Guzki Heberdena – do jakiego lekarza się zgłosić? Objawy i możliwe sposoby leczenia

Olga Dąbska

17.10.2022

Aktualizacja: 17.10.2022

Guzki Heberdena to zmiany zwyrodnieniowe rozwijające się w obrębie dalszych stawów międzypaliczkowych rąk. Uważa się je za najczęstszą lokalizację choroby zwyrodnieniowej. Leczeniem guzków Heberdena zajmuje się głównie reumatolog. To specjalista z zakresu schorzeń reumatycznych kości i stawów. Sprawdź, jakie objawy mogą towarzyszyć tym zmianom oraz na czym polega ich leczenie.


guzki-heberdena-do-jakiego-lekarza-sie-zglosic
pexels.com

Co to są guzki Heberdena?

Stawy międzypaliczkowe palców rąk należą do stawów najczęściej obejmowanych procesem zwyrodnieniowym. Dominującą cechą tego procesu jest wytwarzanie wyrośli kostnych. Tzw. osteofity tworzą łatwo wykrywalne guzki podskórne. Jednym z rodzajów takich zmian są guzki Heberdena, zbudowane z tkanki kostnej i chrzęstnej. W ich rozpoznaniu kluczowa jest lokalizacja. Guzki Heberdena umiejscawiają się na grzbietowej powierzchni stawów międzypaliczkowych dalszych. Najczęściej zmiany rozwijają się na palcu II, najrzadziej spotyka się je w obrębie palca IV. Guzki zawdzięczają swoją nazwę brytyjskiemu lekarzowi Williamowi Heberdenowi, który jako pierwszy dokonał ich opisu. Niekiedy jednocześnie z guzkami Heberdena w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów rozwijają się guzki Boucharda, które znajdują się w obrębie stawów międzypaliczkowych bliższych.

Co powoduje powstanie guzków Heberdena?

Przyczyną powstania guzków Heberdena jest choroba zwyrodnieniowa. Niegdyś uważano ją za przypadłość wyłącznie ludzi w podeszłym wieku. Dziś wiadomo, że rozwinąć się może także u osób młodych. Do powstania zmian zwyrodnieniowych na rękach prowadzi nadmierne przeciążenie stawu, a w efekcie tego obniżenie jakości budujących go elementów. Wśród czynników ryzyka choroby zwyrodnieniowej stawów i guzków Heberdena wymienia się zwłaszcza: nadmierną masę ciała, długotrwałe obciążenia mechaniczne, osłabienie siły mięśni okołostawowych (rośnie narażenie stawu na mikrourazy), współistnienie innych chorób, niedobór składników odżywczych o korzystnym wpływie na układ ruchu (głównie wapń, kolagen, siarczan chondroityny), wzmożona gęstość kości (zwiększa ryzyko zmian wytwórczych), czynniki genetyczne – obciążony wywiad rodzinny w kierunku choroby zwyrodnieniowej. Guzki Heberdena są częstsze u kobiet niż u mężczyzn. Szacuje się, że występują u pań nawet dwa razy częściej. Możliwe, że jest to związane z wahaniem poziomu estrogenów, które hamują degradację chrząstki.

Guzki Heberdena – jakie objawy im towarzyszą?

Medyczne znaczenie guzków Heberdena jest mniejsze w porównaniu ze zmianami zwyrodnieniowymi rozwijającymi się w dużych stawach ciała, jak staw kolanowy, barkowy czy biodrowy. To z powodu dużego rozpowszechnienia guzki Heberdena stanowią problem społeczny i zdrowotny. Spotkać można się z przypadkami, w których nie powodowały one żadnych dolegliwości i uważane były bardziej za problem natury kosmetycznej niż medyczny. Jednakże w okolicy guzków Heberdena może rozwinąć się stan zapalny. Objęte nim zostają zazwyczaj stawy o największym zaawansowaniu procesu degeneracyjnego. Wówczas u chorych pojawiają się: dolegliwości bólowe, trudności w zakresie funkcji ręki, zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk, tkliwość zajętej stanem zapalnym okolicy. Charakterystyczną cechą kliniczną choroby zwyrodnieniowej stawów jest nasilenie dolegliwości bólowych pod wpływem zimna. 

Guzki Heberdena – do jakiego lekarza się zgłosić?

W przypadku pojawienia się jakichkolwiek dolegliwości ze strony układu ruchu pacjent powinien zgłosić się w pierwszej kolejności do lekarza rodzinnego. Ten na podstawie wstępnego rozpoznania – badania podmiotowego, czyli wywiadu, badania przedmiotowego, a niekiedy i RTG – wystawia skierowanie do reumatologa. Jest ono potrzebne w przypadku korzystania ze świadczeń publicznych. Jednak istnieje możliwość zgłoszenia się na konsultację do reumatologa prywatnie, co nie wymaga skierowania od lekarza rodzinnego.

Reumatolog to specjalista zajmujący się schorzeniami stawów, kości i stanami zapalnymi tkanki łącznej. Artroza palców rąk jest łatwo wykrywalna zarówno badaniem przedmiotowym, jak i radiologicznym kości i stawów. Jednak w postawieniu rozpoznania lekarz reumatolog może posiłkować się szeregiem innych badań. Ważne narzędzia diagnostyczne stanowią: badania laboratoryjne krwi i moczu, USG narządów ruchu, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny. Dopiero analiza wyników pozwoli na opracowanie terapii. Niekiedy pacjenci mają problem, czy z dolegliwościami ze strony układu ruchu zgłosić się do reumatologa czy do ortopedy. Drugi specjalista również zajmuje się leczeniem patologii układu ruchu, ale urazów, uszkodzeń, wad postawy itp. Powinno się do niego udać m.in. z powodu złamania ręki, skręcenia stawu skokowego czy bólu łokcia, na który nie pomaga leczenie domowe.

Na czym polega leczenie guzków Heberdena?

Leczenie guzków Heberdena skupia się na zwalczaniu przyczyny ich powstawania, a zatem choroby zwyrodnieniowej. Ze względu na niedostępność leczenia przyczynowego celem postępowania terapeutycznego jest przede wszystkim zmniejszenie dolegliwości bólowych, zachowanie lub poprawa funkcji stawu oraz ograniczenie niepełnosprawności. Leczenie objawowe polega na zastosowaniu środków farmakologicznych – zazwyczaj są to niesteroidowe leki przeciwzapalne w formie doustnej. Niekiedy wykonywane są dostawowe wstrzyknięcia kortykosteroidów. Zaleca się przyjmowanie środków z siarczanem chondroityny, który działa odbudowująco i wzmacniająco na staw. Chorzy powinni unikać czynności obciążających zajęte chorobą stawy. W przypadku gdy postępowanie zachowawcze nie przynosi zadowalających efektów, konieczny okazuje się zabieg – chirurgiczne usunięcie guzków Heberdena. Wspomagającą rolę odgrywa rehabilitacja. Wykorzystywane są takie oddziaływania fizjoterapeutyczne, jak m.in.: kąpiele siarkowe, fonoforeza, pole magnetyczne, kąpiele wirowe, magnetoterapia, okłady z borowiny, naświetlania lampą Sollux. Na zajęte chorobą ręce stosuje się indywidualnie dobraną do pacjenta kinezyterapię i inne manualne formy zabiegów, np. terapię FDM, suche igłowanie, masaż tkanek. 

Źródła
  1. W. Kasprzak, Fizjoterapia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011.

  2. P. Piędel, L. Szczepański, Epidemiologiczna i kliniczna ocena guzków Heberdena i Boucharda, „Reumatologia” 2010, t. 48, nr 6, s. 380–384.

  3. I. Zimmermann-Górska, Choroby reumatyczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się
Popularne w kategorii Telemedycyna

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.