account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieSuplementy i witaminy 1 min.

N-acetylocysteina – co to jest? Poznaj jej działanie i właściwości

Olga Dąbska13.11.2023Aktualizacja: 13.02.2024

N-acetylocysteina to aminokwas będący pochodną L-cysteiny. Nie znajdziesz jej w żywności. Dostarczać ją możesz tylko z lekami, z suplementami diety oraz z żywnością specjalnego medycznego przeznaczenia. Poznaj wybrane właściwości i działanie n-acetylocysteiny. Sprawdź, czy powoduje skutki uboczne i jak przedstawia się jej dawkowanie.


n-acetylocysteina-co-to-jest-dzialanie-wlasciwosci
Pixabay.com

Polecane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Spis treści
  1. N-acetylocysteina – co to jest?
  2. N-acetylocysteina – gdzie występuje?
  3. Zastosowanie i właściwości n-acetylocysteiny
  4. N-acetylocysteina – skutki uboczne i przeciwwskazania

N-acetylocysteina – co to jest?

N-acetylocysteina (NAC) to organiczny związek chemiczny, będący pochodną L-cysteiny, czyli aminokwasu, który jest składnikiem wielu białek. Obok metioniny i homocysteiny L-cysteina tworzy grupę tzw. aminokwasów siarkowych. N-acetylocysteina niemal w całości zostaje zmetabolizowana w wątrobie do cysteiny, a następnie do glicyny, która jest jednym z najprostszych aminokwasów, oraz glutationu – związku zbudowanego z reszt aminokwasowych kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny. Biodostępność n-acetylocysteiny jest niska. Eksperci szacują ją na 6–10%. Półtrwanie tego związku wyliczone zostało na 5–6 godzin.

N-acetylocysteina – gdzie występuje?

Nie ma żywieniowych źródeł n-acetylocysteiny. Aminokwas ten dostępny jest wyłącznie w formie suplementu diety lub leku. Spotkać go możesz w formie tabletek, tabletek musujących, granulatu lub proszku do przygotowania roztworu oraz gotowego roztworu. N-acetylocysteinę znaleźć możesz w składzie żywności specjalnego medycznego przeznaczenia, skierowanej do osób dorosłych i dzieci powyżej 1. roku życia. N-acetylocysteina zastąpiła w niej cysteinę, ponieważ nadaje produktom lepszy smak. Dzięki temu stały się one bardziej akceptowane przez chorych, a tym samym oparta na nich dieta przynosi większe rezultaty. Należy podkreślić, że specjaliści nie wykazali żadnych niepożądanych interakcji n-acetylocysteiny z normalnie przyjmowaną żywnością. 

Zastosowanie i właściwości n-acetylocysteiny

N-acetylocysteina wykazuje korzystny wpływ na organizm, a liczba jej zastosowań rośnie wraz z kolejnymi badaniami. Stosowana jest w przypadkach przedawkowania paracetamolu – powszechnie stosowanego środka o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. N-acetylocysteinę jako antidotum należy podać, gdy występuje ryzyko uszkodzenia wątroby, które jest determinowane ilością przyjętego leku, czasem od jego przyjęcia i wywiadem lekarskim.

Na uwagę zasługuje mukolityczne działanie n-acetylocysteiny. Upłynnia wydzielinę w drogach oddechowych, zmniejsza lepkość śluzu, a tym samym zapewnia skuteczniejsze usuwanie go z organizmu. N-acetylocysteina ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny i poprawia czynność nabłonka oddechowego. Jako lek mukolityczny n-acetylocysteina znalazła zastosowanie zwłaszcza w mukowiscydozie, przewlekłym zapaleniu oskrzeli, zapaleniu zatok obocznych nosa, zapaleniu błony śluzowej nosa, rozstrzeni oskrzeli.

N-acetylocysteina wykazuje działanie antyapoptotyczne (zapobiega zaprogramowanej śmierci komórek) oraz antykancerogenne (zmniejsza ryzyko nowotworzenia komórek). N-acetylocysteina ma korzystny wpływ na metabolizm fosfolipidów błon komórkowych. Związki te podnoszą możliwości regeneracyjne komórek wątrobowych – hepatocytów. Stabilizują ich błonę komórkową oraz poprawiają jej elastyczność i przepuszczalność.

N-acetylocysteina reguluje uwalnianie cytokin prozapalnych, czyli związków inicjujących reakcję zapalną i aktywność proteaz, czyli związków kontrolujących syntezę wszystkich białek w organizmie. Powoduje spadek poziomu ciśnienia i stężenia homocysteiny, która w nadmiarze prowadzi do powstania zmian miażdżycowych.

Eksperci podkreślają przede wszystkim przeciwutleniające właściwości n-acetylocysteiny. Związek ten podnosi poziom zmagazynowanego w wątrobie glutationu. Ten zaś jest antyoksydantem – spowalnia reakcje utleniania na poziomie komórkowym. N-acetylocysteina sama również ma zdolność usuwania wolnych rodników, czyli szkodliwych form tlenu działających utleniająco.

Specjaliści zwracają uwagę na zastosowanie n-acetylocysteiny w leczeniu zaburzeń i chorób psychicznych (takich jak autyzm, schizofrenia, choroba Alzheimera, uzależnienie od środków psychoaktywnych czy choroba afektywna dwubiegunowa), chorób autoimmunologicznych, schorzeń ginekologicznych (PCOS – zespołu policystycznych jajników, a także zwiększonego ryzyka porodu przedwczesnego), nefropatii, czyli chorób nerek (służy np. oczyszczaniu nerek ze środków kontrastowych, stosowanych w badaniach obrazowych).

N-acetylocysteina – skutki uboczne i przeciwwskazania

Specjaliści nie określili jak dotąd poziomu zalecanego spożycia n-acetylocysteiny. Podają jednak, że dawki do 8 g/dzień nie wiążą się z wystąpieniem reakcji niepożądanych. Tylko u nieznacznego odsetka osób n-acetylocysteina wywołała skutki uboczne w postaci m.in.: nudności i wymiotów, uderzeń gorąca, przyspieszonej pracy serca, zgagi, biegunki, wysypki, skurczu oskrzeli, duszności. Reakcje nadwrażliwości są zazwyczaj związane z przyjmowaniem dożylnej formy n-acetylocysteiny. Częstsze występowanie działań niepożądanych specjaliści zaobserwowali wśród osób z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku alergii lub astmy oskrzelowej. Eksperci podkreślają, że n-acetylocysteina jest dobrze tolerowana przez organizm i bezpieczna dla człowieka. Mimo to pamiętaj, aby stosowanie n-acetylocysteiny skonsultować z lekarzem. Możesz to zrobić podczas teleporady, na której specjalista udzieli Ci sprawdzonych informacji na temat przyjmowania n-acetylocysteiny.


Warto w tym miejscu wspomnieć o przeciwwskazaniach do stosowania n-acetylocysteiny. Związek ten nie powinien być przyjmowany przez kobiety w ciąży i podczas karmienia piersią, przez osoby z chorobą żołądka lub dwunastnicy, przez małe dzieci. Ostrożność zachowaj też w przypadku jednoczesnej antybiotykoterapii, zwłaszcza z zastosowaniem penicyliny, tetracykliny, cefalosporyny i aminoglikozydy. N-acetylocysteina nie powinna być stosowana jednocześnie z lekami tłumiącymi kaszel, które obniżają jej działanie mukolityczne i zaburzają usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych.

Źródła
  1. S. From, Miejsce acetylocysteiny w leczeniu kaszlu u dzieci i dorosłych, „Lekarz POZ” 2017, nr 1, s. 55–59.
  2. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Farmakopea polska IX, Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Warszawa 2011.
  3. S. Walczewska, A. Wawrzyniak, N-acetylocysteina w praktyce klinicznej – właściwości, zastosowanie, działania niepożądane, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2020, t. 16, nr 3, s. 243–246.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
skurcz-w-stopie-jak-sie-go-pozbyc-co-robic
Zdrowie
1 min.
Skurcz w stopie - jak się go pozbyć? Co robić?
29.10.2021
polip-hiperplastyczny-co-to-jest
Zdrowie
1 min.
Co to jest polip hiperplastyczny? Czy jest groźny?
14.03.2022
nadwyrezony-bark-jakie-daje-objawy-co-robic
Zdrowie
1 min.
Nadwyrężony bark - jakie daje objawy? Co robić?
29.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.