account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneSamorozwój i motywacja 1 min.

Jakie są cechy temperamentu? Przykłady stałych cech osobowości

Magda Habel

19.01.2023

Aktualizacja: 19.01.2023

Temperament to zbiór dziedzicznych cech, które składają się na osobowość człowieka. Każdy z nas otrzymuje w genach inny zestaw cech temperamentu, co warunkuje nasze reakcje na różne sytuacje. Sprawdź, w jaki sposób możesz wykorzystać cechy temperamentu w relacjach międzyludzkich.


cechy-temperamentu-jakie-przyklady-cech
unsplash.com

Polecane

slow-life-co-to-jest-na-czym-polega-ten-styl-zycia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Slow life – na czym polega życie w wersji slow?
29.07.2022
terapia-systemowa-co-to-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Na czym polega terapia systemowa?
29.07.2022
motywacja-jakie-sa-rodzaje-jak-ja-zwiekszyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Motywacja – znaczenie, rodzaje, sposoby jej zwiększania
19.05.2021
metody-relaksacyjne-jakie-sa-najskuteczniejsze
Zdrowie psychiczne
2 min.
Poznaj skuteczne metody relaksacyjne
17.05.2021
Spis treści
  1. Co to jest temperament?
  2. Cechy temperamentu
  3. Jak wpływają na nas określone cechy temperamentu? Przykłady

Co to jest temperament?

Temperament to zestaw cech osobowości, który otrzymujemy w genach. Jest on uznawany za fundament, na którym kształtuje się charakter i osobowość człowieka. Nie jest uwarunkowany środowiskowo, choć może ulegać modyfikacjom z wiekiem, kiedy świadomie lub nieświadomie rozwijamy pewne cechy, lub je marginalizujemy. Już w starożytności powstała typologia temperamentów, według której ludzi można podzielić na: flegmatyków, sangwiników, choleryków i melancholików. 

Cechy temperamentu ujawniają się już we wczesnym niemowlęctwie. Wystarczy porównać ze sobą maluchy w tej samej grupie, by dostrzec różnice w ich zachowaniu, które ujawniają się w reakcji na bodźce. Niektóre niemowlęta są bardzo spokojne i wyciszone, a inne płaczliwe i pobudzone. W przypadku zdrowych prawidłowo rozwijających się dzieci te różnice w zachowaniach wynikają właśnie ze zróżnicowanego temperamentu. 

Cechy temperamentu

Duet naukowców – Robert Plomin i Arnold H. Buss – podjął się badań mających na celu wyodrębnienie cech osobowości. Ich definicja temperamentu nie różni się od tej, którą stworzył Hipokrates. Jednak zauważyli oni, że u małego dziecka tylko temperament determinuje zachowania i reakcje na bodźce zewnętrzne. Zmienia się to z czasem w miarę zdobywania wiedzy i doświadczenia oraz pod wpływem czynników środowiskowych. 

Takie rozumowanie doprowadziło Ponina i Bussa do wyodrębnienia trzech podstawowych cech, które definiują strukturę temperamentu:

  • emocjonalność,

  • aktywność,

  • towarzyskość. 

Na tej liście początkowo znajdowała się również impulsywność. W toku badań Buss i Plomin uznali jednak, że zbyt trudno jest określić, czy jest ona cechą uwarunkowaną genetycznie. Zatem zostały trzy cechy temperamentu, które w piśmiennictwie psychologicznym nazywa się skrótowo EAS. 

Badania nad istotą i typologią temperamentu trwają do dziś, dlatego teorię Plonina i Bussa rozszerzono o kilka dodatkowych cech. Na przykład obok aktywności możemy postawić również reaktywność pojmowaną jako wrażliwość na bodźce. Za cechę temperamentu można uznać również wrażliwość na doznania zmysłowe. Natomiast towarzyskość świetnie uzupełnia żwawość, która jest określeniem charakterystycznego zachowania. Dla przykładu flegmatyk określany jest jako osoba powolna w ruchach, natomiast u choleryka silne reakcje na bodźce również wiążą się z określonym zachowaniem. Za cechę temperamentu uznaje się także perseweratywność. Jest to sposób, w jaki radzimy sobie z przeszłością – czy potrafimy ją analizować i jak długo. 

Warto zwrócić uwagę na fakt, że wyżej wymienione cechy nie powinny podlegać ocenie. Każdy z nas ma inny sposób patrzenia na świat i reagowania na konkretne sytuacje. Cechy temperamentu uwarunkowane są przez czynniki biologiczne. Zmieniają się one dopiero pod wpływem okoliczności zewnętrznych oraz pracy nad sobą w dorosłym życiu. Możemy natomiast oceniać cechy temperamentu na podstawie ich użyteczności na co dzień. 

Jak wpływają na nas określone cechy temperamentu? Przykłady

Z pewnością spotkałeś się już z typologią temperamentu opracowaną przez greckich lekarzy Hipokratesa i Galena. Ten ostatni wyodrębnił cztery podstawowe typy i bardzo dokładnie określił zestaw cech, które ma każdy z nich. To właśnie na tej podstawie postaramy się pokazać Ci, jaki wpływ na nasze życie, relacje i decyzje mogą mieć cechy temperamentu. 

Typy temperamentu według Hipokratesa – Galena:

  • choleryk – porywczy, żwawy i energiczny, pewny siebie przywódca,

  • sangwinik – żwawy optymista, otwarty na ludzi, gadatliwy i wesoły,

  • melancholik – powolny, pesymistycznie nastawiony do świata i ludzi, lękliwy, z kompleksami,

  • flegmatyk – zrównoważony, powolny, ale pozytywnie nastawiony do świata, typ obserwatora. 

Przyjrzyjmy się teraz typom przez pryzmat podstawowych cech temperamentu. Na pierwszy rzut oka widzimy, że pary – flegmatyk i sangwinik oraz melancholik i choleryk – są przeciwstawne. Natomiast każda z nich ma podobny zestaw cech, które różnią się od siebie szczegółami. Podczas gdy flegmatyk i sangwinik różnią się pod względem aktywności i reaktywności, choleryk i melancholik mają skrajnie inną wytrzymałość, ale podobną perseweratywność. 

Określone dla każdego typu temperamentu zestawy cech mogą przenikać się ze sobą i zmieniać z wiekiem, ale nieznacznie. Posiadanie tych informacji sprawia, że ludzie są zdolni pracować nad konkretnymi cechami, jeśli utrudniają im normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. Wiedza z zakresu psychologii, choćby podstawowa, na poziomie galenowskich temperamentów, pozwala na zrozumienie motywacji innych osób. Okazuje się to bardzo przydatne podczas wychowywania dzieci, ponieważ u nich temperament bierze górę nad wiedzą, doświadczeniem i normami społecznymi. 

Znajomość cech temperamentu pozwala nam również przewidzieć własne reakcje w różnych sytuacjach. Jeśli nie są one z pewnych względów właściwe, możemy je tłumić lub unikać takich zdarzeń. W ten sposób pracujemy nad sobą i możemy świadomie kształtować charakter.

Źródła
  1. J. Strelau, Temperament, „Encyclopedia of personality and individual differences” 2020, s. 5388–5407.
  2. I. Zwir, Uncovering the complex genetics of human temperament, „Molecular psychiatry” 2020, s. 2275–2294.
  3. J. E. Strickhouser, A. R. Sutin, Family and neighborhood socioeconomic status and temperament development from childhood to adolescence, „Journal of personality” 2020, s. 515–529.
Author Magda Habel picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

sangwinik-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-cechy-osobowosci
Zdrowie psychiczne
2 min.
Sangwinik - kto to jest? Jak go rozpoznać? Cechy osobowości
28.10.2021
autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
osobowosc-chwiejna-emocjonalnie-jakie-sa-typy
Zdrowie psychiczne
2 min.
Czym jest osobowość chwiejna emocjonalnie?
19.05.2021
egoizm-a-egocentryzm-jak-je-rozroznic-co-warto-wiedziec
Zdrowie psychiczne
1 min.
Egoizm a egocentryzm - jak je rozróżnić? Co warto wiedzieć?
27.07.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
trening-autogenny-schultza-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
2 min.
Trening relaksacyjny Schultza – jakie są jego efekty?
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.