account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieProfilaktyka 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Leptyna i grelina – hormony regulujące apetyt

Emilia Kruszewska

lek. Agnieszka Żędzian

15.09.2023

Aktualizacja: 08.02.2024

Grelina i leptyna to hormony przeciwstawne. Grelina jest tzw. hormonem głodu, wpływającym na apetyt, natomiast leptyna określana jest hormonem sytości. Obie substancje są niezbędne do regulowania metabolizmu i kontrolowania masy ciała. W przypadku niekontrolowanego przybierania na wadze możesz mieć do czynienia z leptynoopornością.


co-to-jest-leptyna-i-grelina-czym-sie-roznia
Adobe Stock

Polecane

jak-dbac-o-uklad-oddechowy-co-jest-wazne
Zdrowie
1 min.
Jak należy dbać o układ oddechowy? Zasady profilaktyki
14.05.2021
przeciwciala-czym-sa-co-je-wytwarza
Zdrowie
2 min.
Przeciwciała - czym są? Co je wytwarza?
31.10.2021
jak-dbac-o-uklad-krwionosny-co-jest-wazne
Zdrowie
1 min.
Jak należy dbać o układ krwionośny? Zasady profilaktyki
14.05.2021
jak-obnizyc-cisnienie-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie
2 min.
Jak obniżyć ciśnienie? Sprawdź domowe sposoby walki z nadciśnieniem
19.05.2021
Spis treści
  1. Leptyna i grelina – co różni oba hormony?
  2. Czym jest leptyna i za co odpowiada?
  3. Czym jest leptynooporność?
  4. Badanie poziomu leptyny
  5. Czym jest i za co odpowiada grelina? 
  6. Skutki obniżonego poziomu greliny
  7. Czy można badać grelinę?

Leptyna i grelina – co różni oba hormony?

Leptyna i grelina to hormony przeciwstawne. Grelina określana jest hormonem głodu, gdyż wpływa na apetyt i kontroluje ilość spożywanego pokarmu. Leptynę natomiast nazywa się hormonem sytości, ponieważ wycisza uczucie głodu i apetytu. 

Czym jest leptyna i za co odpowiada?

Leptyna jest hormonem odpowiadającym za uczucie sytości i potrzebę uzupełnienia rezerwy energetycznej organizmu. Wpływa na metabolizm i odgrywa bardzo ważną rolę w kontrolowaniu masy ciała. Do jej funkcji należą również regulowanie metabolizmu glukozy, stabilizowanie ciśnienia tętniczego krwi i właściwe reakcje układu immunologicznego. Leptyna produkowana jest w tkance tłuszczowej, a jej wydzielanie warunkuje rytm dobowy. Największe stężenie hormonu odnotowuje się wczesnym rankiem i wieczorem. Poziom leptyny zależy zarówno od sytości posiłku, jak i od pory, w której został on spożyty. Jej stężenie w osoczu jest indywidualne. 

Czym jest leptynooporność?

U osób z nadwagą i otyłością dochodzi do zjawiska nazywanego leptynoopornością, które oznacza przewlekłe podwyższone stężenie leptyny. Stan ten wynika z zaburzenia reakcji podwzgórza, które nie reaguje na wzrost poziomu leptyny. W konsekwencji dochodzi do zaniku uczucia zaspokojenia apetytu, nawet po spożyciu sytego posiłku. Osoba dotknięta leptynoopornością pomimo spożywania obfitych posiłków cały czas odczuwa głód. Leptynooporność prowadzi do rozwinięcia się przewlekłego uczucia głodu znacznie przewyższającego zapotrzebowanie kaloryczne. Konsekwencją tego jest nadmierne i niekontrolowane przybieranie na wadze, a w końcu otyłość. 

Badanie poziomu leptyny

Leptyna to hormon, który zwykle nie jest brany pod uwagę w badaniach profilaktycznych układu hormonalnego. Jej poziom powinien być jednak kontrolowany, szczególnie u pacjentów wymagających znalezienia przyczyny otyłości. Wskazaniem do wykonania badań z oznaczeniem leptyny są również dolegliwości w postaci: nieregularnych miesiączek lub zaniku krwawienia menstruacyjnego, zaburzeń płodności, problemów z ustabilizowaniem cukrzycy typu 2 i insulinooporności.

Poziom leptyny jest zmienny i zależy od wielu czynników, m.in. od pory dnia, posiłku, fazy cyklu miesiączkowego, ilości tkanki tłuszczowej, przyjmowanych leków (np. sterydów płciowych, glikokortykoidów). Do podwyższenia poziomu leptyny dochodzi również w ciąży. Ponadto wynik badania powinien być interpretowany razem z wynikami innych hormonów, np. stężenia hormonów tarczycy, testosteronu. Dlatego zarówno czas wykonania badań, jak i ich wynik analizuje lekarz, np. specjalista endokrynologii

Czym jest i za co odpowiada grelina? 

Grelina to hormon peptydowy, który podobnie jak leptyna odpowiada za gospodarkę energetyczną organizmu. Cząsteczkę greliny tworzy 28 aminokwasów, a jej receptory zlokalizowane są m.in. w podwzgórzu, przysadce mózgowej, nerkach, trzustce, mięśniu sercowym, wątrobie, naczyniach krwionośnych, jajnikach i tkance tłuszczowej. Natomiast uwalnianie greliny w około 70% następuje w żołądku [1]. Pozostałe ilości znajdują się w innych narządach wewnętrznych. 

Poziom wydzielanej greliny i jej stężenie we krwi jest indywidualne. Wpływ na to ma przede wszystkim styl życia i sposób odżywiania. Do głównych właściwości greliny należy pobudzanie uczucia apetytu. Substancja reguluje ilość przyjmowanego pokarmu, przez co jej poziom jest zmienny. W momencie pojawienia się uczucia głodu stężenie greliny wzrasta, a po posiłku (w odpowiedzi na spożyte węglowodany, białko i tłuszcz) poziom hormonu zaczyna spadać. Ogromne znaczenie w poziomie greliny ma jakość posiłku. Stosowanie diety niskokalorycznej wiąże się np. z wyższym stężeniem greliny. 

Stężenie greliny ulega zmianom pod wpływem bezsenności. Naukowcy dowiedli, że niewystarczająca ilość snu zwiększa apetyt, destabilizuje poziom greliny i sprzyja tyciu. Na poziom greliny wpływa też aktywność fizyczna. Zaobserwowano, że intensywny wysiłek fizyczny, np. bieganie, obniża poziom substancji. Efekt ten nie jest jednak długotrwały, dlatego sama aktywność nie wystarcza do kontrolowania poziomu greliny. Zdecydowanie lepsze efekty daje połączenie aktywności fizycznej z dietą, wspomagającą utratę masy ciała. 

Skutki obniżonego poziomu greliny

Przewlekły obniżony poziom greliny przyczynia się do powstania wielu dolegliwości i zaburzeń. Należą do nich m.in.: wahania nastroju (np. zmęczenie, osłabienie, senność, brak energii, nerwowość), skłonność do rozwoju chorób zapalnych, gromadzenie się tkanki tłuszczowej na brzuchu, problemy z płodnością.

Czy można badać grelinę?

Badanie poziomu greliny nie jest popularne. Jego wykonania podejmują się tylko wybrane placówki, najczęściej w ramach testów klinicznych. Jeśli podejrzewasz u siebie nieprawidłowy poziom hormonów odpowiadających za zaburzenia uczucia głodu, zapytaj swojego lekarza o badania poziomu leptyny.

Źródła
  1. B. Polińska, J. Matowicka-Karna, H. Kemona, Rola greliny w organizmie, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 2011, nr 65, s. 1–7.
  2. M. Kozyra i in., Wpływ snu na wydzielanie greliny, leptyny i insuliny w kontekście rozwoju chorób cywilizacyjnych, „Hygeia Public Health” 2020, nr 55(3), s. 99–106. 
  3. E. Korek i in., Regulacja hormonalna łaknienia, „Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu” 2013, nr 19(2), s. 211–217.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
jak-odgrzybic-organizm-domowymi-sposobami
Zdrowie
2 min.
Jak odgrzybić organizm domowymi sposobami?
24.01.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
jakie-badania-hormonalne-moze-zlecic-ginekolog
Zdrowie
1 min.
Jakie badania hormonalne może zlecić ginekolog?
30.11.2021
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Pakiety medyczne

    Kim jesteśmy

    Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.