account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneSamorozwój i motywacja 1 min.

Altruizm – definicja, rodzaje zachowań

Paulina Cywka

18.01.2023

Aktualizacja: 18.01.2023

Altruizm rozumiany jest jako troska o dobro drugiego człowieka. To swoiste przeciwieństwo egoizmu. Ale czy rzeczywiście wspomniane motywatory ludzkich działań są ze sobą sprzeczne? A może wzajemnie się uzupełniają? Chcesz poznać odpowiedzi na postawione pytania i rozwiać swoje wątpliwości? Przeczytaj artykuł.


altruizm-co-to-jest-zachowania-altruistyczne
unsplash.com

Polecane

trening-autogenny-schultza-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
2 min.
Trening relaksacyjny Schultza – jakie są jego efekty?
19.05.2021
mindfulness-co-to-jest-jak-zaczac-jakie-sa-efekty
Zdrowie psychiczne
1 min.
Czym jest mindfulness? Komu potrzebny jest trening uważności?
03.06.2022
ergoterapia-co-to-jest-na-czym-polega-jakie-sa-metody
Zdrowie psychiczne
2 min.
Ergoterapia - co to jest? Na czym polega? Jakie są metody?
27.07.2021
metdytacja-na-lezaco-czy-to-odpowiednia-pozycja
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jaka pozycja jest odpowiednia do medytacji? Czy można medytować na leżąco?
03.06.2022
Spis treści
  1. Skąd wziął się altruizm i co to takiego?
  2. Altruizm a zachowania prospołeczne 
  3. Zachowania altruistyczne, czyli jakie?
  4. Kim jest altruista?
  5. Egoizm kontra altruizm

Skąd wziął się altruizm i co to takiego?

Natura ludzka od dawna fascynowała filozofów. Wielu myślicieli zadawało sobie pytanie, co kieruje postępowaniem człowieka? Niccolo Machiavelli twierdził, że u podłoża wszelkich działań podejmowanych przez jednostkę leży egoizm. Jego pogląd podzielało wielu innych myślicieli, na przykład Thomas Hobbes i Friedrich Wilhelm Nietzsche. Niejako w kontrze do opisywanego stanowiska stanął jednak Auguste Comte. Zdaniem francuskiego filozofa człowiek ma w sobie gotowość do poświęceń. Jest w stanie zrezygnować z walki o własne interesy w imię dobra społecznego. Co więcej, czyni to bezinteresownie. Nie oczekuje w zamian żadnych korzyści. Comte określił taką postawę mianem altruizmu. Przywołane słowo pochodzi z łaciny, od wyrazu alter, czyli inny, drugi.

Altruizm a zachowania prospołeczne 

Przedstawione wyżej wyjaśnienie nie jest jedyną definicją pojęcia altruizm spotykaną w literaturze. Na przestrzeni lat powstało mnóstwo różnych eksplikacji. Wielu badaczy stawia znak równości między altruizmem a zachowaniami prospołecznymi, uznając je za terminy tożsame. Część teoretyków zwraca jednak uwagę na występujące między nimi różnice. Daniel Bar-Tal, izraelski psycholog, rozumie zachowania prospołeczne jako różne dobrowolne czynności wykonywane nie po to, by zyskać zewnętrzną nagrodę, lecz zrobić coś, co przyniesie korzyść drugiemu człowiekowi. Często stanowią one próbę odwdzięczenia się komuś lub zadośćuczynienia za wyrządzoną krzywdę. O altruizmie można natomiast mówić tylko wtedy, gdy dane zachowanie jest celem samym w sobie, a nie rekompensatą czy swoistym  „zwrotem” doznanego dobra. 

Zachowania altruistyczne, czyli jakie?

Opisując zachowania altruistyczne, badacze mówią nie tylko o dowolności, celowości i bezinteresowności działania. Jakie jeszcze warunki musi spełnić dane postępowanie, by można je było uznać za altruistyczne? Teoretycy zwracają uwagę na następujące kwestie:

  • allocentryzm –  zachowanie altruistyczne powinno odnosić się do konkretnej jednostki, a nie grupy społecznej, organizacji czy instytucji (wyjątek stanowi wspieranie ofiar kataklizmów, wojny lub innych tragicznych zdarzeń);

  • zasadę „tu i teraz” – zachowania altruistyczne powinny być podejmowane w czasie rzeczywistym, bez względu na warunki i okoliczności, w jakich znajduje się osoba potrzebująca pomocy;

  • uświadomienie – zachowania altruistyczne nie mogą być dziełem przypadku lub efektem nieprzemyślanego działania, zawsze towarzyszy im zamiar czynienia dobra (pomagający musi dokładnie wiedzieć, co robi i dlaczego).

Warto zwrócić uwagę na fakt, że zachowania altruistyczne mogą przejawiać się w wielu różnych sferach codziennego życia, na przykład moralnej, informacyjnej, emocjonalnej, motywacyjnej czy materialnej. Wielu badaczy, zwłaszcza na gruncie amerykańskim, rezygnuje z używania pojęcia altruizmu i zastępuje go innymi określeniami wskazującymi na konkretne działania. Mowa tu o sformułowaniach takich jak: dzielenie się, pomaganie ofiarom nagłego wypadku, udzielanie wsparcia, dawanie prezentów czy miłość bliźniego. 

Kim jest altruista?

Ludzie mają różne charaktery. Warto więc zadać pytanie, czy istnieją cechy, które predysponują do przyjmowania postawy altruistycznej? Badacze wskazują na istnienie kilku takich atrybutów. Na miano altruisty zasługuje człowiek otwarty, empatyczny, wrażliwy i przyjaźnie nastawiony do świata. W tym przypadku duże znaczenie ma nie tylko sama gotowość do niesienia pomocy, ale również umiejętność aktywnego słuchania. To właśnie ona pozwala lepiej zrozumieć drugą osobę, a w konsekwencji udzielić jej bardziej adekwatnego wsparcia. Ważna jest również postawa niewiedzy. Nie należy nikomu narzucać odgórnie przyjętych rozwiązań, wydawać sądów ani ocen.

Egoizm kontra altruizm

Egoizm czy altruizm – co jest silniejszym motywatorem ludzkich zachowań? Trudno udzielić jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wielu badaczy, na przykład ekonomista Robert Frank, biolog Robert Trivers, psycholog dziecięcy Jerome Kagan czy neurolog Antonio Damasio, wskazuje, że człowiek w swoim postępowaniu często kieruje się obiema wymienionymi wyżej pobudkami jednocześnie. Jest zarówno altruistą, jak i egoistą.  Działanie dla większego dobra nierzadko przynosi jednostce więcej korzyści niż dbanie jedynie o własne interesy, między innymi w sferze emocjonalnej. Pomaganie innym sprawia, że osoba udzielająca wsparcia może poprawić swoje samopoczucie, a także zbudować pozytywny wizerunek.

Źródła
  1. J. Bierówka, Egoizm i altruizm jako niesprzeczne motywy działań człowieka w świetle zasady wzajemności, „Państwo i Społeczeństwo” 2009, t. IX, nr 2, s. 213–221.
  2. L. Kopciuch, Egoizm: Thomas Hobbes i Kurt Baier, „Studia z Historii Filozofii” 2018, nr 1, vol. 10, s. 105–122.
  3. M. Łobocki, Altruizm jako troska o dobro innych ludzi, „Dydaktyka Literatury” 1996, t. 16, s. 43–52.
  4. M. Łobocki, Altruizm a wychowanie, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2016.
  5. J. Łukaszyński, Altruizm - zabobon czy użyteczna idea?, „Nauki Społeczne. Social Sciences”, 2012, nr 1 (5), s. 162–173.
  6. P. Modzelewski, Altruizm w wychowaniu dzieci i młodzieży – istota zagadnienia, przyczyny i konsekwencje, czerwiec 2011 (materiały z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Sprawności moralne w wychowaniu”).
  7. J. Pastuszka, Filozofia Nietzschego i jej wpływ na współczesną umysłowość, „Ateneum Kapłańskie”, 1933, t. 31, z.4, s. 313–332.
  8. A. Peretiatkowicz, Machiavelli i państwo totalne, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1938, nr 4, s. 361–373.
  9. J. Poleszczuk, Altruizm a racjonalność zachowań społecznych, „Studia Socjologiczne” 1998, nr 3, s. 93–126.
  10. A. Rogulska, Wolontariat – działania na rzecz jednostki i społeczeństwa, [w:] M. Danielak-Chomać, B. Dobrowolska, A. Roguska, (red.), Wolontariat w teorii i praktyce, Fundacja na rzecz dzieci i młodzieży „SZANSA”, Siedlce 2010, s. 27–48.
  11. J. Śliwak, Altruizm a religijność człowieka. Badania empiryczne, „Roczniki Filozoficzne”, 1993, t. XLI, z.4, s. 53–78.
  12. J. Śliwak, Altruizm i jego pomiar. Kwestionariusz A-N, „Roczniki Psychologiczne”, 2005, t. XVIII, nr 1, s. 121–144.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
osobowosc-chwiejna-emocjonalnie-jakie-sa-typy
Zdrowie psychiczne
2 min.
Czym jest osobowość chwiejna emocjonalnie?
19.05.2021
egoizm-a-egocentryzm-jak-je-rozroznic-co-warto-wiedziec
Zdrowie psychiczne
1 min.
Egoizm a egocentryzm - jak je rozróżnić? Co warto wiedzieć?
27.07.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.