account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Sinice – kiedy i dlaczego lepiej ich unikać?

Katarzyna Grzyś-Kurka

lek. Agnieszka Żędzian

19.07.2023

Aktualizacja: 24.10.2023

Sinice występują w każdym zbiorniku wodnym. Czasami jednak jest ich tak dużo, że powodują zakwity. Woda staje się wówczas zielona i spieniona. Nie wszystkie sinice są zagrożeniem dla człowieka i zwierząt, jednak niektóre gatunki wydzielają toksyny. Ich wdychanie lub połknięcie może wywołać szereg dokuczliwych dolegliwości. Niekiedy skutki mogą być bardzo poważne. Śledź komunikaty Głównego Inspektoratu Sanitarnego na temat wykwitów sinic w zbiornikach wodnych i unikaj kąpieli w tych miejscach.


sinice-jak-wygladaja-czy-sa-grozne
Pixabay.com

Polecane

skurcze-miesni-jakie-sa-przyczyny-neurologiczne
Zdrowie
1 min.
Skurcze mięśni - jakie są przyczyny neurologiczne?
29.10.2021
co-najlepiej-jesc-na-uchylki-jelita-grubego
Zdrowie
1 min.
Co najlepiej jeść na uchyłki jelita grubego?
24.01.2022
dretwienie-opuszkow-palcow-u-rak-u-nog
Zdrowie
1 min.
Drętwienie opuszków palców u rąk i nóg – gdzie szukać przyczyny?
10.05.2022
ugryzienie-biedronki-jak-wyglada-jak-leczyc
Zdrowie
1 min.
Ugryzienie biedronki – jak je rozpoznać? Czy może zagrażać zdrowiu?
02.06.2022
Spis treści
  1. Sinice – co to jest?
  2. Jak wyglądają sinice?
  3. Gdzie występują sinice?
  4. Jakie zagrożenie stwarzają sinice w wodzie?
  5. Jak przebiega leczenie po kontakcie z sinicami w wodzie?

Sinice – co to jest?

Sinice to inaczej cyjanobakterie – organizmy obecne na Ziemi od czasów prehistorycznych. Mogą mieć postać jednokomórkową, wielokomórkową i kolonijną. Są samożywne i zdolne do fotosyntezy. Nie są jednak roślinami, lecz prokariotami, czyli bakteriami.

Zdolność do fotosyntezy pozwala im przekształcać energię pochodzącą ze słońca w energię chemiczną. W efekcie tego tworzą związki organiczne z dwutlenku węgla i wody oraz produkują życiodajny tlen.

Sinice wykazują nadzwyczajne zdolności adaptacyjne, dzięki czemu potrafią bytować nawet w bardzo trudnych i niesprzyjających warunkach ekosystemu. Dobrze znoszą wysokie i niskie temperatury, niedostatki tlenu, a nawet bardzo wysokie pH.

Większość sinic występujących masowo ma w komórkach wakuole gazowe, czyli pęcherzyki wypełnione powietrzem. Umożliwiają im one przemieszczanie się w wodzie poprzez zmienianie swojego ciężaru.

O sinicach mówi się zwykle w negatywnym kontekście. Nie bez powodu – niektóre z nich wytwarzają związki toksyczne. Stanowią wówczas zagrożenie dla zdrowia ludzi. Z tego powodu każdorazowo, gdy sinice pojawiają się masowo w akwenie, wydawany jest przez Główny Inspektorat Sanitarny zakaz wstępu do zbiornika. 

Jak wyglądają sinice?

Musisz wiedzieć, że sinice występują w każdym zbiorniku wodnym. Nie są jednak zagrożeniem do czasu, gdy ich liczebność nie wzrośnie zbyt gwałtownie.

Ponadnormatywną obecność sinic w jeziorze, morzu czy basenie można stwierdzić po charakterystycznym, nieprzyjemnym zapachu wody i gęstej pianie (galaretowatej) na jej powierzchni. Dzieje się tak w okresie tzw. zakwitu wody, czyli zwiększenia liczebności sinic, przypadającego na wiosnę i jesień. Niekiedy masy są tak liczne, że tworzą na powierzchni tafli smugi, niczym po rozlaniu farby.

Zazielenienie wody widoczne jest szczególnie przy linii brzegowej, dokąd sinice spychane są przez podmuchy wiatru. Wówczas cyjanobakterie mogą przybierać odcień żółto-brązowy.

Ponieważ w wyniku namnożenia się sinic woda zmienia kolor, cyjanobakterie nierzadko mylone są z glonami. Glony, choć wyglądają mało estetycznie po wypchnięciu na ląd i wydzielają nieprzyjemny zapach, to nie są niebezpieczne. Sinic w dużych skupiskach należy bezwzględnie unikać.

Nie należy też mylić sinic z glonami oraz ze „złotymi algami”, czyli glonami Prymnesium parvum, które w 2022 r. przyczyniły się do skażenia Odry. To zupełnie odmienne elementy wodnego ekosystemu.

Gdzie występują sinice?

Możesz spotkać sinice w jeziorze, morzu, basenie i innych akwenach, ale również na lądzie, ponieważ porastają skały i korę drzew, są obecne na szczytach gór lodowych i w gorących zbiornikach.

Nie wszystkie sinice produkują toksyny, lecz to właśnie te ich gatunki wzbudzają największe zainteresowanie ze względu na zagrożenie stwarzane dla zdrowia ludzi i zwierząt.

Do niebezpiecznych gatunków bytujących w wodach śródlądowych strefy umiarkowanej (w jeziorach, basenach) należą:

  • Planktothrix,

  • Woronichinia,

  • Aphanizomenon,

  • Gloeotrichia,

  • Cylindrospermopsis. 

  • Microcystis,

  • Dolichospermum.

Jeśli wybierzesz się w podróż do strefy tropikalnej lub subtropikalnej, jest wysoce prawdopodobne, że napotkasz niebezpieczny gatunek Trichodesmium. Natomiast wśród sinic w Morzu Bałtyckim dominuje Nodularia spumigena. Ponadto przy linii brzegowej natrafić można na dwa gatunki charakterystyczne dla słodkich akwenów: Microcystis i Dolichospermum.

Jakie zagrożenie stwarzają sinice w wodzie?

Okresy zwiększonej liczebności sinic są naturalne i zdarzały się już tysiące lat przed naszą erą. Obecnym „zakwitom wody” sprzyja:

  • wzrost bioróżnorodności akwenów,

  • podwyższenie temperatury wody do 16–20 st. Celsjusza,

  • obecność w wodzie fosforanów,

  • słaby wiatr,

  • słabe opady deszczu.

Namnożenie sinic każdego typu jest niekorzystne. Nawet tych nieprodukujących toksyn, ponieważ zaburzają ekosystem wodny. Ponadto, wyczerpując zasoby tlenu w wodzie, mogą doprowadzić do wytworzenia zabójczego dla organizmów wodnych siarkowodoru.

Do toksyn produkowanych przez wybrane gatunki sinic należą: hepatotoksyny, neurotoksyny, cytotoksyny, a także dermatotoksyny. Wraz z połykaniem wody z tymi metabolitami albo wdychaniem powietrza, w którym się unoszą, toksyny przedostają się do organizmu, wywołując:

  • dolegliwości gastryczne,

  • zaburzenia pracy wątroby, a nawet jej uszkodzenie,

  • dermatozy (wysypka, rumień alergiczny, świąd i obrzęk skóry),

  • gorączkę,

  • przyspieszenie rozwoju guzów nowotworowych,

  • zaburzenia równowagi,

  • drżenie mięśni.

W skrajnych przypadkach, a więc przy mocnym zatruciu toksynami, może dojść do krwotoków wewnętrznych, drgawek przez niedotlenienie (po ataku mięśni dróg oddechowych), niewydolności wątroby, a nawet śmierci.

Jak przebiega leczenie po kontakcie z sinicami w wodzie?

Niektóre z objawów występują natychmiast, inne mogą pojawić się dopiero po kilku dniach od kontaktu z sinicami w wodzie. Obserwuj więc swoje ciało i jeśli zauważysz symptomy mogące świadczyć o szkodliwym działaniu metabolitów cyjanobakterii na Twój organizm, skontaktuj się z lekarzem.

Nie zamartwiaj się jednak na zapas. Często objawy ustępują samoistnie. Sinice stanowią zagrożenie głównie w przypadku dzieci oraz osób w podeszłym wieku. Samo leczenie skupia się na łagodzeniu objawów. Mogą Ci zostać podane środki przeciwgorączkowe, łagodzące zmiany skórne czy uśmierzające ból (głowy czy mięśni).

Źródła
  1. J. Maculewicz, S. Śliwińska-Wilczewska i in., Ekspansja pikoplanktonowych sinic w ekosystemach wodnych, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” 2017, t. 66, nr 3 (316), s. 465–474.
  2. Opracowanie na temat przyczyn występowania i zagrożeń wynikających z obecności potencjalnie toksycznych cyjanobakterii (sinic) w wodzie, https://www.gov.pl/attachment/8b3ae861-f1ec-46a8-89b9-20b02440b157, dostęp: 8.042023 r.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
jak-odgrzybic-organizm-domowymi-sposobami
Zdrowie
2 min.
Jak odgrzybić organizm domowymi sposobami?
24.01.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
tezec-jakie-sa-objawy-po-jakim-czasie-wystepuja
Zdrowie
1 min.
Tężec - jakie są objawy? Po jakim czasie występują?
31.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.