Zweryfikowane przez eksperta

Co to jest zawiść? Poznaj metody radzenia sobie z zawiścią ludzką

lek. Magdalena Mroczek

lek. Magdalena Mroczek

19.05.2021

Aktualizacja: 21.09.2021

Zawiść to silne pragnienie posiadania tego, co ma ktoś inny. Jest intensywnym, negatywnym i często nieuświadomionym uczuciem. Zawiść ludzka destrukcyjnie wpływa zarówno na jednostkę, jak i na zespoły. Jak możesz sobie z nią poradzić?Jakie ma ona znaczenie?


zawisc-co-to-jest-jak-sobie-z-nia-poradzic
unsplash.com

Co to jest zawiść?

Na pewno nie raz w życiu zazdrościłeś komuś sukcesów, powodzenia, pracy czy życia prywatnego. Czasami uczucie to przybiera tak na sile, że odczuwa się niechęć do danej osoby. Co to jest zawiść? Jaki ma związek z zazdrością? Jakie znaczenie ma zawiść w miejscu pracy? Zawiść obejmuje zazwyczaj dwie osoby lub grupy i zdarza się w przypadku, gdy jednej z nich brakuje czegoś, co posiada druga. Najczęściej pojawia się ona w sytuacji, w której czyjaś własność, cecha lub osiągnięcia przewyższają i ograniczają w jakiś sposób pozycje innego. Zawiść jest negatywnym uczuciem, silniejszym od zazdrości, o bardziej negatywnej ocenie społecznej. Przez destruktywne działanie osoba zawistna stara się obniżyć status osoby ją przewyższającej.

Zawiść a zazdrość – skomplikowana relacja

Zazdrość i zawiść są pokrewnymi sobie emocjonalnymi stanami i często są mylone nawet przez osoby je odczuwające. Tych dwóch uczuć nie należy jednak ze sobą utożsamiać. Zazdrość zazwyczaj obejmuje trzy osoby. Tzw. triadę zazdrości ilustruje sytuacja, w której X, będąc w związku z Z, obawia się, że Y zakłóci ten stan, odsuwając X i wchodząc w związek z Z. W tym przypadku osoba Y jest odbierana jako rywal, który zagraża trwałości relacji dwojga. Rywalem tym może być trzecia osoba, ale również nadmierne zaangażowanie się jednej z osób w pracę zawodową lub inną aktywność. Nieco inaczej wygląda triada zawiści. W tym przypadku X posiada jakąś rzecz lub jest z nią w relacji, a Y stara się odebrać ją mu i przywłaszczyć sobie. Zawiść opisywana jest ponadto jako uczucie bardziej intensywne niż zazdrość. Sytuację komplikuje jednak fakt, że w wielu sytuacjach zawiść i zazdrość mogą sobie towarzyszyć.

Dlaczego odczuwamy zawiść?

Zawiść najczęściej przeżywa się w podświadomości. Jak większość taktyk podtrzymywania lub podwyższania samooceny nie jest uświadomiona. Zawiść można rozumieć poprzez jej wpływ na następujące aspekty:

  • społeczny – może być powodem wzmożonego działania albo charakteryzować działanie przekraczające normy społeczne i moralny porządek;

  • socjologiczny – pełni ważną funkcję adaptacyjną w promowaniu ekonomicznego rozwoju społeczeństwa;

  • psychologiczny – w odniesieniu do jednostki zawiść to pewien mechanizm podwyższania samooceny. Może ona odgrywać rolę bodźca pobudzającego do działania lub kształtować naszą tożsamość i postrzeganie siebie.

Mimo pewnych zalet, jakie odczuwanie zawiści przynosi jednostce, trudno zaakceptować ją z grupowego punktu widzenia. Z perspektywy funkcjonowania zespołu zawiść ma funkcję destrukcyjną.

Zawiść w pracy

Niezależnie od sytuacji gospodarczej ludzie na wszystkich szczeblach kariery zawodowej podatni są na uczucie zawiści. Dodatkowo nasila się ono w czasach kryzysu gospodarczego. W miarę narastania strat firmy pracownicy zaczynają odbierać współpracowników odnoszących sukcesy jako zagrożenie. Zawiść niszczy relacje, zakłóca pracę zespołów i osłabia wydajność organizacji. Czasem owocuje agresją i wrogością. Zawiść może pojawić się wtedy, kiedy menager niesprawiedliwie traktuje pracowników i faworyzuje ich. Niekiedy jednak ma podłoże w niskiej samoocenie i kompleksach osoby ją odczuwającej. Czy znasz kogoś, kto ma obsesję na punkcie czyjegoś sukcesu? Czy w twoim otoczeniu jest ktoś, kto stale porównuje się z innymi i źle życzy kolegom w pracy? Jeśli tak, to podłożem problemów w waszym zespole może być zawiść.

Jak sobie radzić z zawiścią?

Z zawiścią trudno sobie poradzić. Po części dlatego, że ciężko jest przyznać się przed sobą do odczuwanych emocji, takich jak zazdrość, frustracja i złość. Z tego powodu ukrywamy uczucia i zaprzeczamy im, a to tylko pogarsza sytuację. Stłumiona zawiść powraca z jeszcze większym natężeniem.Istnieją pewne techniki, które mogą być przydatne w radzeniu sobie z zawiścią. Oto one:

Wzrost samoświadomości

Zastanów się, co sprawia, że jesteś zawistny? W jakich okolicznościach to uczucie pojawia się? Niestety zazwyczaj zawiść dotyczy osób nam najbliższych lub naszych bezpośrednich współpracowników. Uświadom sobie swoje własne cele i unikaj porównań do innych.

Rozwój empatii i docenianie innych

Zastanów się, w jaki sposób koledzy osiągnęli swoje cele, pomyśl, co cenisz w tym sukcesie. Jeśli na przykład zazdrościsz współpracownikowi awansu, zastanów się, czy jest to spowodowane jego nowym stanowiskiem pracy, rodzajem projektów, które się z nim wiążą czy też szacunkiem? Być może jesteś w stanie osiągnąć swój cel w inny sposób? Porozmawiaj z osobą, która osiągnęła sukces, pogratuluj jej i podziel się swoim uznaniem dla jej wysiłków.

Przeformułowanie

Ranga emocji może być zmniejszona przez zmianę znaczenia domeny, w ramach której występuje porównywanie. Domena ta może okazać się nie tak ważna, jak na początku sądzono.

Zwalczanie zawiści w miejscu pracy

W miejscu pracy zawiść jest destrukcyjna. Menager może sobie z nią radzić poprzez następujące działania:

  • regularnie udzielając informacji zwrotnej, co daje pracownikom pewność co do własnych osiągnięć;

  • porównując osiągnięcia do pracy danej osoby w przeszłości;

  • jak najczęściej udzielając jak największej liczbie pracowników nagród;

  • poprzez zmiany konstelacji zespołów i przestrzeni biurowej;

  • poprzez promowanie sprawiedliwość w organizacji i jasne metody w działaniu.

Co to znaczy zawiść? Jest ona silnym, negatywnym i często nieuświadomionym uczuciem, przeżywanym, kiedy istnieje silne pragnienie posiadania czegoś, co ma inna osoba bądź grupa. Ma ona destruktywne znaczenie dla pracy zespołów, a w dłuższej perspektywie również dla jednostki.

    Źródła
    1. J . Piskorz, Zawiść: istota i uwarunkowania, „Czasopismo Psychologiczne” 2005, nr 1, s. 21–29.

    2. A. Ben-Ze’ev, Are envy, anger and resentment moral emotions?, „Philosophical Explorations” 2002, nr 5, s. 148–154.

    Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

    Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
    Ad

    Najchętniej czytane

    terapia-gestalt-na-czym-polega-jakie-sa-jej-zasady
    Zdrowie psychiczne
    2 min.
    Terapia Gestalt - na czym polega? Jakie są jej zasady?
    30.07.2021
    jakie-sa-typy-osobowosci-co-warto-o-nich-wiedziec
    Zdrowie psychiczne
    2 min.
    Jakie są typy osobowości? Co warto o nich wiedzieć?
    30.07.2021
    olejek-geraniowy-jakie-ma-wlasciwosci-i-zastosowanie
    Zdrowie psychiczne
    1 min.
    Olejek geraniowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?
    30.07.2021
    olejek-rozmarynowy-jakie-ma-wlasciwosci-i-zastosowanie
    Zdrowie psychiczne
    1 min.
    Olejek rozmarynowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?
    30.07.2021

    © 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

    Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.