Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Autyzm u dorosłych – jak się objawia i jak można sobie z nim radzić?

Marta Drzazga

lek. Agnieszka Żędzian

28.07.2022

Aktualizacja: 28.07.2022

Autyzm kojarzony jest z zaburzeniem, które diagnozuje się w pierwszych latach życia lub w okresie wczesnego dzieciństwa. Jednak problem ten dotyczy także osób dorosłych – autystycznych dzieci, które stały się pełnoletnie, albo ludzi, którzy mają objawy charakterystyczne dla spektrum autyzmu, ale nigdy nie zostali odpowiednio zdiagnozowani. Diagnostyka autyzmu w późniejszym wieku – gdy kryteria dopasowane do dzieci przestają obowiązywać – jest znacznie utrudniona. Specjaliści wyróżniają jednak zespół zachowań, które są typowe dla dorosłych ze spektrum autyzmu. Podobnie jak dzieci mają oni trudności w kontaktach z ludźmi i z trudem adaptują się do życia w społeczeństwie. W poprawie jakości życia może pomóc im właściwie dobrana terapia. Sprawdź, co jeszcze warto wiedzieć o autyzmie u osób dorosłych i jak można sobie z nim radzić.


autyzm-u-doroslych-objawy-diagnoza-leczenie
pexels

Autyzm u dorosłych – co to znaczy?

Autyzm nie jest chorobą psychiczną – jak niektórzy błędnie myślą – lecz zaburzeniem rozwojowym, które znacznie obniża komfort życia i utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie.Określenie to było początkowo stosowane wyłącznie w odniesieniu do dzieci, jednak problem coraz częściej dotyczy osób w późniejszym wieku. Autyzm u dorosłych można rozumieć na dwa sposoby: jako zaburzenie w funkcjonowaniu autystycznych dzieci, które już osiągnęły pełnoletność, lub problemy dorosłych autystów, którzy nie zostali odpowiednio wcześnie zdiagnozowani. Trafna diagnoza postawiona w wieku dziecięcym daje duże szanse na poprawienie zdolności adaptacyjnych oraz przystosowanie się do życia w społeczeństwie. Dorośli z autyzmem wysokofunkcjonującym często znajdują dobrą pracę lub nawet zakładają rodziny. Niestety, istnieje także druga strona medalu – wiele osób żyje z zaburzeniami ze spektrum przez lata i dowiaduje się o nich zbyt późno, aby terapia przyniosła spodziewane efekty.

Autyzm u dorosłych – jakie są przyczyny zaburzenia?

W społeczeństwie funkcjonuje mnóstwo mitów na temat autyzmu. Niektórzy twierdzą, że wywołują go szczepionki lub jest on efektem zaniedbań wychowawczych ze strony rodziców. Żadne z tych przekonań nie jest prawdziwe. Dokładna przyczyna autyzmu wciąż nie została poznana, jednak aktualne badania wykazują, że u jego podstaw leżą najczęściej czynniki genetyczne i rozwojowe.

U autystycznych dorosłych – podobnie jak w przypadku dzieci – można zaobserwować zmiany w niektórych obszarach mózgu. Jest to m.in. nieprawidłowy poziom serotoniny i neuroprzekaźników. Rozwojowi autyzmu sprzyjają także mutacje genetyczne, takie jak zespół Retta. Specjaliści wskazują na związek autyzmu z komplikacjami w okresie płodowym (krwawieniami w ciąży, przyjmowaniem leków antydepresyjnych lub przeciwdepresyjnych przez matkę) oraz okołoporodowym (niedotlenieniem, wadami wrodzonymi).

Objawy autyzmu u dorosłych 

Autyzm u dorosłych objawia się inaczej niż autyzm dziecięcy, jednak można znaleźć tutaj wspólny mianownik. Trudności w nawiązywaniu relacji z innymi ludźmi oraz nieumiejętność przystosowania się do reguł życia społecznego dotyczą zarówno przedszkolaków, jak i osób w późniejszym wieku. Do najbardziej typowych symptomów autyzmu u dorosłych należą:

  • unikanie kontaktu wzrokowego z innymi osobami;

  • nadwrażliwość na hałas;

  • nadwrażliwość na dotyk i unikanie go;

  • wycofanie;

  • trudność w wyrażaniu emocji;

  • zaburzenia mowy – dorosły autysta nie mówi wcale lub wysławia się w sposób, który inni odbierają jako dziwny. Nieadekwatnie dobiera słowa, powtarza tylko niektóre zwroty lub mówi tak, jakby cytował podręcznik;

  • sztywność zachowań – dorosła osoba ze spektrum autyzmy ceni rutynę i źle znosi wszelkie zmiany;

  • brak abstrakcyjnego myślenia i rozumienie wszystkiego w sposób dosłowny;

  • brak umiejętności rozumienia żartów, który nie wynika z braku poczucia humoru;

  • brak umiejętności właściwego odczytywania komunikatów niewerbalnych;

  • specyficzne, bardzo wąskie zainteresowania;

  • monotematyczność i skupienie na jednej dziedzinie;

  • trudności z nauką;

  • zdolność szybkiego zapamiętywania informacji, takich jak daty urodzenia, rozkłady jazdy pociągów czy numery rejestracyjne.

Spektrum autyzmu jest bardzo szerokie, dlatego każda osoba dotknięta tym zaburzeniem będzie miała inny zestaw objawów.

Diagnoza autyzmu u dorosłych – czy jest możliwa?

Diagnoza autyzmu u dzieci przebiega według ściśle określonych kryteriów, w których bierze się pod uwagę m.in. zachowanie oraz zdolności komunikacyjne. Jeśli charakterystyczne symptomy pojawią się po ukończeniu 3. roku życia, dziecko najprawdopodobniej otrzyma diagnozę autyzmu atypowego. W przypadku przedszkolaków cały proces przebiega dość szybko, ponieważ maluchy są pod stałą obserwacją wychowawców i pedagogów. U osób dorosłych sytuacja staje się bardziej skomplikowana. Zazwyczaj są one postrzegane jako ekscentryczne, specyficzne lub introwertyczne i taka „etykieta” często powstrzymuje je przed zgłoszeniem się do specjalisty po właściwą diagnozę. Lekarze bardzo rzadko diagnozują autyzm u dorosłych, ponieważ kryteria obowiązujące w przypadku dzieci przestają tutaj funkcjonować. Często u dorosłych stwierdza się zespół Aspergera, który jest łagodniejszą formą zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Najpopularniejsze metody terapii autyzmu u dorosłych

Autyzm to zaburzenie, z którym – w mniejszym lub większym stopniu – trzeba zmagać się przez całe dorosłe życie. Do tej pory nie wynaleziono lekarstwa, które całkowicie leczyłoby osoby dotknięte problemem, jednak można skorzystać z wielu form terapii. Ich celem jest przede wszystkim zwiększenie zdolności adaptacyjnych do życia w społeczeństwie. Przykładem jest innowacyjna metoda TEACCH, w myśl której autyzm przedstawia się jako kulturę z własnym sposobem myślenia, działania oraz komunikowania. Terapeuta odgrywa w niej rolę tłumacza międzykulturowego, który tłumaczy osobie zaburzonej „nieautystyczny” świat. Systematyczną terapię warto uzupełnić metodami wspierającymi,takimi jak dogoterapia, hipoterapia czy muzykoterapia.

Źródła
  1. S. Goldstein i in., Diagnoza zaburzeń ze spektrum autyzmu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017.

  2. T. Grandin i in., Mózg autystyczny, Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2018.

  3. W. Janiak i in., Książka o człowieku w spektrum autyzmu, Wydawnictwo Natuli, Warszawa 2022.

  4. T. Pietras i in., Spektrum autyzmu – od diagnozy i terapii do integracji i inkluzji, Wydawnictwo Continuo, Radom 2022.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się

Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online

  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się

Najchętniej czytane

choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
psychoterapia-co-to-jest-jakie-sa-techniki-terapeutyczne
Zdrowie psychiczne
3 min.
Psychoterapia - co to jest? Jakie są techniki terapeutyczne?
30.07.2021
platoniczny-zwiazek-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Platoniczny związek - co to jest? Na czym polega?
24.01.2022
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.