account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Dur brzuszny – objawy, leczenie i profilaktyka choroby

lek. Agnieszka Żędzian05.06.2023Aktualizacja: 05.06.2023

Dur brzuszny, niegdyś określany mianem „tyfusu”, jest chorobą zakaźną wywołaną przez bakterię Salmonella typhi. Zachorowania dotyczą tylko ludzi, a do zakażenia dochodzi drogą pokarmową w wyniku spożycia zanieczyszczonej wody lub pokarmu. Jakie są objawy duru brzusznego? Na czym polega profilaktyka i leczenie choroby?


dur-brzuszny-co-to-jest
pixabay.com

Polecane

afta-w-gardle-jakie-sa-objawy-jak-wyglada-leczenie
Zdrowie
2 min.
Afta w gardle - jakie są objawy? Jak wygląda leczenie?
24.01.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Dur brzuszny – co to jest?
  2. Jak dochodzi do zakażenia Salmonella typhi?
  3. Dur brzuszny – objawy choroby
  4. Diagnostyka duru brzusznego – metody
  5. Na czym polega leczenie duru brzusznego?
  6. Profilaktyka duru brzusznego – jak mu zapobiegać?

Dur brzuszny – co to jest?

Dur brzuszny jest ciężką ogólnoustrojową chorobą zakaźną, niegdyś określaną mianem „tyfusu”, przebiegającą z wysoką gorączką i bólem brzucha. Za wystąpienie duru odpowiada bakteria – Gram-ujemna pałeczka Salmonella typhi, której jedynym nosicielem jest człowiek. Do większości zakażeń dochodzi w krajach rozwijających się, szczególnie w rejonie południowej Azji i południowej Afryki. W krajach rozwiniętych większość przypadków choroby jest „zawleczona” przez osoby podróżujące. Szacuje się, że na całym świecie dochodzi do około 26 milionów zachorowań na dur brzuszny, a z jego powodu umiera rocznie nawet 215 tysięcy osób. Nawet 4% pacjentów po przebytym zakażeniu pozostaje przewlekłymi nosicielami i może stanowić źródło zakażenia innych osób.

Jak dochodzi do zakażenia Salmonella typhi?

Do zakażenia pałeczką Salmonella typhi powodującą dur brzuszny dochodzi drogą pokarmową, po spożyciu wody lub pożywienia (najczęściej jaj i drobiu) zakażonego wydalinami osób zakażonych. Sprzyja mu gorący, tropikalny klimat, duża gęstość zaludnienia oraz złe warunki sanitarne. U zdrowego człowieka flora bakteryjna jelit działa ochronnie i w większości przypadków chroni przed rozwojem duru brzusznego po kontakcie z niewielką ilością patogenu. Przy spożyciu dużej ilości zakażonej wody lub pokarmu oraz u osób niedożywionych, z zaburzeniami odporności czy po przebytej antybiotykoterapii Salmonella typhi powoduje wystąpienie objawów duru brzusznego.

  • Dowiedz się również, czym jest tzw. zemsta faraona u osób podróżujących.

Dur brzuszny – objawy choroby

Nasilenie objawów duru brzusznego jest zależne od ilości spożytych bakterii Salmonella typhi – im większa „dawka” patogenu, tym krótszy jest okres inkubacji (czasu od momentu zakażenia do pojawienia się pierwszych symptomów choroby) oraz cięższy przebieg kliniczny. Rokowanie jest również gorsze u osób z zaburzeniami odporności (np. zakażonych HIV czy przyjmujących glikokortykosteroidy).

Objawy duru brzusznego są niespecyficzne i pojawiają się w ciągu 12–48 h od wniknięcia patogenu do organizmu człowieka. Do przejawów choroby należą:

  • nudności i wymioty – często pierwszy objaw choroby,

  • rozlany ból brzucha,

  • wzdęcie i przelewanie w jamie brzusznej,

  • zmniejszenie masy ciała,

  • biegunka – w przeciwieństwie do zakażenia rotawirusem często krwista,

  • gorączka – zwykle pojawia się po około tygodniu od zakażenia,

  • objawy grypopodobne (ból głowy, osłabienie, złe samopoczucie, kaszel),

  • powiększenie wątroby i śledziony.

Stan ogólny chorego na dur brzuszny jest zwykle ciężki, często dochodzi do znacznego odwodnienia, zmniejszenia częstości akcji serca i zaburzeń przytomności. Brak właściwej diagnozy i leczenia w ciągu pierwszych dwóch tygodni choroby prowadzi zwykle do wyniszczenia chorego, a u niektórych osób do zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet do perforacji jelit.

Diagnostyka duru brzusznego – metody

Wstępną diagnozę duru brzusznego lekarz zwykle wysuwa na podstawie charakterystycznego wywiadu z chorym (przede wszystkim przebywania w rejonie endemicznego występowania choroby) oraz objawów klinicznych (gorączki i symptomów ze strony przewodu pokarmowego). Wymaga ona potwierdzenia przy pomocy badań mikrobiologicznych (posiewu krwi, kału i szpiku kostnego). Eksperci twierdzą, że tzw. złotym standardem rozpoznania duru brzusznego jest posiew szpiku kostnego na podłożu agarowym – czułość badania wynosi nawet 90%. Niestety, z uwagi na inwazyjność badania i jego koszt, posiew szpiku nie jest wykonywany rutynowo. Wykonuje się również badania serologiczne oraz podstawowe badania krwi i obrazowe (USG jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej), które pozwalają na ocenę stanu ogólnego chorego i wykrycie niektórych powikłań narządowych.

Na czym polega leczenie duru brzusznego?

Podstawą leczenia duru brzusznego jest antybiotykoterapia. Do najczęściej stosowanych antybiotyków należą fluorochinolony (najczęściej cyprofloksacynę w dawce 500 mg dwa razy dziennie przez 5–7 dni), rzadziej amoksycylina, trimetoprim z sulfametoksazolem czy chloramfenikol. Leczenie większości pacjentów można prowadzić w warunkach domowych, pod warunkiem dobrego stanu ogólnego, przyjmowania leków (antybiotyku i leków przeciwgorączkowych) i odpowiedniego nawodnienia. Ciężki stan chorego, duże nasilenie objawów czy pojawienie się powikłań choroby są wskazaniem do pilnej hospitalizacji.

Profilaktyka duru brzusznego – jak mu zapobiegać?

Metody zapobiegania durowi brzusznemu obejmują zapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych w krajach rozwijających się, picie wody ze znanych źródeł, spożywanie pokarmów poddanych odpowiedniej obróbce termicznej oraz, podobnie jak w przypadku WZW typu A, szczepienie ochronne. Od czasu wprowadzenia szczepionki przeciwko Salmonella typhi liczba zachorowań uległa znacznemu zmniejszeniu.

Jeśli planujesz podróż do rejonów endemicznego występowania duru brzusznego, przyjmij szczepienie ochronne. Mogą co prawda wystąpić niepożądane objawy po szczepieniu na dur brzuszny, jednak zwykle są niegroźne i ustępują samoistnie. U części osób obserwuje się po szczepieniu osłabienie, ból brzucha, nudności, ból głowy, gorączkę, biegunkę czy ból w miejscu wkłucia.

Źródła
  1. Ashurst J., Truong J., Woodbury B., Salmonella Typhi, “StatPearls”, 2022, dostęp online: kwiecień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519002/.
  2. Bhandari J., Thada P., DeVos E., Typhoid Fever, “StatPearls”, 2022, dostęp online: kwiecień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557513/.
  3. Van Camp R., Shorman M., Typhoid Vaccine, “StatPearls”, 2023, dostęp online: kwiecień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470571/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
karagen-co-to-jest-czy-jest-bezpieczny
Odżywianie
2 min.
Karagen – co to jest, gdzie jest stosowany i jaki ma wpływ na zdrowie?
17.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.