grupy-krwi-jakie-sa-rodzaje-jaka-jest-najrzadsza
pixabay.com

Co to jest grupa krwi?

Grupa krwi to zestaw antygenów występujących na erytrocytach, czyli na czerwonych krwinkach i innych komórkach krwi. Antygen ma zdolność do wiązania się ze swoistymi przeciwciałami, czyli specjalnymi białkami produkowanymi przez limfocyty (rodzaj białych krwinek). Nauka o grupach krwi rozwija się od ponad stu lat. Początek dało jej odkrycie przez Karola Landsteinera, austriackiego immunologa, układu grupowego AB0. Tym samym możliwe stało się znacznie bezpieczniejsze przetaczanie krwi i rozwijanie związanych z tym dziedzin medycyny, zwłaszcza hematologii, transplantologii, chirurgii, immunologii.

U zdrowych osób grupa krwi nie zmienia się w ciągu życia. Są jednak szczególne przypadki, kiedy może to nastąpić. Do zmiany może dojść w wyniku przeszczepu szpiku kostnego, który wytwarza erytrocyty z antygenami dawcy. Drugim przypadkiem są choroby nowotworowe krwi z towarzyszącym zaburzeniem wytwarzania antygenów na erytrocytach.

Jakie są grupy krwi?

Na erytrocytach występuje wiele antygenów, na podstawie których wyróżnia się kilkadziesiąt układów grupowych krwi. Największą rolę dla praktyki medycznej mają jednakże układy Rh i AB0. Antygeny Rh pojawiają się około 6 tygodnia życia płodowego. W układzie Rh występuje 5 głównych antygenów, lecz najważniejszym jest antygen D. W przypadku posiadania na powierzchni erytrocytów antygenu D grupę krwi określa się jako Rh+. Takie rozwiązanie występuje u zdecydowanej większości społeczeństwa. U około 15–20% stwierdza się obecność krwi Rh-. Oznaczeniem Rh- określa się brak antygenu D. W układzie AB0 istnieją cztery warianty antygenów: A, B, AB i 0. Należy też wspomnieć o antygenie H, który jest odpowiedzialny za prawidłowe powstawanie antygenów A i B. Najprościej układ AB0 przedstawić tak:

Dziedziczenie grup krwi

Dziedziczenie grup krwi oparte jest na prawie Mendla. Naukowiec określił specjalne reguły przekazywania cech dziedzicznych. Dziecko dziedziczy grupę krwi na podstawie rodzaju grupy krwi matki i ojca. Przykładowo:

  • jeśli matka ma grupę A, a ojciec B, to dziecko może mieć grupę 0, A, B lub AB,

  • jeśli matka ma grupę 0, a ojciec A, to dziecko może mieć grupę A lub 0.

Zgodność grup krwi

Stosowanie krwi zgodnej grupowo wiąże się z ograniczeniem wielu groźnych dla zdrowia, a nawet dla życia działań niepożądanych. Wymagana jest przede wszystkim zgodność układu AB0 i czynnika Rh. Osoba z grupą krwi 0 Rh- jest uniwersalnym dawcą. To najcenniejsza grupa krwi. Osoba z grupą krwi AB jest uniwersalnym biorcą. To jednocześnie najrzadziej spotykana grupa krwi. Najpowszechniejszymi grupami krwi w Polsce są 0 i A. Grupa krwi B występuje nieco rzadziej. Jakie grupy krwi można łączyć? Przedstawia to poniższa grafika, gdzie X oznaczono prawidłowe krzyżowanie grup krwi.

zgodnosc-grup-krwi-grafika-welbi

Nie wszystkie grupy krwi można łączyć. Dlaczego ważne jest zachowanie zgodności w grupach krwi? Zachowanie zasad zgodności w zakresie grup krwi odgrywa bardzo ważną rolę w takich przypadkach, jak:

  • transfuzja krwi – zabieg polegający na przetoczeniu krwi lub jej składników, którego celem jest substytucja utraconych ilości krwi,

  • przeszczep narządów w całości lub części, samych tkanek bądź komórek między organizmami. Najczęściej przeszczepiane narządy i tkanki to: skóra, serce, nerka, płuco, wątroba, trzustka, szpik kostny,

  • choroba hemolityczna – to schorzenie występujące u noworodków, które charakteryzuje się nieprawidłową reakcją między przeciwciałami wytwarzanymi przez matkę a krwinkami płodu. Choroba jest wywoływana przez tzw. konflikt serologiczny. Najczęściej jest to niezgodność co do grup krwi Rh.

Jak sprawdzić grupę krwi?

Aby sprawdzić grupę krwi, wykonaj specjalne badanie. W tym celu wystarczy, że udasz się do dowolnego laboratorium. Na badanie nie musisz się specjalnie przygotowywać, a nawet być na czczo. Wynik otrzymasz w ciągu kilku dni. To ważne, aby znać swoją grupę krwi. Na wypadek nagłych sytuacji z utratą krwi czy konieczności zabiegu wiedza ta znacznie ułatwi pracę lekarzom i pozwoli im na szybszą interwencję. Badanie grupy krwi wykonuje się przy ustalaniu ojcostwa. U kobiet w ciąży pozwala wykryć ewentualny konflikt serologiczny. Nie zapomnij o wykonaniu innego ważnego badania, jakim jest morfologia. Ocenia ona skład krwi, w tym m.in. krwinki białe, erytrocyty, płytki krwi.

Grupa krwi a dieta

Dieta zgodna z grupą krwi to sposób żywienia głoszący, że posiadacze poszczególnych grup krwi powinni kierować się adekwatnymi dla niej zasadami posilania się. W ten sposób spożywają żywność dla siebie najkorzystniejszą. Została opracowana przez naturopatę Petera J. D’Adamo. Uważa on, że poszczególne grupy krwi predysponują do trawienia konkretnych pokarmów. Oto główne założenia diety zgodnej z grupą krwi:

  • osoby z grupą 0 – to tzw. myśliwi, ich jadłospis opierać się powinien na dużej ilości białka zwierzęcego. Zalecana jest rezygnacja z glutenu,

  • osoby z grupą A – to tzw. pasterze lub rolnicy, ich jadłospis powinien być bogaty w składniki roślinne. Najlepsza jest dla nich dieta wegetariańska,

  • osoby z grupą B – to tzw. koczownicy lub nomadzi, ich dieta powinna być bogata w nabiał,

  • osoby z grupą AB – to tzw. enigma, dla nich wskazana jest dieta bogata w produkty roślinne i nabiał. Oznacza to zbilansowanie dozwolonych produktów między grupami A i B.

Źródła
  1. A.K. Abbas i in., Immunologia. Funkcje i zaburzenia układu immunologicznego, Edra Urban & Partner, Wrocław 2015, s. 223–225.

  2. J. Gołąb i in., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 430–437.

  3. B. Michalewska, J. Bednarz, Wybrane doniesienia na temat aktualnej wiedzy o grupach krwi, „Journal of Transfusion Medicine” 2012, t. 5, nr 3, s. 129–132.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się
Popularne w kategorii Zdrowie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.