account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieBadania 1 min.

Mammografia – co może wykryć, jak się przygotować i kiedy należy ją wykonać?

Justyna Dereń19.06.2023Aktualizacja: 19.06.2023

Wśród Polek rak piersi jest drugą najczęstszą onkologiczną przyczyną zgonu, zaraz po raku płuc. Z badań wynika, że w naszym kraju odnotowuje się stosunkowo niski wskaźnik zachorowalności na wspomniany nowotworów w porównaniu do innych państw europejskich. Niestety, obserwuje się też rosnący trend umieralności, dlatego należy położyć nacisk na profilaktykę. Mammografia pozwala wykryć nawet niewielkie zmiany, co zwiększa szansę na przeżycie. Sprawdź, na czym polega to badanie i jak się do niego przygotować.


national-cancer-institute-tl447mekwuQ-unsplash (1)
Unsplash.com

Polecane

jakie-badania-na-watrobe-warto-wykonac
Zdrowie
2 min.
Jakie badania na wątrobę warto wykonać?
31.10.2021
podstawowe-badania-krwi-co-obejmuja-jakie-zrobic
Zdrowie
2 min.
Podstawowe badania krwi - co obejmują? Jakie zrobić?
31.10.2021
ultrasonografia-usg-na-czym-polega-badanie
Zdrowie
1 min.
Ultrasonografia (USG) - na czym polega badanie?
31.10.2021
rezonans-magnetyczny-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie
1 min.
Rezonans magnetyczny – co to za badanie? Jakie są wskazania i sposób przygotowania?
19.05.2021
Spis treści
  1. Mammografia – co to jest?
  2. Jak wygląda mammografia?
  3. Kiedy należy wykonać mammografię?
  4. Jak przygotować się do badania?
  5. Jakie są przeciwwskazania do wykonania mammografii?
  6. Tomosynteza – na czym polega?
  7. Mammografia spektralna – na czym polega?

Mammografia – co to jest?

Mammografia to badanie obrazowe piersi, które przede wszystkim wykonuje się ze względów profilaktycznych. Oprócz tego zaleca się ją, jeśli podczas badania palpacyjnego (dotykowego) lub USG wykryto jakieś nieprawidłowości.

Jak wygląda mammografia?

Badanie wykonuje się w pozycji stojącej, bez znieczulenia. Podczas mammografii pacjentka umieszcza pierś na specjalnej płycie, a radiolog dociska ją z góry drugą płytą. Dzięki temu zostanie ona unieruchomiona, co pozwoli uzyskać dokładny obraz w projekcji góra-dół. Następnie radiolog zmienia ustawienie płyt, aby zrobić zdjęcia w projekcji skośnej, czyli przyśrodkowo-bocznej. Druga pierś jest badana w taki sam sposób. Nowoczesne urządzenia pozwalają wykryć nawet milimetrowe zmiany, co znacznie zwiększa szanse na wczesne wykrycie i całkowite wyleczenie nowotworu. Podczas mammografii można stwierdzić nieprawidłowości, zanim zostaną dostrzeżone w czasie samobadania lub wizyty u ginekologa.

W czasie mammografii robione są zdjęcia obu piersi, a badanie wykonuje się przede wszystkim profilaktycznie. Nie można jednak o nim zapominać, ponieważ w początkowym stadium nowotwór złośliwy nie daje żadnych objawów. Niestety wiele kobiet zgłasza się na badanie dopiero wtedy, gdy wyczują guzek. Pamiętaj, żeby niezwłocznie zgłosić się na badanie, jeśli pojawi się wydzielina z sutka lub bolesność piersi.

Torbiele w piersiach mogą pojawić się u kobiety w każdym wieku. Należą one do łagodnych zmian rozrostowych, czasami jedna kobieta ma ich nawet kilka. Torbiel prosta ma gładkie ściany i zawiera przejrzystą płynną treść. W mammografii może być niewidoczna, dlatego tak ważną rolę odgrywa regularne wykonywanie USG piersi. Nie wymaga natomiast przeprowadzenia diagnostyki inwazyjnej, czyli biopsji, podczas której wycina się cały guz lub pobiera wycinki, a następnie kieruje do badania histopatologicznego. Warto zaznaczyć, że torbiel prosta nie zwiększa ryzyka rozwoju raka. Niekiedy rozpoznaje się torbiel złożoną, otoczoną grubą ścianą lub wypełnioną gęstą niejednorodną treścią. Wymaga ona pilnej diagnostyki, aby wykluczyć raka i łagodne zmiany nowotworowe, takie jak brodawczak. 

Kiedy należy wykonać mammografię?

Mammografia pozwala wykryć raka piersi we wczesnym stadium, dlatego kobiety w wieku 40–50 lat powinny ją wykonywać co 2 lata, pod warunkiem, że nie znajdują się one w grupie ryzyka. U pacjentek po 50. roku życia należy ją powtarzać co roku. Polskie Towarzystwo Onkologiczne zaleca również regularne wykonywanie mammografii u kobiet pomiędzy 50. a 69. rokiem życia, u których nie wykryto raka piersi. Pacjentka, u której w rodzinie występowały przypadki nowotworu złośliwego, powinna zgłaszać się na badanie co 12 miesięcy. 

Mammografię wykonuje się również częściej u kobiet ze stwierdzoną mutacją w genach BRC1 lub BRC2. W tym przypadku należy wykonywać co 6 miesięcy badanie obrazowe piersi – naprzemiennie mammografię i rezonans magnetyczny. 

Jak przygotować się do badania?

Mammografię najlepiej wykonać w 5–10 dniu cyklu, kiedy piersi są najmniej wrażliwe na dotyk. Podczas badania ściska się je dwiema płytkami urządzenia, co może spowodować krótkotrwały dyskomfort. Kobieta po menopauzie może je wykonać w dowolnym dniu. Pacjentka powinna zgłosić się z wcześniejszymi zdjęciami mammograficznymi i wynikami USG piersi. Aby uzyskać wiarygodny wynik, nie stosuj balsamu do ciała, kremu i dezodorantu z talkiem w dniu badania.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania mammografii?

Badania nie przeprowadza się u kobiet w ciąży ani u tych, które nie ukończyły 40. roku życia. Młodsze panie mają zwykle gęstą strukturę piersi (przewaga tkanki gruczołowej) i u nich wykonuje się USG. Struktura piersi zmienia się po czterdziestce (przewaga tkanki tłuszczowej), co zdecydowanie ułatwia odczyt wyników mammografii.

Badania nie powinno się przeprowadzać w drugiej połowie cyklu, ze względu na to, że mogło dojść do zapłodnienia. Oczywiście wspomniane przeciwwskazania dotyczą pacjentek w wieku rozrodczym. 

Tomosynteza – na czym polega?

To stosunkowo nowa technika obrazowania piersi, zwana również mammografią trójwymiarową. Podobnie jak w przypadku klasycznego badania w dwóch projekcjach:

  • MLO – przyśrodkowo-bocznej,

  • CC – głowowo-ogonowej.

Aparat do tomosyntezy robi serię zdjęć pod różnymi kątami, a następnie przetwarza je na obraz trójwymiarowy, co zdecydowanie zwiększa możliwości diagnostyczne. W ten sposób można bowiem uniknąć nakładania się poszczególnych warstw tkanek na siebie. Wspomnianą metodę traktuje się jako uzupełnienie mammografii analogowej. Tomosynteza pozwala określić kształt i margines zmiany ogniskowej, a także jej gęstość w stosunku do otaczającej tkanki gruczołowej. Oprócz tego można stwierdzić, czy jest ona łagodna czy złośliwa, co pozwoli wybrać odpowiednią metodę leczenia.

Tomosynteza umożliwia również wykrycie makro- i mikrozwapnień, które mogą być łagodne lub złośliwe. W pierwszym przypadku nie jest wymagana interwencja medyczna, natomiast w drugim należy wykonać biopsję cienko- lub gruboigłową. Wspomnianą metodę wykorzystuje się też do oceny wieloogniskowej, czyli stwierdzenia, czy nowotwór złośliwy rozwija się w kilku miejscach. Tomosynteza cechuje się większą czułością niż klasyczna mammografia, szczególnie w przypadku pacjentek z piersiami o budowie gruczołowej (takich, które składają się w 75% z tkanki gruczołowej).

Mammografia cyfrowa z tomosyntezą trwa około 20 minut, a wyniki zazwyczaj otrzymuje się po 2 tygodniach. Badanie nie tylko zwiększa wykrywalność raka, lecz także zmniejsza ryzyko uzyskania wyników fałszywie dodatnich.

Mammografia spektralna – na czym polega?

Podczas badania wykonuje się serię zdjęć piersi w 4 projekcjach. Mammografia spektralna wykorzystuje jodowy środek kontrastowy, pozwala ona ocenić dwa rodzaje obrazów. Badanie stanowi alternatywę dla rezonansu magnetycznego piersi, ponieważ trwa znacznie krócej. Z drugiej strony stosuje się większą dawkę promieniowania – o około 20% – w porównaniu do tradycyjnej mammografii.

Na badanie należy zgłosić się z wynikiem TSH, kreatyniny i GFR. Należy również dobrze się nawodnić, oprócz tego zaleca się spożycie posiłku przynajmniej 4 godziny przed mammografią spektralną.

W ramach „Populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka piersi” finansowanego przez NFZ wykonywane są bezpłatne badania mammograficzne u kobiet z grupy wiekowej 50–69 lat. Zaproszenie do udziału w badaniu kobieta otrzymuje raz na 2 lata. W szczególnych sytuacjach częściej – dotyczy to kobiet obarczonych czynnikami ryzyka (np. występowaniem raka piersi wśród członków rodziny albo mutacji w obrębie genów BRCA 1 lub BRCA 2). Wówczas pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii pacjentka otrzymuje po upływie 12 miesięcy. NFZ finansuje nie tylko badania mammograficzne wykonywane w ramach ww. programu profilaktycznego. Pacjentki mogą zostać skierowane na badanie przez lekarza. Skierowanie otrzymać może kobieta w każdym wieku, jeśli jest to konieczne z uwagi na wskazania medyczne. Na finansowane przez NFZ badania kierować mogą lekarze specjaliści, są nimi najczęściej ginekolodzy i onkolodzy.

dr n. o zdr. Olga Dąbska

Źródła
  1. K. Matuszewski, Mammografia 3D z tomosyntezą. Kontrola jakości – regulacje prawne i metodyka pomiaru średniej dawki gruczołowej, „Letters in Oncology Science” 16 (1) 2019.
  2. T. Popiela, A. Komorowski, Miejsce mammografii w diagnostyce guzów piersi, „Ginekologia po dyplomie”, 2012.
Author Justyna Dereń picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
bilans-szesciolatka-kiedy-nalezy-go-wykonac
Zdrowie
1 min.
Bilans sześciolatka – kiedy jest przeprowadzany i co obejmuje?
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.