizacji), w tym urologa, bez skierowania, w ciągu 3 dni roboczych,

  • dostęp do blisko 300 badań,w tym laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych, w ty, np. PSA całkowity i PSA wolny,

  • dostęp do ponad 3500 placówek medycznych w całej Polsce,

  • profilaktyczny przegląd zdrowia raz w roku bez dodatkowych opłat, obejmujący w przypadku mężczyzn konsultację z kardiologiem, wykonanie lipidogramu oraz EKG spoczynkowe lub wysiłkowe,

  • 4 wizyty domowe w roku,

  • zabiegi rehabilitacyjne po złamaniach i zwichnięciach (na warunkach określonych w OWU),

  • konsultacje z psychologiem lub psychiatrą 2 razy do roku,

  • szczepienie ochronne przeciwko grypie sezonowej.

Zamów ofertę i wybierz pakiet dostosowany do Twoich potrzeb. Umów się na rozmowę z konsultantem, żeby poznać szczegóły.

Źródła
  1. David M., Leslie S., Prostate Specific Antigen, „StatPearls”, 2022, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557495/.
  2. Leslie S. i in., Prostate Cancer, „StatPearls”, 2023, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470550/.
  3. Gao X. i in., Clinical application of free/total PSA ratio in the diagnosis of prostate cancer in men over 50 years of age with total PSA levels of 2.0–25.0 ng ml-1 in Western China, „Asian Journal of Andrology”, 2022, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8887115/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

oklady-z-zywokostu-na-stawy-ostrogi-jak-zrobic
Zdrowie
2 min.
Okłady z żywokostu - na stawy, ostrogi. Jak zrobić?
24.01.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
ugryzienie-szerszenia-jak-wyglada-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Ugryzienie szerszenia - jak wygląda? Jakie są objawy?
24.01.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.