account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneSamorozwój i motywacja 1 min.

Czym jest inteligencja płynna?

Magda Habel19.01.2023Aktualizacja: 19.01.2023

Termin inteligencja płynna to część teorii autorstwa badacza Raymonda Cattella. Wyjaśniamy, czym jest inteligencja płynna i skrystalizowana i w jaki sposób się ją mierzy.


Inteligencja płynna to umiejętność myślenia abstrakcyjnego i radzenia sobie z problemami bez względu na poziom posiadanej wiedzy z danej dziedziny. Dzięki niej mamy zdolność szybkiego zdobywania informacji i uczenia się, czego konsekwencją jest właściwe rozumowanie i formułowanie tez. Inteligencja płynna jest uwarunkowana genetycznie – jej wysoki iloraz zależy od właściwości fizjologicznych struktur nerwowych. 

inteligencja-plynna-co-jest-za-co-odpowiada
unsplash.com

Polecane

slow-life-co-to-jest-na-czym-polega-ten-styl-zycia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Slow life – na czym polega życie w wersji slow?
29.07.2022
asertywnosc-cwiczenia-na-czym-polega-trening
Zdrowie psychiczne
1 min.
Ćwiczenia na asertywność. Jak wygląda trening?
19.01.2023
radosc-czym-jest-jak-ja-odzyskac-porady
Zdrowie psychiczne
1 min.
Radość - czym jest? Jak ją odzyskać? Porady
31.10.2021
komunikacja-interpersonalna-co-jest-techniki
Zdrowie psychiczne
1 min.
Czym jest komunikacja interpersonalna?
19.01.2023
Spis treści
  1. Inteligencja płynna a wiek badanego
  2. Praktyczne zastosowanie inteligencji płynnej
  3. Skąd termin inteligencja płynna?
  4. Inteligencja płynna i skrystalizowana – różnice
  5. Testy na inteligencję płynną 

Osoby, które wyróżniają się wysokim ilorazem inteligencji płynnej, potrafią znaleźć rozwiązanie problemów dotyczących dziedzin, z którymi wcześniej nie miały do czynienia. Można to porównać do poczynań małego dziecka, które nie posiada doświadczenia i wiedzy, ale potrafi szybko i skutecznie poradzić sobie z nową dla siebie przeszkodą. 

Inteligencja płynna a wiek badanego

Wraz z wiekiem iloraz inteligencji płynnej spada, ma to związek z malejącą plastycznością mózgu. Życie potwierdza teorię Cattella, ponieważ to właśnie dzieci i ludzie młodzi wykazują się największą kreatywnością. Dzieci nie mają jeszcze wiedzy i doświadczenia, by radzić sobie z pewnymi problemami, a mimo to metodą prób i błędów trafiają na właściwe rozwiązania. Kiedy mózg traci plastyczność, a zdolność przyswajania i przetwarzania nowych informacji spada – tracimy tę umiejętność. Potwierdzają to również testy na inteligencję płynną, w których najlepsze wyniki osiągają młodzi ludzie.

Praktyczne zastosowanie inteligencji płynnej

Osoby obdarzone wysokim ilorazem inteligencji płynnej doskonale radzą sobie z zadaniami, których rozwiązanie wymaga wykraczania poza ramy ogólnie przyjętej logiki. Zdolność do rozwiązywania łamigłówek i abstrakcyjnych problemów świadczy o tym, że inteligencja płynna jest na wysokim poziomie. W dobie błyskawicznie rozwijających się technologii ma ona wzięcie. Pracownicy obdarzeni jej wysokim ilorazem są poszukiwani, ponieważ potrafią w sposób nowatorski podejść do złożonych problemów. 

Warto zauważyć, że inteligencja płynna nie przydaje się wyłącznie do rozrywek umysłowych czy burzy mózgów w pracy. Wykorzystujemy ją w codziennym życiu. To dzięki niej adaptujemy się do zmian i szybko znajdujemy wyjście z sytuacji, które nie są częścią codziennej rutyny. Gdy przytrafia Ci się niecodzienna sytuacja, będziesz umiał sobie z nią poradzić.

Skąd termin inteligencja płynna?

Inteligencja w rozumieniu ogólnym jest obszarem trudnym do zdefiniowania i wciąż nie została do końca zbadana. Od czasów pierwszych wzmianek na ten temat minęło już ponad 100 lat, podczas których definicja inteligencji została wielokrotnie rozszerzona. U jej podstaw leży twierdzenie, że inteligencja to zdolność do racjonalnego myślenia i podejmowania decyzji na podstawie płynących z niego wniosków. Jest to również umiejętność radzenia sobie w środowisku i dopasowania się do niego. Dziś już wiadomo, że nie istnieje jeden typ inteligencji. Zestawy różnych umiejętności zostały podzielone i nazwane przez badaczy. 

Charles Spearman dokonał podziału, który psychologowie uznają za podstawowy. Polega on na rozróżnieniu na naczelną zdolność intelektualną (czynnik g jak general) i zbiór zdolności specjalnych (czynnik s jak specific). To dało podstawy do ponownych badań – ich autorzy John Horn i Raymond Cattell doszli do ciekawych wniosków. Według Cattella czynnik g, czyli naczelną zdolność intelektualną, należy rozbić na dwa rodzaje inteligencji. Wynikiem tego jest podział na inteligencję płynną (czynnik Gf) i inteligencję skrystalizowaną (czynnik Gc). 

Inteligencja płynna i skrystalizowana – różnice

Teoria Cattella powstała w 1963 roku na podstawie specjalnie przygotowanych technik statystycznych. Autor założył, że ludzi inteligentnych można podzielić na tych, którzy mają zdolność do rozwiązywania problemów bez wiedzy i doświadczenia w danej dziedzinie, i tych, którzy w rozwiązywaniu problemów posługują się zasobem wiedzy i doświadczenia. W odniesieniu do inteligencji płynnej możemy użyć modnego od kilku lat słowa kreatywność. Bardzo dobrze definiuje on ten typ inteligencji wyodrębniony przez Cattella.

Inteligencja skrystalizowana to umiejętność wykorzystywania zdobytej wiedzy i doświadczenia. Nie będzie więc zaskoczeniem, że jej najwyższy iloraz mamy po osiągnięciu pełnej dojrzałości, czyli ok. 60. roku życia. Wówczas jesteśmy zdolni do rozwiązywania wielu problemów, bazując na różnorodnym doświadczeniu życiowym i zdobytej wiedzy.

Podsumowując – inteligencja płynna uwarunkowana jest genetycznie i nie zależy od środowiska. Natomiast inteligencja skrystalizowana to efekt uczenia się i zdobywania doświadczenia w określonym środowisku i kulturze. 

Testy na inteligencję płynną 

Zestaw cech niezależnych od uwarunkowań kulturowych to inteligencja płynna. Test opiera się zatem na badaniu umiejętności dostosowania się do nowej sytuacji. Testy na inteligencję płynną budowane są w taki sposób, aby badany nie mógł odwołać się do znanych wzorców zachowań i powielać reakcji. Badanie jest o tyle specyficzne, że opiera się na zadaniach niewerbalnych – ocenia się konkretne działania i szybkość reagowania na zmianę. Warto zwrócić uwagę na fakt, że testy na inteligencję, w tym płynną, wciąż wzbudzają wiele kontrowersji w środowiskach naukowych. Ich wyniki nie zawsze są w 100% miarodajne.

Źródła
  1. P. Żołna, Wybitna inteligencja płynna a poziom inteligencji emocjonalnej i empatii, 2015.
  2. P. Marcinek, Funkcjonowanie intelektualne w okresie starości, „Gerontologia Polska” 2007, 15 (3), s. 69–75.
  3. A. Żmuda, A. Sękowski, I. Szymczak, Potrzeba poznania a inteligencja emocjonalna u osób z wysokimi osiągnięciami edukacyjnymi, „Przegląd Psychologiczny” 2021, 64 (3), s. 67–80.
Author Magda Habel picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
choreoterapia-terapia-tancem-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
2 min.
Choreoterapia – na czym polega i jakie przynosi korzyści?
14.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.