Zweryfikowane przez eksperta

Budowa, funkcje i położenie serca w klatce piersiowej

Angelika Janowicz

lek. Agnieszka Widera

31.10.2021

Aktualizacja: 31.10.2021

Każdego dnia serce wykonuje ogromną pracę. Dziennie przepompowuje nawet 7 tysięcy litrów krwi. Przy tym kurczy się ponad 100 tysięcy razy. Dzięki temu, że dostarcza tlen i substancje odżywcze do wszystkich komórek ciała, organizm może funkcjonować prawidłowo. Poznaj budowę i położenie serca w klatce piersiowej.


Serce jest jednym z elementów układu krwionośnego. Razem z tętnicami, żyłami i naczyniami włosowatymi transportuje krew do wszystkich tkanek w ciele człowieka. Jest ono położone w klatce piersiowej, którą tworzą szkielet kostny zbudowany z kręgów, żeber i mostka, a także liczne mięśnie. Dzięki temu serce jest chronione przed światem zewnętrznym.

jakie-jest-polozenie-serca-w-klatce-piersiowej
pixabay.com

Położenie serca w klatce piersiowej u człowieka

Najprościej można powiedzieć, że serce leży między płucami. Często uważa się, że znajduje się ono po lewej stronie. Nie jest to do końca prawda - zlokalizowana jest tam jego większa część. Ciekawostką jest, że w rzadkich przypadkach serce człowieka położone jest z prawej strony klatki piersiowej. Taką sytuację określa się fachowo mianem „dekstrokardia”.

Serce człowieka położone jest w środkowej części klatki piersiowej, czyli w tzw. śródpiersiu. Przestrzeń ta jest z lewej i prawej strony ograniczona płucami, od dołu zaś sąsiaduje z przeponą. Od góry nie ma ona wyraźnej granicy. Przyjmuje się, że zaczyna się w miejscu, w którym rozdwaja się granica. Jest to 4. kręg piersiowy (Th4). Serce człowieka jest umieszczone w worku osierdziowym - to podwójna błona surowicza (zbudowana z komórek, które wydzielają płyn surowiczy).

Położenie serca człowieka w klatce piersiowej można określić jeszcze w następujący sposób:

  • od przodu przylega ono do mostka i chrzęstnych części żeber,

  • od tyłu znajduje się na poziomie między 5. a 8. kręgiem piersiowym (Th5-8),

  • u góry sięga do 3. żebra,

  • na dole sięga do 5. żebra.

Położenie serca w klatce piersiowej można zobaczyć na zdjęciu rentgenowskim (RTG), na tomografii komputerowej lub innym badaniu obrazowym.

Jak zbudowane jest serce człowieka?

Serce człowieka zbudowane jest z dwóch przedsionków i dwóch komór - po jednym na każdą stronę tego narządu. Między nimi znajdują się zastawki. Z prawej strony jest to zastawka trójdzielna, a z lewej - zastawka dwudzielna (mitralna). Zapobiegają one cofaniu się krwi z komór do przedsionków.W ścianie serca można wyróżnić trzy warstwy. Są to:

  • wsierdzie - najbardziej wewnętrzna warstwa serca wyścielająca wewnętrzne powierzchnie jam,

  • śródsierdzie - środkowa warstwa zawierająca trzy ważne elementy (szkielet serca, mięsień sercowy i układ bodźcotwórczo-przewodzący),

  • nasierdzie - zewnętrzna warstwa produkująca płyn, który zmniejsza tarcie podczas ruchów serca.

Do serca uchodzą duże naczynia krwionośne:

  • żyła główna górna,

  • żyła główna dolna,

  • zatoka wieńcowa,

  • pień płucny,

  • żyła płucna górna lewa i prawa,

  • żyła płucna dolna lewa i prawa,

  • aorta.

Serce jest zaopatrywane w krew przez naczynia wieńcowe. Unerwiają go nerwy współczulne oraz gałęzie przywspółczulne. Masa tego narządu u dorosłego człowieka wynosi 250-300 g. Ma ono około 12 cm długości, 8 cm szerokości i 6 cm głębokości.

Jaką funkcję pełni serce człowieka?

Serce człowieka pompuje krew, dzięki czemu może ona krążyć po całym organizmie. Tym samym do wszystkich komórek ciała dostarczane są substancje odżywcze, tlen i hormony. Ponadto współuczestniczy ono w usuwaniu zbędnych produktów metabolizmu.

Jak działa serce człowieka?

Bicie serca jest możliwe dzięki układowi bodźcotwórczo-przewodzącemu, zlokalizowanemu w sercu. Pobudza on komórki serca do skurczu. Dzieje się to w odpowiedniej kolejności, dzięki czemu możliwy jest przepływ krwi - najpierw przez przedsionki, a następnie przez komory. Rytm serca jest dostosowany do aktualnych potrzeb organizmu.

W spoczynku serce człowieka pracuje z częstotliwością około 70 uderzeń na minutę. Niekiedy jest to mniej (np. u sportowców). W sytuacji zwiększonego zapotrzebowania komórek na tlen (np. w czasie wysiłku fizycznego) potrafi przyspieszyć nawet dwu-, trzykrotnie.

Jak możesz dbać o swoje serce?

Serce narażone jest na wystąpienie wielu chorób, które mogą zagrażać życiu. Dlatego ważna jest profilaktyka zdrowotna i dbanie o ten narząd poprzez codzienne nawyki. Duże znaczenie mają:

  • codzienna aktywność fizyczna dostosowana do możliwości organizmu,

  • dobrze zbilansowana dieta, dostarczająca niezbędnych witamin i minerałów,

  • brak nałogów,

  • umiejętność radzenia sobie ze stresem,

  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała,

  • ograniczenie spożycia soli,

  • ograniczenie spożycia tłuszczów nasyconych,

  • odpowiednia ilość odpoczynku i snu.

W profilaktyce zdrowotnej dużą rolę odgrywają regularne badania. Warto wykonywać podstawowe testy laboratoryjne krwi (przynajmniej raz w roku) i elektrokardiogram (EKG). Raz na jakiś czas trzeba dokonać pomiaru ciśnienia tętniczego krwi.

Źródła
  1. F. Paulsen, J. Waschke, Atlas Anatomii Człowieka Sobotta. Narządy wewnętrzne klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy, Wydawnictwo Edra Urban & Partner, Wrocław 2019.

  2. L. Borodulin-Nadzieja, Fizjologia człowieka - podręcznik dla studentów licencjatów medycznych, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2005.

  3. E. Ziółko, Podstawy fizjologii człowieka, Oficyna Wydawnicza PWSZ w Nysie, Nysa 2006.

  4. R. Aleksandrowicz, R. Ciszek, K. Krasucki, Anatomia człowieka. Repetytorium na podstawie Anatomii człowieka A. Bochenka i M. Reichera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie
Ad

Polecane

wrzody-zoladka-jakie-sa-objawy-jak-zlagodzic-bol
Zdrowie
2 min.
Wrzody żołądka - jakie są objawy? Jak złagodzić ból?
31.10.2021
zespol-dravet-ciezka-padaczka-miokloniczna-niemowlat
Zdrowie
2 min.
Zespół Dravet ciężka padaczka miokloniczna niemowląt
27.07.2021
jakie-sa-rodzaje-nowotworow-co-warto-wiedziec
Zdrowie
2 min.
Rodzaje nowotworów łagodnych i złośliwych
14.05.2021
wyrostek-robaczkowy-jakie-sa-objawy-zapalenia
Zdrowie
1 min.
Wyrostek robaczkowy – objawy zapalenia, nietypowe dolegliwości, przebieg choroby
14.05.2021

Najchętniej czytane

gdzie-udac-sie-do-lekarza-podczas-urlopu
Zdrowie
1 min.
Gdzie udać się do lekarza podczas urlopu?
20.08.2021
poznaj-5-sposobow-na-dobry-sen
Zdrowie
1 min.
Poznaj 5 sposobów na dobry sen
20.08.2021
infekcje-dolnych-drog-oddechowych-jak-je-rozpoznać-kiedy-udac-sie-do-lekarza
Zdrowie
1 min.
Infekcje dolnych dróg oddechowych – jak je rozpoznać? Kiedy udać się do lekarza?
02.11.2021
jak-sobie-poradzic-z-alergia-poznaj-5-sprawdzonych-sposobow
Zdrowie
1 min.
Jak sobie radzić z alergią? 5 sprawdzonych sposobów
31.08.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.