account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieProfilaktyka 1 min.

Czym są żywe szczepionki? Czy są skuteczne?

Olga Dąbska11.03.2024Aktualizacja: 11.03.2024

Szczepienia to kluczowy element profilaktyki wielu chorób zakaźnych. Pomagają zminimalizować ryzyko ospy wietrznej, różyczki, grypy czy COVID. Specjaliści wyróżnili kilka rodzajów szczepionek. Jednym z nich są szczepionki żywe. Sprawdź, na czym polega ich działanie i czy są dostępne dla każdego.


jak-dzialaja-zywe-szczepionki-czy-sa-skuteczne
Pixabay.com

Polecane

wszy-skad-sie-biora-wyglad-objawy
Zdrowie
1 min.
Wszy – skąd się biorą, jak wyglądają i jak się nimi zarazić?
31.05.2022
zab-madrosci-kiedy-i-jak-dlugo-rosnie
Zdrowie
1 min.
Ząb mądrości – czy trzeba go usuwać? Objawy i powikłania
19.05.2021
jakie-jest-polozenie-serca-w-klatce-piersiowej
Zdrowie
2 min.
Jakie jest położenie serca w klatce piersiowej?
31.10.2021
jak-obnizyc-cisnienie-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie
2 min.
Jak obniżyć ciśnienie? Sprawdź domowe sposoby walki z nadciśnieniem
19.05.2021
Spis treści
  1. Czym są żywe szczepionki?
  2. Na czym polega działanie żywej szczepionki?
  3. Rodzaje żywych szczepionek
  4. Czy żywe szczepionki mogą być przyjmowane przez wszystkich?
  5. Czy żywe szczepionki są skuteczne?
  6. Do jakiego lekarza się zgłosić?

Czym są żywe szczepionki?

Szczepionki różnią się pod względem rodzaju użytego antygenu. To substancja, która stymuluje układ odpornościowy do odpowiedzi immunologicznej skierowanej przeciwko konkretnemu drobnoustrojowi. Biorąc pod uwagę rodzaj użytego antygenu, eksperci wyróżnili trzy główne rodzaje szczepionek. Jednym z nich są szczepionki żywe. W ich składzie znajdują się szczepy żywych drobnoustrojów o znikomej zjadliwości. Zjadliwość oznacza zdolność organizmu chorobotwórczego do wywoływania choroby.

Pozostałe dwa rodzaje to:

  • szczepionki inaktywowane – zawierają martwe drobnoustroje, które uległy zniszczeniu w wyniku działania czynników chemicznych lub fizycznych. Patogeny te nie są zdolne do wywołania choroby, ale zachowują właściwości do wywołania reakcji immunologicznej;

  • szczepionki z oczyszczonymi antygenami – w ich składzie znajdują się wybrane pojedyncze i oczyszczone antygeny drobnoustrojów, nie ma w nich całych patogenów.

Na czym polega działanie żywej szczepionki?

Użyty do opracowania żywej szczepionki patogen wykazuje zdolność do namnażania się w organizmie osoby zaszczepionej – tzw. gospodarza – ale nie dochodzi przy tym do wywoływania choroby. Dzieje się dzięki procesowi atenuacji, któremu został wcześniej poddany. W procesie tym patogen zostaje pozbawiony w możliwie największym stopniu zjadliwości, zachowując przy tym odpowiedni poziom immunogenności. W ten sposób zapewnia powstanie odpowiedzi immunologicznej. 

Atenuacja polega na wielokrotnym pasażowaniu drobnoustrojów, czyli przenoszeniu ich z jednej pożywki lub organizmu na kolejny. Patogen non stop znajduje się w nietypowych, nieprawidłowych warunkach. W efekcie tego dochodzi w nim do mutacji, które pozwalają na wybranie drobnoustrojów o pożądanych właściwościach do stworzenia szczepionki. Nierzadko możesz spotkać się z określeniem „szczepionka żywa atenuowana”. Znajduje się w niej bowiem atenuowany organizm chorobotwórczy – nadal żywy, ale niezdolny do wywołania choroby. 

Rodzaje żywych szczepionek

Lekarze stosują żywe szczepionki w profilaktyce wielu chorób. Najbardziej znanym przykładem takiej szczepionki jest ta przeciw gruźlicy. Tzw. szczepionka BCG zawiera atenuowany szczep Mycobacterium bovis. Od 1951 r. jest w Polsce obowiązkowa i podawana już w pierwszej dobie po przyjściu na świat. 

Kolejnym przykładem żywej szczepionki jest preparat skierowany przeciw ospie prawdziwej. W jej składzie znajdowały się wirusy krowianki, czyli ospy krów. Dzięki podaniu szczepionki znacznej liczbie ludzi choroba ta została uznana w 1980 r. za eradykowaną, czyli całkowicie zwalczoną. Od tego momentu szczepienia przeciw ospie prawdziwej nie znajdują się w kalendarzu szczepień obowiązkowych. W Polsce ostatni raz ospa pojawiła się w 1963 r. we Wrocławiu.

Inne przykłady żywych szczepionek to:

  • szczepienie przeciw polio (OPV) – stosowane było do 2016 r., zgodnie z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia zastąpione zostało przez inaktywowaną szczepionkę, co związane jest z próbami eradykacji zachorowań na poliomyelitis;

  • szczepienie przeciw ospie wietrznej – zawierające atenuowany szczep wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV);

  • szczepienie przeciw rotawirusom – dostępne w Polsce preparaty zawierają atenuowany ludzki rotawirus (szczep RIX4414) lub pięć szczepów będących reasortantami ludzko-bydlęcymi – substancjami przyłączającymi się do antygenu, aby pomóc mu wywołać odpowiedź odpornościową;

  • szczepienie przeciw żółtej febrze – zalecane przy wyjeździe za granicę do krajów zwiększonego ryzyka zachorowania na żółtą febrę;

  • szczepienie przeciw odrze, śwince, różyczce (MMR) – zawiera osłabiony wirus odry (szczep Enders-Edmonston lub Schwarz), osłabiony wirus różyczki (szczep Wistar RA 27/3) i osłabiony wirus świnki (szczep Jeryl Lynn lub RIT 4385).

  • Dowiedz się, jaką chorobą jest odra. Przeczytaj na temat jej objawów, przyczyn powstania i sposobów leczenia.

Czy żywe szczepionki mogą być przyjmowane przez wszystkich?

Żywe szczepionki, mimo że wykazują wysoką skuteczność w zapobieganiu rozwojowi wielu chorób zakaźnych, nie mogą być przyjmowane przez wszystkich ludzi. Wśród przeciwwskazań do podania żywych szczepionek eksperci wymieniają przede wszystkim:

  • ciąże,

  • ciężkie wrodzone lub nabyte niedobory odporności,

  • przeszczepienia szpiku,

  • białaczki, chłoniaki,

  • uogólniony proces nowotworowy,

  • stan po transplantacji narządów,

  • przyjmowanie chemioterapii, wysokiej dawki sterydów, poddawanie się radioterapii.

Czy żywe szczepionki są skuteczne?

Żywe szczepienia u dzieci i dorosłych osób wykazują bardzo wysoką skuteczność. Przykładowo 99% osób szczepionych przeciw żółtej febrze rozwija ochronne przeciwciała po 30 dniach, a szczepionka zapewnia im odporność na całe życie. Szczepienie jest najlepszym sposobem na zabezpieczenie się przed zachorowaniem na ospę wietrzną. Zapewnia wieloletnią odporność i zmniejsza ryzyko powstania półpaśca – reaktywacji wirusa VZV. Szczepienie przeciw rotawirusom chroni w 96% przed ciężką postacią biegunki rotawirusowej, która w przypadku najmłodszych wiąże się z koniecznością hospitalizacji. Zaś po podaniu pierwszej dawki szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce uzyskuje się 95% ochronę przed zakażeniem, a po podaniu drugiej dawki odsetek osób odpornych wynosi 99%.

Do jakiego lekarza się zgłosić?

Pamiętaj, że przyjęcie każdego rodzaju szczepionki, w tym też żywej, wymaga wcześniej kwalifikacji lekarskiej. Udaj się na wizytę do lekarza rodzinnego lub pediatry (jeśli chcesz zaszczepić dziecko).

Zamów na Welbi ofertę prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego. Wybierz jeden z trzech pakietów, żeby zapewnić sobie dostęp do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej bez czekania w długich kolejkach – z lekarzem skonsultujesz się w ciągu 1 dnia. Oprócz tego już od 69 zł miesięcznie możesz zyskać dostęp do e-konsultacji z 14 specjalistami, a od 239 zł miesięcznie do wizyt w gabinecie lekarskim u aż 39 specjalistów. Co więcej, na konsultację ze specjalistą będziesz czekać nie dłużej niż 3 dni robocze. W pakietach tego prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, którego ofertę zamówisz na Welbi, są dostępne również badania laboratoryjne, obrazowe i czynnościowe, jak morfologia, RTG klatki piersiowej czy EKG, a ich liczba zależy od wysokości miesięcznej składki. Np. w pakiecie OCHRONA GOLD do wyboru jest łącznie blisko 300 badań.

Niezależnie od tego, który pakiet wybierzesz, zaszczepisz się przeciwko grypie sezonowej bez dodatkowych kosztów.

Na stronie https://www.welbi.pl/prywatne-ubezpieczenie-zdrowotne/ kliknij „Chcę obliczyć składkę”, wypełnij formularz i umów się na rozmowę z doradcą TU Zdrowie, dostawcy usług w ramach Polisy Zdrowie Welbi. Dowiedz się, co możesz zyskać, wybierając jeden z pakietów.

Źródła
  1. E. Krawczyk, Szczepienia – wspaniałe osiągnięcie nauki i medycyny, „Wszechświat” 2011, t. 112, nr 7–9, s. 167–174.
  2. I. Małecka, A. Matkowska-Kocjan, J. Stryczyńska-Kazubska i wsp., Przewodnik po szczepieniach ochronnych dla rodziców małych dzieci, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2021.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
niedobor-bialych-krwinek-co-jesc-co-wlaczyc-do-diety
Odżywianie
2 min.
Niedobór białych krwinek - co jeść? Co włączyć do diety?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.