account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieMedycyna naturalna 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Kozłek lekarski – właściwości, działanie, przeciwwskazania

Marta Drzazgalek. Agnieszka Żędzian19.10.2023Aktualizacja: 19.10.2023

Kozłek lekarski, inaczej zwany walerianą lekarską, to składnik wielu naturalnych preparatów leczniczych, suplementów diety oraz kosmetyków. Już w starożytności odkryto, że zioło to wspomaga pracę układu krwionośnego i trawiennego, ale przede wszystkim wykazuje działanie uspokajające. Stosowane zgodnie z zaleceniami lekarza, łagodzi stany napięcia psychicznego i wyraźnie poprawia jakość snu. Sprawdź, co jeszcze warto wiedzieć na temat kozłka lekarskiego i kto nie powinien go stosować.


kozlek-lekarski-wlasciwosci-zastosowanie-skutki-uboczne
Adobe Stock

Polecane

czosnek-na-kurzajki-jak-go-stosowac-czy-dziala
Zdrowie
1 min.
Czosnek na kurzajki - jak go stosować? Czy działa?
24.01.2022
jakie-sa-domowe-sposoby-na-owsiki
Zdrowie
1 min.
Jakie są domowe sposoby na owsiki?
31.10.2021
jak-odgrzybic-organizm-domowymi-sposobami
Zdrowie
2 min.
Jak odgrzybić organizm domowymi sposobami?
24.01.2022
kwasne-mleko-wlasciwosci-zdrowotne-jak-zrobic-je-w-domu
Zdrowie
2 min.
Kwaśne mleko - właściwości zdrowotne. Jak zrobić je w domu?
24.01.2022
Spis treści
  1. Kozłek lekarski – co to za roślina? Gdzie występuje?
  2. Kozłek lekarski – jakie ma działanie?
  3. Zastosowanie kozłka lekarskiego
  4. Dawkowanie kozłka lekarskiego
  5. Kozłek lekarski – czy ma działania niepożądane?
  6. Przeciwwskazania do stosowanie kozłka lekarskiego

Kozłek lekarski – co to za roślina? Gdzie występuje?

Kozłek lekarski (łac. Valeriana officinalis), zwany też walerianą lekarską, to roślina, której prozdrowotne właściwości doceniano już w starożytności. Pierwsze informacje na jej temat pojawiły się już w II w. n.e. i wówczas walerianę polecano na leczenie bezsenności. Lecznicze właściwości rośliny doceniono również w Polsce, a świadczą o tym wzmianki z XV-wiecznych kronik. Wiadomo, że od samego początku stosowanie kozłka lekarskiego obejmowało leczenie bólu głowy, nerwowości oraz palpitacji serca

Waleriana to roślina, która występuje na wilgotnych terenach Azji, Europy i Ameryki Północnej. Jest dość wysoka – osiąga nawet 2 m wysokości – ma nieliczne rozgałęzienia, delikatnie owłosione liście w liczbie około 10–13 par i drobne kwiaty w kolorze białym lub różowym. Wydziela nieprzyjemny zapach, a jej smak można określić jako słodko-gorzki lub korzenny. Surowcem, z którego produkowane są preparaty lecznicze na zdrowy sen, są korzenie i kłącza. 

Kozłek lekarski – jakie ma działanie?

Kozłek lekarski zawiera wiele substancji aktywnych, które warunkują jego prozdrowotne działanie. Składniki te mają przede wszystkim działanie uspokajające i nasenne. Nie oznacza to jednak, że kozłek lekarski stosuje się wyłącznie jako zioło na sen. Inne obszary działania waleriany to:

  • układ trawienny – waleriana działa rozkurczowo na mięśnie gładkie, przez co pomaga wyeliminować ból brzucha. Co więcej, zwiększa produkcję soków żołądkowych i śliny, przez co doskonale sprawdza się jako zioło na jelita i wzdęcia;

  • układ nerwowy – wieloletnie obserwacje badaczy wskazują na właściwości przeciwdrgawkowe, przeciwlękowe i przeciwdepresyjne, jakie ma kozłek lekarski; 

  • układ krążenia – dzięki działaniu uspokajającemu i rozkurczającemu kozłek lekarski korzystnie wpływa na pracę układu sercowo-naczyniowego;

  • skóra – kozłek lekarski ma działanie przeciwłojotokowe.

Zastosowanie kozłka lekarskiego

Waleriana dostępna jest w formie kapsułek, kropli, syropów czy preparatów na skórę. Korzeń tej rośliny to składnik wielu suplementów diety i kosmetyków. Przede wszystkim są to zioła na nerwicę lub naturalne, niepowodujące uzależnienia, tabletki uspokajające. Lekarz może zalecić Ci stosowanie preparatów na bazie kozłka lekarskiego, gdy masz trudności z zasypianiem lub przechodzisz nerwowy okres w pracy.

Dzięki działaniu rozkurczowemu środki na bazie tego składnika polecane są również na łagodzenie bólu miesiączkowego i objawów napięcia przedmiesiączkowego (PMS). Ich stosowanie poleca się przede wszystkim kobietom, które mają bolesny okres.

Waleriana odgrywa ważną rolę w przemyśle kosmetycznym – jako składnik preparatów na skórę głowy staje się pomocna w walce z łupieżem i do łagodzenia łojotoku skórnego. Znajdziesz ją również w żelach rozgrzewających.

Ogrodnicy sadzą kozłek lekarski – jeśli gleba i warunki atmosferyczne na to pozwalają – w sąsiedztwie warzyw, ponieważ roślina ta zwiększa ilość fosforu w glebie i poprawia jej jakość. Co ciekawe, niektórzy dodają kozłek do zup i gulaszów. 

Dawkowanie kozłka lekarskiego

Dawkowanie kozłka lekarskiego zależy przede wszystkim od zaleceń lekarza i formy preparatów, jakie stosujesz. Dobowa dawka waleriany nie powinna przekraczać 300–600 mg. Jeśli preparat stosowany jest doustnie, przyjmuj go podczas posiłku. Gdy suplementujesz walerianę w celu poprawy jakości snu, weź tabletkę około godziny przed zaśnięciem. Przygotowując napar z waleriany, nie przekraczaj wskazanej dawki suszu, a w przypadku preparatów na ciało i skórę głowy stosuj się do zaleceń producentów. Badania wskazują, że przyjęcie około 20 g waleriany powoduje delikatne objawy przedawkowania (m.in. nudności, osłabienie), które powinny samoistnie ustąpić po upływie 24 godzin.

  • Przeczytaj także, czym są tiki nerwowe i czy można wyeliminować ten problem z codziennego życia.

Kozłek lekarski – czy ma działania niepożądane?

Kozłek lekarski – podobnie jak inne zioła lecznicze – może powodować działania niepożądane. Należą do nich przede wszystkim: nudności, skurcze w obrębie jamy brzusznej, swędzenie skóry, nadmierna senność, zawroty głowy czy otępienie. Z kolei efektami przedawkowania, tj. przyjęcia dawki większej niż 20 mg, są: uczucie nadmiernego znużenia, drżenie rąk, uczucie ucisku w klatce piersiowej, bolesne skurcze w górnej części brzucha, a także widoczne rozszerzenie źrenic. 

Przeciwwskazania do stosowanie kozłka lekarskiego

Waleriana mimo dobroczynnych właściwości nie powinna być stosowana przez osoby, które już przyjmują konkretne leki uspokajające, antydepresyjne czy przeciwpadaczkowe zapisane przez lekarza. Oprócz tego kozłek lekarski nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 12. roku życia, kobiet w ciąży i mam karmiących piersią.

Źródła
  1. P. Machałek, Magia polskich ziół, Wydawnictwo Znak, Kraków 2020.
  2. A. Blackthorn, Botaniczne eliksiry, ziołowe napary, magiczne herbaty i ogniste trunki, Wydawnictwo Znak, Kraków 2021.
  3. S.H. Buhner, Antybiotyki ziołowe, Wydawnictwo Biały Wiatr, Rzeszów 2019.
  4. M. Krauze-Baranowska, Fitofarmaceutyki, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2022.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

oklady-z-zywokostu-na-stawy-ostrogi-jak-zrobic
Zdrowie
2 min.
Okłady z żywokostu - na stawy, ostrogi. Jak zrobić?
24.01.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
ziola-na-grzybice-paznokci-jelit-zatok-jamy-ustnej
Zdrowie
2 min.
Zioła na grzybicę - paznokci, jelit, zatok, jamy ustnej
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.