Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Infekcje intymne – bakteryjne czy grzybicze?

Monika Nowakowska

lek. Agnieszka Żędzian

09.05.2022

Aktualizacja: 19.05.2022

Infekcje intymne są bardzo częstym problemem wśród pacjentek w gabinecie ginekologicznym. Stan zapalny w obrębie pochwy lub okolic krocza najczęściej występuje u kobiet w wieku rozrodczym. Infekcje intymne mogą jednak pojawić się niezależnie od metryki i nie są rzadkie nawet u dziewczynek oraz pacjentek po menopauzie. Szczególną opieką powinny zostać otoczone kobiety w ciąży, u których wystąpią objawy zakażenia. W ich stanie może mieć ono negatywny wpływ na rozwój płodu i przebieg porodu. Dowiedz się, jak rozpoznać i leczyć infekcje intymne.


infekcje-intymne-bakteryjne-grzybicze
pexels

Czym są infekcje?

Infekcje, czyli choroby zakaźne, stanowią zbiór objawów, które wiążą się ze zmienioną czy też uszkodzoną czynnością układu albo całego organizmu. Dzieje się tak w wyniku działania bakterii, wirusów lub grzybów. Przebieg zakażenia może być bardzo różny i zależy od rodzaju drobnoustroju, drogi jego przenoszenia, a także stanu zdrowia i wieku pacjenta.

Naturalne mechanizmy obronne organizmu

U zdrowej kobiety po okresie dojrzewania występują w pełni wykształcone mechanizmy obronne, które chronią przed wnikaniem i rozwojem chorobotwórczych mikroorganizmów do układu rozrodczego. Jednym z elementów tej bariery jest mikroflora pochwy. Stanowi ona zbiór drobnoustrojów, które naturalnie występują w końcowym odcinku dróg rodnych. Należą do niej przede wszystkim bakterie Lactobacillus, które wytwarzają kwas mlekowy oraz wiele czynników przeciwzapalnych. W ten sposób zapewniają prawidłowy, czyli kwaśny, odczyn (pH) pochwy, hamują rozwój patogennych mikroorganizmów w okolicach intymnych i łagodzą procesy chorobowe.

Do innych czynników, które zapewniają ochronę przed zakażeniem, należą nabłonek śluzówki dróg rodnych i właściwy poziom estrogenów. Szczelna bariera uniemożliwia wnikanie drobnoustrojów do wnętrza organizmu. Natomiast kobiece hormony płciowe działają modulująco m.in. na komórki błony śluzowej. Z tego powodu niski poziom estrogenów przed okresem dojrzewania i po menopauzie może zwiększać ryzyko wystąpienia infekcji intymnych.

Jakie są przyczyny infekcji intymnych?

Zaburzenia naturalnej bariery ochronnej w obrębie kobiecych dróg rodnych mogą obejmować np. zmianę składu mikrobiomu pochwy lub zmniejszenie poziomu estrogenów w organizmie. Taki stan stwarza korzystne warunki do rozwoju patogennych bakterii i grzybów, a przez to do pojawienia się objawów zakażenia. Do innych czynników, które zwiększają ryzyko infekcji intymnych, zalicza się np.:

  • niedostateczną lub niewłaściwą higienę, np. stosowanie płukanek do pochwy lub drażniących kosmetyków do mycia okolic intymnych;

  • noszenie zbyt obcisłej bielizny z tworzyw sztucznych;

  • zmiany hormonalne, np. podczas menopauzy;

  • długotrwałe stosowanie antybiotyków;

  • dużą aktywność seksualną, częste zmiany partnerów i niestosowanie barierowych środków antykoncepcyjnych, np. prezerwatyw;

  • zmianę pH pochwy w trakcie miesiączki lub po niej;

  • palenie papierosów;

  • przewlekły stres.

Nie bagatelizuj objawów infekcji. Nieleczone zakażenia mogą skutkować w przyszłości groźnymi dla zdrowia powikłaniami lub nawracać po jakimś czasie. Nie zaleca się również łagodzenia dolegliwości domowymi sposobami. Takie postępowanie opóźnia moment zgłoszenia się do lekarza i włączenia odpowiedniej terapii. Może ono także zmieniać przebieg choroby i utrudniać postawienie trafnej diagnozy. 

Jeżeli podejrzewasz infekcję intymną, umów się na konsultację do ginekologa. Lekarz za pomocą badań ustali prawdopodobne pochodzenie dolegliwości i określi skuteczny plan leczenia. Nie lekceważ oznak infekcji, ponieważ mogą one zwiększać ryzyko zakażenia się chorobami przenoszonymi drogą płciową, np. wirusem HIV czy opryszczki pospolitej, rzeżączką, chlamydiozą i rzęsistkowicą. 

Infekcje bakteryjne

Bakteryjne zakażenie pochwy pojawia się zwykle, gdy dochodzi do poważnych zaburzeń składu mikroflory dróg rodnych. Przede wszystkim można wówczas zaobserwować zmniejszenie udziału pałeczek kwasu mlekowego w środowisku pochwy. Zaczynają tam z kolei dominować bakterie beztlenowe, najczęściej Gardnerella vaginalis.

Waginoza bakteryjna w niemal połowie przypadków może przebiegać bezobjawowo. Typowo jednak pacjentki zgłaszają pojawienie się charakterystycznej wydzieliny z pochwy. Upławy są jednorodne, kremowoszare i występują w umiarkowanej ilości. Wydzielina ma cuchnący, „rybi” zapach. Upławom mogą towarzyszyć inne objawy, np. ból zlokalizowany w okolicach krocza, pieczenie, dyskomfort i obrzęk błony śluzowej okolic intymnych. Pacjentki zwracają uwagę, że dolegliwości przeważnie nasilają się po stosunku płciowym.

Leczenie infekcji intymnych pochodzenia bakteryjnego polega na stosowaniu antybiotyków, które skutecznie zwalczają bakterie wywołujące zakażenie. Podawane leki mogą działać na cały organizm (np. doustne tabletki) lub tylko miejscowo (m.in. globulki dopochwowe).

Infekcje grzybicze

Kandydoza, czyli drożdżakowe zapalenie pochwy i sromu, należy do najczęstszych infekcji intymnych wśród kobiet. Wywołują ją przeważnie grzyby z gatunku Candida albicans.

Drożdżakowe zapalenie pochwy może mieć różny przebieg. Pacjentki skarżą się zwykle na świąd w okolicach krocza, któremu towarzyszą podrażnienie, bolesność i uczucie pieczenia. W przebiegu kandydozy pochwy typowo pojawiają się także „serowate” upławy, czyli gęsta, biała wydzielina zawierająca grudki. W odróżnieniu od zakażeń bakteryjnych przeważnie nie ma ona żadnego charakterystycznego zapachu. Objawy zwykle nasilają się podczas oddawania moczu, stosunków płciowych, a nawet ciepłej kąpieli, co znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Leczenie kandydozy pochwy opiera się na stosowaniu leków przeciwgrzybiczych i unikaniu czynników ryzyka. Terapię należy włączyć jak najszybciej po rozpoznaniu choroby, aby zapobiec nawrotom grzybicy w przyszłości.

Infekcje intymne w ciąży

Infekcje intymne często dotyczą kobiet aktywnych seksualnie, zatem mogą występować również w czasie ciąży. Jeżeli zauważysz u siebie objawy zakażenia, zgłoś się do lekarza ginekologa, który określi pochodzenie dolegliwości i ustali odpowiednie leczenie. 

Stan zapalny z końcowego fragmentu dróg rodnych może przenosić się do innych części miednicy i zaburzać przebieg ciąży. Prawdopodobnie infekcje w obrębie pochwy przyczyniają się do wystąpienia przedwczesnego porodu i pęknięcia błon płodowych oraz zwiększają ryzyko poronienia samoistnego. Mogą także powodować stany zapalne po porodzie, takie jak zapalenie błony śluzowej macicy i zakażenie rany po cięciu cesarskim. Z tego powodu Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zaleca badanie odczynu wydzieliny z pochwy (pH) przy każdej wizycie profilaktycznej w czasie ciąży.

Leczenie infekcji intymnych w ciąży musi być skuteczne wobec drobnoustroju, który wywołał chorobę. Jednocześnie lekarz powinien pamiętać o działaniach niepożądanych leku, a przede wszystkim tych, które mogą zaburzać rozwój płodu. Z tego względu w leczeniu stosuje się preparaty o udowodnionym profilu bezpieczeństwa lub środki działające miejscowo.

Infekcje intymne u dzieci

Zapalenie pochwy i sromu należy do najczęstszych problemów ginekologicznych wśród dziewczynek przed okresem dojrzewania. W większości przypadków infekcja jest spowodowana niedostateczną lub nieodpowiednią higieną okolic intymnych, np. stosowaniem kosmetyków, które podrażniają wrażliwą skórę. Rzadziej zapalenia sromu i pochwy u dzieci sugerują obecność ciała obcego, choroby dermatologiczne, wykorzystywanie seksualne, zarażenie pasożytami (np. owsikami) lub nieprawidłowości w budowie zewnętrznych lub wewnętrznych narządów płciowych.

U dzieci naturalna bariera ochronna dróg rodnych nie jest jeszcze w pełni wykształcona. Niskie stężenie estrogenów przed okresem dojrzewania sprawia, że błona śluzowa pochwy jest cienka i przepuszczalna dla drobnoustrojów chorobotwórczych. Nie w pełni rozwinięta mikroflora bakteryjna powoduje natomiast, że pH końcowej części dróg rodnych jest wyższe niż u dorosłej kobiety. Przez to nie spełnia jeszcze swojej roli i nie hamuje rozwoju patogennych mikroorganizmów. Z tego powodu dziewczynki mogą być podatne na infekcje intymne, nawet przed rozpoczęciem współżycia seksualnego.

Zapalenie pochwy i sromu u dzieci może przebiegać w różny sposób, w zależności od wieku i czynników wywołujących chorobę. Do najczęstszych objawów należą: upławy, krwawienia, podrażnienie i zaczerwienienie skóry. Towarzyszy im ból w okolicach krocza, świąd, a także trudność w oddawaniu moczu.

Leczenie zapalenia pochwy i sromu u dziewczynek powinno być indywidualnie dostosowane do każdego przypadku. Przeważnie objawy infekcji intymnych u dzieci ustępują po wprowadzeniu odpowiednich nawyków do codziennej higieny, takich jak noszenie bawełnianej bielizny, unikanie drażniących kosmetyków czy mycie rąk po każdym skorzystaniu z toalety. Długotrwałe zapalenia pochwy, które dają niecharakterystyczne objawy, wymagają pogłębienia diagnostyki. Podobnie jest w przypadku zakażeń, które nie ustępują po wprowadzeniu właściwej pielęgnacji lub mają skłonność do nawrotów. Należy wówczas pobrać wymaz z pochwy i skierować próbkę na dalsze badania. Jeżeli hodowla wykaże obecność bakterii chorobotwórczych w drogach rodnych małej pacjentki, leczenie polega na stosowaniu dobranych indywidualnie antybiotyków.

Źródła
  1. J.M. Jasper, Vulvovaginitis in the prepubertal child, “Clinical Pediatric Emergency Medicine” 2009, nr 10, s. 10–13.

  2. M. Miller, Nawrotowe zapalenie sromu i pochwy – porady dotyczące leczenia, „Ginekologia po Dyplomie” 2014, nr 16, s. 59-68.

  3. M. Strus , P.B. Heczko , P. Kochan, Najnowsze wytyczne postępowania w przypadku bakteryjnej waginozy w ciąży, “Forum Położnictwa i Ginekologii” 2018, nr 29.

  4. P. Gajewski i in., Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2017, s.2341–2344.

  5. P. Murray i in., Mikrobiologia, tłum. A. Przondo-Mordarska i in., Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2011, s. 437-447, 762.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie
Ad

Polecane

jak-szybko-pozbyc-sie-kataru-domowe-sposoby
Zdrowie
1 min.
Jak szybko pozbyć się kataru? Domowe sposoby
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
zmiany-skorne-w-przebiegu-najczestszych-chorob-skory
Zdrowie
3 min.
Zmiany skórne w przebiegu najczęstszych chorób skóry
31.10.2021
stluszczenie-watroby-objawy-przyczyny-leczenie
Zdrowie
1 min.
Stłuszczenie wątroby – objawy, przyczyny, leczenie
11.02.2022

Najchętniej czytane

goraczka-ile-moze-trwac-jak-ja-zbic
Zdrowie
2 min.
Gorączka - ile może trwać? Jak ją zbić?
31.10.2021
alergia-na-jajka-jakie-sa-objawy-uczulenia
Zdrowie
2 min.
Co uczula w jajku? Jakie są objawy alergii na jaja kurze?
19.05.2021
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
zielona-bakteria-na-paznokciu-leczenie-domowe
Zdrowie
1 min.
Zielona bakteria na paznokciu - leczenie domowe
31.10.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.