account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
OdżywianieDiety 1 min.

Jak rozpoznać grzyby jadalne?

Magda Habel20.02.2023Aktualizacja: 20.02.2023

Grzyby jadalne cenimy nie tylko za smak i aromat, jaki dają potrawom. Są niskokaloryczne i bogate w ważne dla zdrowia pierwiastki. W polskich lasach możemy spotkać grzyby jadalne i trujące. Jak rozpoznać grzyby jadalne podczas samodzielnego grzybobrania?


grzyby-jadalne-jakie-jak-wygladaja-przyklady
pixabay.com

Polecane

jakie-sa-efekty-spozywania-regularnych-posilkow
Odżywianie
1 min.
Poznaj efekty regularnego spożywania posiłków
25.05.2022
cholesterol-jak-go-obnizyc-jaka-diete-stosowac
Odżywianie
1 min.
Jak obniżyć cholesterol? Wskazane i zakazane produkty, zasady zdrowego odżywiania
14.05.2021
dieta-na-stawy-co-jesc-aby-je-wzmocnic
Odżywianie
2 min.
Dieta na stawy - co jeść, aby je wzmocnić?
24.01.2022
dlaczego-sniadanie-jest-wazne-i-nie-powinno-sie-go-pomijac
Odżywianie
1 min.
Dlaczego śniadanie jest ważne i nie powinno się go pomijać?
30.08.2021
Spis treści
  1. Grzyby jadalne – ich właściwości i walory kulinarne
  2. Jakie grzyby są jadalne? Najbardziej cenione gatunki
  3. Jak rozpoznać grzyby jadalne?

Grzyby jadalne – ich właściwości i walory kulinarne

Grzyby leśne są wysoko cenione za smak i aromat, jaki nadają potrawom. W kuchni polskiej są obecne w wielu formach. Jadamy grzyby świeże w sosach i zupach. Suszenie pozwala przechowywać je dłużej – można je namoczyć i dodawać do potraw lub zmielić i stosować jako przyprawę. Dużą popularnością wśród smakoszy cieszą się również przetwory, np. grzyby marynowane. 

Mimo to w piramidzie żywieniowej próżno szukać grzybów, stąd przekonanie, że poza walorami smakowymi nie oferują zbyt wiele. To błąd – grzyby jadalne to cenne źródło białka, zatem powinny po nie sięgać osoby, które nie jedzą mięsa. Zawierają również sporo błonnika, który wspomaga prawidłowe działanie układu pokarmowego. 

Grzyby jadalne zawierają wiele cennych pierwiastków takich jak: potas, magnez, wapń, miedź, żelazo, cynk i selen. Warto zwrócić uwagę szczególnie na ten ostatni – wiele osób cierpi na jego niedobór. Niewiele osób zdaje sobie również sprawę z tego, że grzyby leśne zawierają witaminy z grupy B oraz witaminę D, która w produktach roślinnych praktycznie nie występuje. W grzybach znajdziemy również silne przeciwutleniacze, czyli witaminy C i E. Faktem jest, że nie mają zbyt wielu kwasów tłuszczowych, ale to akurat sprawia, że są pokarmem niskokalorycznym.

Jakie właściwości mają grzyby jadalne? Korzystnie wpływają na układ odpornościowy, wykazują działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające. Z drugiej strony są ciężkostrawne, a brak zdolności ludzkiego układu pokarmowego do trawienia chityny sprawia, że nie możemy korzystać w pełni z wyżej wymienionych właściwości. Chityna buduje ścianę komórkową grzyba. Jeśli nie możemy jej strawić, to przyswajanie cennych witamin i składników mineralnych jest utrudnione. 

Jest jeszcze druga strona medalu, czyli zdolność grzybów do kumulowania metali ciężkich takich jak ołów i kadm. Z tej przyczyny na grzybobranie warto wybierać tereny nieskażone przemysłem i nie powinno się ich podawać dzieciom poniżej 10 roku życia. 

Jakie grzyby są jadalne? Najbardziej cenione gatunki

Grzyby, które można spotkać w Polsce, dzielimy na leśne i uprawne. W pierwszej grupie wyróżniamy gatunki trujące i jadalne. Spożycie trującego grzyba może skończyć się ciężkim zatruciem, a nawet śmiercią, dlatego zbieramy wyłącznie jadalne i to wyłącznie te, co do których nie mamy żadnych wątpliwości, jeśli chodzi o rozpoznanie gatunku. 

Najpopularniejsze grzyby jadalne, które rosną w polskich lasach, to:

  • borowiki,

  • podgrzybki,

  • maślaki,

  • kurki,

  • rydze,

  • smardze, 

  • koźlarze.

Pełna lista jadalnych grzybów leśnych, które można spotkać w naszym regionie Europy, nie jest bardzo długa – znajduje się na niej kilkadziesiąt pozycji. 

Jak rozpoznać grzyby jadalne?

Fakt, że w polskich lasach rosną grzyby jadalne i trujące, stwarza duże ryzyko zatrucia. Grzyby zbieramy i jemy tylko wtedy, gdy mamy całkowitą pewność, że są one jadalne. Gatunki trujące u podstawy mają bulwy, ale nie widać ich na pierwszy rzut oka. Dopiero po wyjęciu grzyba z ziemi można zauważyć charakterystyczną budowę nóżki. 

Najprostszą metodą rozpoznawania gatunków jadalnych jest zbieranie tylko tych, które pod kapeluszem mają porowatą gąbkę, ale w tym wypadku również dobrze jest posiłkować się atlasem grzybów ze względu na to, że zdarzają się również grzyby trujące z gąbką. Na szczęście mają charakterystyczne cechy, które odróżniają je od jadalnych. Na przykład goryczak żółciowy, którego gąbka ma różowe zabarwienie. 

Najczęściej spotykany grzyb jadalny to podgrzybek – ma ciemnobrązowy kapelusz i grubą, walcowatą nóżkę. Gąbka pod kapeluszem ma żółte zabarwienie. Pożądanym ze względu na walory smakowe jest borowik szlachetny. Jego kapelusz jest brązowy. Spód ma jasny, nóżkę bardzo grubą u podstawy, często zwężającą się ku górze. 

Nie wszystkie gatunki blaszkowe są trujące – kurka, smardz czy opieńka miodowa to smaczne grzyby, które doświadczeni grzybiarze rozpoznają bez kłopotu. Niestety istnieją grzyby trujące podobne do kurek czy rydzów i zdarza się, że można je pomylić. 

Przyczyną poważnych zatruć, a w konsekwencji zgonów jest mylenie kani z muchomorem sromotnikowym. Grzyb jadalny – kania – jest ceniony za walory smakowe, ale bardzo podobny do muchomora sromotnikowego. Pomyłka w ich rozpoznaniu może kosztować życie, dlatego niedoświadczeni grzybiarze nie powinni ryzykować. 

Atlas grzybów lub towarzystwo doświadczonego grzybiarza to najlepszy sposób na bezpieczne grzybobranie. Pamiętaj jednak, że jeśli nie masz całkowitej pewności, że grzyb jest jadalny, zostaw go w lesie. Nie próbuj ich w lesie i nie jedz na surowo. Grzyby przed jedzeniem powinno się poddać obróbce cieplnej. Ostatnie badania wykazały, że aby cenne substancje z grzybów były lepiej przyswajalne, powinno się je suszyć, a następnie zemleć na proszek. Tak przygotowana aromatyczna przyprawa spożywana na zimno to doskonały dodatek do kanapek i sałatek.

Źródła
  1. N. Jefimiuk, Grzyby jadalne, „Wiadomości Rolnicze. Wojewódzki Podlaski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Szepietowie” 2001, nr 10, s. 32–33.
  2. A. Sidor, Wartość odżywcza i prozdrowotna owocników grzybów jadalnych, „Hygeia” 2019, nr 54, s. 153–158.
  3. T. Gawlikowski, A. Bilska-Kos, L. Satora, Zatrucia grzybami jadalnymi, Kraków 2018.
  4. B. Kuziemska, Zawartość makroelementów w wybranych gatunkach grzybów jadalnych, „Inżynieria Ekologiczna” 2019, nr 20, s. 1–4.
Author Magda Habel picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

zupa-lekkostrawna-z-czego-ja-ugotowac
Odżywianie
2 min.
Zupa lekkostrawna – z czego ją ugotować? | Welbi
19.05.2021
woda-z-imbirem-jak-przygotowac-jakie-daje-efekty
Odżywianie
1 min.
Woda z imbirem – przepis na napój wspomagający zdrowie i odchudzanie
19.05.2021
sniadanie-lekkostrawne-z-czego-powinno-sie-skladac
Odżywianie
2 min.
Śniadanie lekkostrawne - z czego powinno się składać?
27.07.2021
physalis-miechunka-co-to-jest-jak-jesc
Odżywianie
1 min.
Physalis (miechunka) - co to jest? Jak jeść?
24.01.2022
Popularne w kategorii Odżywianie
co-jesc-przy-biegunce-zalecenia-dietetyczne
Odżywianie
2 min.
Co jeść przy biegunce? Zalecenia dietetyczne
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.