account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Niedoczynność tarczycy – wtórna, pierwotna czy subkliniczna? Rozpoznaj chorobę i rozpocznij leczenie!

Katarzyna Grzyś-Kurkalek. Agnieszka Żędzian23.03.2023Aktualizacja: 13.10.2023

Niedoczynność tarczycy diagnozowana jest u około 2% populacji. Objawia się niepozornie. Włosy mogą wypadać bardziej niż zwykle, masa ciała dziwnie zwiększa się bez wyraźnej przyczyny, a zmęczenie utrzymuje się dłużej, niż powinno. Niepokojące symptomy i wyniki analizy laboratoryjnej próbki krwi (pod kątem stężenia TSH, T3 i T4) warto skonsultować z endokrynologiem, który zdiagnozuje podłoże choroby i zaleci odpowiednią terapię.


niedoczynnosc-tarczycy-przyczyny-objawy-leczenie
pixabay.com

Polecane

ugryzienie-biedronki-jak-wyglada-jak-leczyc
Zdrowie
1 min.
Ugryzienie biedronki – jak je rozpoznać? Czy może zagrażać zdrowiu?
02.06.2022
skurcze-miesni-jakie-sa-przyczyny-neurologiczne
Zdrowie
1 min.
Skurcze mięśni - jakie są przyczyny neurologiczne?
29.10.2021
ugryzienie-szerszenia-jak-wyglada-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Ugryzienie szerszenia - jak wygląda? Jakie są objawy?
24.01.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Niedoczynność tarczycy – co to za choroba?
  2. Niedoczynność tarczycy – przyczyny
  3. Jak objawia się niedoczynność tarczycy?
  4. Niedoczynność tarczycy – jakie badania wykonać?
  5. Jak leczyć niedoczynność tarczycy?
  6. Nieleczona niedoczynność tarczycy – konsekwencje

Niedoczynność tarczycy – co to za choroba?

Niedoczynność tarczycy jest chorobą wynikającą z niedoboru hormonów tarczycowych w organizmie, co doprowadza do spowolnienia procesów metabolicznych. W przebiegu niedoczynności organu spadek poziomu hormonów tarczycy pobudza przysadkę mózgową do zwiększonej produkcji hormonu tyreotropowego (TSH). Zaburzenie to jest najczęściej diagnozowaną dolegliwością tarczycy. Zmaga się z nią aż około 2% populacji, w tym przede wszystkim kobiety. 

Niedoczynność tarczycy – przyczyny

Niedoczynność tarczycy może mieć postać pierwotną i wtórną. O pierwotnej niedoczynności tarczycy mowa jest, gdy choroba wynika ze zmian w obrębie samego narządu (ma charakter autoimmunologiczny). Wówczas dochodzi do stopniowego zaburzenia wydzielania hormonów tarczycy. Do tej grupy zalicza się przede wszystkim zmiany będące konsekwencją:

  • stanów zapalnych (np. choroby Hashimoto, poporodowej niedoczynności tarczycy),

  • stosowanych leków i przeprowadzonych terapii (np. terapii jodem radioaktywnym interferonem czy antydepresantami),

  • niedoboru jodu,

  • nadmiernego spożycia jodku potasu.

Wtórna niedoczynność tarczycy wynika ze zmian w układzie podwzgórzowo-przysadkowym. Zmiany mogą być konsekwencją niewystarczającego wydzielania TSH na skutek rozwijających się guzów czy stanów zapalnych przy przysadce lub podwzgórzu. Innymi przyczynami choroby mogą być:

  • urazy głowy,

  • operacje neurochirurgiczne,

  • zaburzenia rozwojowe w obrębie przysadki i podwzgórza, 

  • zespół Sheehana (poporodowa martwica przysadki).

Jak objawia się niedoczynność tarczycy?

Niedoczynność tarczycy nie u każdego objawia się w ten sam sposób. Symptomy mogą być bardziej lub mniej nasilone w zależności od stadium zaburzenia, czasu jego trwania, a nawet wieku chorego. Niemniej do charakterystycznych objawów, które powinny skłonić do wizyty u endokrynologa i rozpoczęcia diagnostyki, zaliczają się:

  • sucha, blada i szorstka skóra,

  • suche i intensywnie wypadające włosy,

  • łamliwe paznokcie,

  • ciągłe uczucie chłodu,

  • obrzęki,

  • zwiększenie masy ciała bez zmian w nawykach żywieniowych i aktywności ruchowej,

  • spowolnienie rytmu bicia serca,

  • wzrost ciśnienia rozkurczowego,

  • zaparcia,

  • senność i utrzymująca się apatia,

  • problemy z koncentracją,

  • zmniejszona wydolność fizyczna,

  • chrypka,

  • duszności,

  • pogorszenie słuchu,

  • obfite krwawienia miesięczne u kobiet.

Nie wszystkie objawy muszą występować jednocześnie. Często do rozpoczęcia diagnostyki mobilizują intensywnie wypadające włosy i przyrost masy ciała bez wyraźnej przyczyny. Z drugiej jednak strony wymienione objawy nie muszą sugerować niedoczynności tarczycy. Mogą też świadczyć o silnym stresie czy nieprawidłowo zbilansowanej diecie. Właśnie dlatego tak ważna jest diagnostyka.

Niedoczynność tarczycy – jakie badania wykonać?

Podstawą diagnostyki przy niedoczynności tarczycy poza wywiadem lekarskim jest analiza laboratoryjna próbki krwi. O niedoczynności tarczycy świadczy wysoki poziom TSH (> 10 mIU/l) przy jednoczesnym obniżeniu hormonów tarczycy – trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Taki obraz analizy laboratoryjnej świadczy o jawnej postaci choroby. 

W diagnostyce pomocne może być także oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych. Mowa tu o anty-TPO, skierowanych przeciw peroksydazie tarczycowej, oraz anty-TG, skierowanych przeciw tyreoglobulinie. Mają one znaczenie przy diagnostyce niedoczynności tarczycy o podłożu autoimmunologicznym oraz wywołanej stanami zapalnymi. 

Nie zawsze wyniki diagnostyki laboratoryjnej są jednoznaczne. Niekiedy pomimo wysokiego stężenia TSH (> 10 mIU/l) poziom T3 i T4 pozostaje prawidłowy. Może to świadczyć o subklinicznej niedoczynności tarczycy. 

Innym odstępstwem jest niedoczynność tarczycy spowodowana zmianami w układzie przysadkowo-podwzgórzowym. Wówczas TSH może pozostać w normie albo nawet być nieco poniżej wartości referencyjnej. O chorobie świadczy wówczas niskie stężenie T4.

Jak leczyć niedoczynność tarczycy?

Po diagnozie niedoczynności tarczycy endokrynolog zwykle zaleca stosowanie niesyntetycznych hormonów tarczycy w postaci L-tyroksyny. Lek należy przyjmować zawsze rano co najmniej pół godziny przed śniadaniem. To ważne, ponieważ napoje (inne niż woda) oraz produkty spożywcze obniżają wchłanianie leku. Podobnie niekorzystnie na proces ten mogą wpływać: żelazo, wapń i środki zobojętniające kwaśne środowisko żołądka.

Nieco inaczej przeprowadza się leczenie subklinicznej postaci niedoczynności tarczycy. Terapię wdraża się wyłącznie u osób młodych oraz u kobiet w ciąży. W wypadku osób starszych leczenie nie przynosi wyraźnej poprawy, za to może doprowadzić do nieprawidłowości w układzie sercowo-naczyniowym oraz przyczynić się do rozwoju osteoporozy.

Dieta nie ma dużego znaczenia w terapii niedoczynności tarczycy. Istotna jest tylko przy znacznym przyroście masy ciała. Wówczas należy zredukować ilość przyjmowanych cukrów prostych i tłuszczów zwierzęcych.

Nieleczona niedoczynność tarczycy – konsekwencje

Zaniechanie leczenia niedoczynności tarczycy nie sprawi tylko, że objawy staną się bardziej dokuczliwe. Niestety brak terapii może doprowadzić nawet do śmierci. Gdy choroba wejdzie w zaawansowane stadium, pojawiają się uogólnione obrzęki, a apatia i zmęczenie przeradzają się w stany depresyjne. W skrajnym przypadku może wystąpić przełom hipometaboliczny, zwany również śpiączką hipometaboliczną, co ma związek ze skrajnie niskim poziomem hormonów tarczycy. Jest to stan bezpośrednio zagrażający życiu. Nawet po podjęciu natychmiastowego leczenia śmiertelność pozostaje na bardzo wysokim poziomie – śpiączki hipometabolicznej nie przeżywa co czwarty chory.

Źródła
  1. M. Liskowska, Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej leczenie chorób tarczycy, Uniwersytet w Łodzi Wydział Farmaceutyczny, Łódź 2018.
  2. M. Bolanowski, Niedoczynność tarczycy, „Lekarz POZ” 2018, nr 3, s. 189–192.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
jakie-badania-wykonac-aby-zdiagnozowac-hashimoto
Zdrowie
1 min.
Jakie badania wykonać, aby zdiagnozować Hashimoto?
01.12.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.