account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieProfilaktyka 1 min.

Tarczyca – lokalizacja, budowa i rola w organizmie człowieka

lek. Agnieszka Żędzian16.02.2023Aktualizacja: 16.02.2023

Tarczyca jest gruczołem położonym w przedniej części szyi. Hormony, które są przez nią produkowane, biorą m.in. udział w procesach metabolicznych oraz regulują poziom wapnia we krwi. Sprawdź, jak zbudowany jest gruczoł tarczowy i jakie objawy mogą wskazywać na zaburzenia w jego funkcjonowaniu.


gdzie-jest-tarczyca-jak-jest-umiejscowiona-w-ciele
pixabay.com

Polecane

zepsute-zeby-dlaczego-sa-szkodliwe-dla-zdrowia
Zdrowie
2 min.
Zepsute zęby - dlaczego są szkodliwe dla zdrowia?
30.10.2021
jak-dbac-o-uklad-oddechowy-co-jest-wazne
Zdrowie
1 min.
Jak należy dbać o układ oddechowy? Zasady profilaktyki
14.05.2021
sluch-absolutny-co-to-jest-jak-sprawdzic
Zdrowie
1 min.
Słuch absolutny - co to jest? Jak sprawdzić?
24.01.2022
jak-zapobiec-grzybicy-na-czym-polega-profilaktyka
Zdrowie
2 min.
Jak zapobiec grzybicy? Na czym polega profilaktyka?
24.01.2022
Spis treści
  1. Tarczyca – co to jest? Gdzie jest umiejscowiona?
  2. Rola tarczycy w organizmie człowieka
  3. Zaburzenia czynności tarczycy – rodzaje i objawy
  4. Badania diagnostyczne w chorobach tarczycy

Tarczyca – co to jest? Gdzie jest umiejscowiona?

Gruczoł tarczowy, czyli tarczyca, jest nieparzystym gruczołem dokrewnym, położonym w przedniej części szyi, zwykle na wysokości trzech ostatnich kręgów szyjnych (C5, C6, C7) i pierwszego kręgu piersiowego (Th1). Tarczyca przylega do tchawicy i jest połączona z nią tkanką łączną. Gruczoł tarczowy składa się z dwóch płatów połączonych cieśnią, przebiegającą w przedniej części tchawicy. U niektórych osób występuje jeszcze trzeci płat – piramidowy, co traktuje się jako prawidłowy wariant anatomiczny. Cały gruczoł jest otoczony łącznotkankową torebką, która wnikając w głąb narządu, dzieli płaty na drobniejsze struktury – płaciki – zbudowane w głównej mierze z komórek pęcherzykowych, wydzielających tyroksynę i trójjodotyroninę. Pomiędzy komórkami pęcherzykowymi znajdują się komórki C, odpowiadające za wydzielanie kalcytoniny. 

Warto wspomnieć, iż tarczyca ma bardzo bogate unaczynienie. Uważa się, że jest sześciokrotnie bardziej unaczyniona niż nerki oraz około 3–4 razy bardziej od mózgu. Krew jest dostarczana do gruczołu tarczowego przez tętnice tarczowe górne i dolne.

Rola tarczycy w organizmie człowieka

Gruczoł tarczowy jest odpowiedzialny przede wszystkim za produkcję hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) oraz jej prohormonu tyroksyny (T4). Trójjodotyronina odpowiada za zwiększenie szybkości procesów metabolicznych i syntezy białek w organizmie. Wydzielana przez komórki C kalcytonina ma znaczenie w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej w ustroju i służy jako marker nowotworowy, m.in. w raku rdzeniastym tarczycy.

Poprzez działanie na tkanki obwodowe hormony tarczycy:

  • powodują zwiększenie szybkości metabolizmu, produkcji ciepła, zużycia tlenu, kwasów tłuszczowych i glukozy,

  • wpływają na zwiększenie objętości wyrzutowej serca, przyspieszenie akcji serca,

  • stymulują wytwarzanie hemoglobiny, niezbędnej do produkcji krwinek czerwonych,

  • odpowiadają za prawidłowy rozwój płodu, m.in. w zakresie układu ruchu,

  • stymulują układ nerwowy, 

  • regulują cykl owulacyjny u kobiet oraz proces spermatogenezy (wytwarzania plemników) u mężczyzn.

Zaburzenia czynności wydzielniczej gruczołu tarczowego mogą prowadzić do wystąpienia objawów nadczynności lub niedoczynności tarczycy.

Zaburzenia czynności tarczycy – rodzaje i objawy

Za prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy odpowiadają, oprócz samego gruczołu tarczowego, również przysadka mózgowa (uwalniana jest tam tyreotropina – TSH – pobudzająca wydzielanie T3 i T4) oraz podwzgórze (poprzez syntezę tyreoliberyny – TRH – stymulującej uwalnianie TSH). Warunkiem niezaburzonej czynności tarczycy jest także odpowiednia suplementacja jodu w diecie. Na szczęście dzięki powszechnemu od lat dodawaniu jodu do soli kuchennej niedobory tego pierwiastka są obecnie rzadkością.

Nieprawidłowe funkcjonowanie gruczołu tarczowego może być spowodowane wieloma czynnikami, m.in. stanem zapalnym, procesami autoimmunologicznymi czy chorobą nowotworową. Zaburzenia w procesie syntezy hormonów tarczycy mogą prowadzić do niedoczynności lub nadczynności gruczołu.

Niedoczynność tarczycy jest zaburzeniem związanym ze zbyt niską w stosunku do zapotrzebowania organizmu produkcją hormonów tarczycy. Do symptomów, które mogą sugerować niedoczynność gruczołu, należą m.in.: zła tolerancja niskiej temperatury, wzrost masy ciała, zmęczenie, obniżenie nastroju, zaparcia. Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Niedoczynność może być też efektem jatrogennym, np. po operacyjnym usunięciu gruczołu lub po leczeniu jodem promieniotwórczym.

Nadczynność tarczycy jest efektem nadmiernej produkcji hormonów w gruczole tarczowym. Objawy, które mogą jej towarzyszyć, to m.in.: nietolerancja wysokich temperatur, utrata masy ciała, niepokój, biegunka, kołatanie serca. Jedną z najczęstszych przyczyn nadczynności tarczycy jest choroba Gravesa-Basedowa – choroba autoimmunologiczna, związana z obecnością przeciwciał pobudzających receptory dla TSH w gruczole tarczowym.

Badania diagnostyczne w chorobach tarczycy

W przypadku wystąpienia objawów mogących wskazywać na zaburzenia czynności tarczycy należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, który po zebraniu dokładnego wywiadu i badaniu przedmiotowym zadecyduje o konieczności wykonania badań dodatkowych. Podstawowym oznaczeniem, które służy do wstępnej oceny czynności tarczycy, jest badanie poziomu TSH. Dodatkowo warto wykonać jednocześnie badanie stężenia fT3 (wolnej frakcji trójjodotyroniny) oraz fT4 (wolnej frakcji tyroksyny). Najczęściej wykonywanym badaniem obrazowym umożliwiającym ocenę morfologii gruczołu jest USG tarczycy. Badanie to może aktualnie zlecić m.in. lekarz podstawowej opieki zdrowotnej. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wynikach lekarz może zadecydować o konieczności skierowania pacjenta do endokrynologa.

Źródła
  1. Allen E., Fingeret A., Anatomy, Head and Neck, Thyroid, “StatPearls”, 2022, dostęp online: grudzień 2022, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470452/. 
  2. Armstrong M., Asuka E., Fingeret A., Physiology, Thyroid Function, “StatPearls”, 2022, dostęp online: grudzień 2022, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537039/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
hashimoto-na-czym-polega-ta-choroba-jak-ja-leczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest choroba Hashimoto? Jak ją leczyć?
14.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.