account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieProfilaktyka 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Budowa zębów – struktura, kolory i funkcje

Emilia Kruszewskalek. Agnieszka Żędzian14.12.2023Aktualizacja: 14.12.2023

Chociaż są bardzo twarde i odporne, zęby nie są kośćmi. Pomimo określonej budowy i cech, wygląd i zdrowie zębów są indywidualne dla każdego człowieka. Wpływ na stopień mineralizacji szkliwa ma m.in. podaż witaminy A, C, D, a także wapnia.


jak-zbudowane-sa-zeby-czlowieka
Pixabay.com

Polecane

sluch-absolutny-co-to-jest-jak-sprawdzic
Zdrowie
1 min.
Słuch absolutny - co to jest? Jak sprawdzić?
24.01.2022
wszy-skad-sie-biora-wyglad-objawy
Zdrowie
1 min.
Wszy – skąd się biorą, jak wyglądają i jak się nimi zarazić?
31.05.2022
jak-obnizyc-cisnienie-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie
2 min.
Jak obniżyć ciśnienie? Sprawdź domowe sposoby walki z nadciśnieniem
19.05.2021
jakie-sa-rodzaje-nowotworow-co-warto-wiedziec
Zdrowie
2 min.
Rodzaje nowotworów łagodnych i złośliwych
14.05.2021
Spis treści
  1. Rodzaje zębów u człowieka
  2. Ile zębów ma człowiek?
  3. Z czego składa się ząb?
  4. Budowa zęba stałego a mlecznego – co je różni?
  5. Czy zęby to kości?
  6. Co jest w środku zęba?
  7. Ile korzeni mają zęby?

Rodzaje zębów u człowieka

Ze względu na położenie, kształt i funkcję, w uzębieniu stałym wyróżnia się cztery rodzaje zębów. 

  • Siekacze – jedynki i dwójki. To zęby, które mają po jednym korzeniu, a ich funkcją jest odgryzanie kawałków pokarmu;

  • Kły – czyli trójki. Mają stożkowaty kształt i podobnie jak siekacze, jeden korzeń. Charakterystyczna dla kłów jest ich odrobinę ciemniejsza barwa (bardziej żółta) w stosunku do pozostałych zębów. Kły są zębami mocnymi. Służą do przytrzymywania pokarmu i rozdrabniania go na mniejsze kawałki;

  • Przedtrzonowce – czwórki i piątki, nazywane też zębami przedtrzonowymi. Mają jeden lub dwa korzenie i dwuguzkową budowę. Przedtrzonowce rozgniatają i rozcierają pokarm; 

  • Trzonowce – szóstki, siódemki, a u niektórych osób również ósemki. To największe zęby, mają kilka guzków i korzeni. Zęby trzonowe są najmocniejszymi i najtrwalszymi zębami. Służą do miażdżenia pokarmu. 

W uzębieniu mlecznym występują trzy rodzaje zębów: siekacze, kły i trzonowce. 

Ile zębów ma człowiek?

Pierwszymi zębami człowieka są zęby mleczne, nazywane potocznie mleczakami. Pełne uzębienie młodego człowieka składa się z 20 zębów. Po wypadnięciu zębów mlecznych, ustępują one miejsca zębom stałym. U dorosłej osoby pełne uzębienie składa się z 28 zębów, a w przypadku posiadania ósemek uzębienie obejmuje 32 zęby. 

Z czego składa się ząb?

Budowa zęba opisywana jest w dwóch kategoriach: anatomicznej (opisuje poszczególne części zęba) i histologicznej (opisuje tkanki, które tworzą części anatomiczne zęba). 

Budowa anatomiczna zęba wyróżnia jego trzy części: 

  • Korona zęba – górna część zęba widoczna nad dziąsłem; 

  • Szyjka zęba – środkowa część zęba łącząca koronę z korzeniem. W prawidłowym położeniu zęba przykryta jest dziąsłem. W przypadku patologii dochodzi do jej odsłonięcia. Wówczas szyjka jest wyraźnie widoczna, a od korony odróżnia ją nieco ciemniejszy odcień. Jest również bolesna w dotyku. 

  • Korzeń zęba – dolna część zęba ukryta pod dziąsłem i umocowana w zębodole. Każdy korzeń zęba zakończony jest wierzchołkiem. 

Budowa histologiczna zęba wyróżnia cztery tkanki, które tworzą warstwy zęba: 

  • Szkliwo – zewnętrzna warstwa pokrywająca koronę, o najwyższym stopniu twardości. Jest bardzo wytrzymała, przez co odporna na działanie wielu czynników. Grubość szkliwa jest różna, a jego największe warstwy znajdują się na guzkach powierzchni żujących zębów. Wiedz, że pomimo swojej twardości, zaniedbane szkliwo może ulec uszkodzeniu, co następnie sprzyja psuciu się kolejnych warstw zęba. Szkliwo jest warstwą nie mającą zakończeń nerwowych, dlatego nie jest wrażliwe na dotyk i ból. Ciekawostką jest to, że twardość szkliwa jest cechą indywidualną i zależy m.in. od procesu mineralizacji powierzchni zębów. Wpływ na to ma głównie dieta w wieku dziecięcym, zapewniająca odpowiedni poziom witaminy A, C, D, źródła wapnia i fosforu. Bardzo ważną rolę w budowaniu twardości szkliwa ma również fluor; 

  • Zębina – warstwa umiejscowiona tuż pod szkliwem. Posiada włókna nerwowe, przez które przekazuje sygnały bólowe. Wtedy wiesz, kiedy coś się dzieje z Twoim zębem;

  • Miazga – tkanka wypełniająca wewnętrzną część zęba. Jest bardzo mocno unerwiona i unaczyniona. Miazga jest miękka i łatwo ulega uszkodzeniu. W przypadku powstania patologii w jej obrębie, konieczne jest całkowite jej usunięcie. W tym celu wykonuje się leczenie kanałowe;

  • Cement korzeniowy – twarda, zmineralizowana tkanka pokrywająca korzenie zębów od szyjki po wierzchołek. W twardości przypomina kość. Za pomocą włókien ozębnych (silnie unerwiona tkanka, amortyzująca i utrzymująca ząb w zębodole) łączy cement korzeniowy z kością zębodołu. 

Budowa zęba stałego a mlecznego – co je różni?

Zęby stałe od mlecznych różnią się przede wszystkim barwą. Mleczaki mają kolor niebiesko-biały lub śnieżnobiały, natomiast zęby stałe są żółto-białe lub mają odcień zgaszonej, mlecznej bieli. Różnica dotyczy również budowy wewnętrznej i zewnętrznej zębów. Mleczaki są mniejsze i mają węższe korzenie. Szkliwo zębów mlecznych, w przeciwieństwie do zębów stałych, jest cienkie i słabo zmineralizowane, przez co szybciej ulega uszkodzeniu i szkodliwemu działaniu bakterii. Dlatego też dzieci są bardziej narażone na rozwój próchnicy

Czy zęby to kości?

Chociaż dorównują im twardością, to zęby nie są kośćmi, a twardymi tworami anatomicznymi, będącymi częścią układu trawiennego. Ciekawostką jest to, że twardość szkliwa zębów jest wyższa niż twardość kości. 

Co jest w środku zęba?

Wewnętrzna przestrzeń zęba nazywana jest komorą. Tworzy ją miazga, czyli miękka, ukrwiona i unerwiona tkanka. 

Ile korzeni mają zęby?

Zęby człowieka w zależności od rodzaju mają jeden lub dwa korzenie. Długość zębów od szczytu korony do wierzchołka korzenia jest indywidualna dla każdego człowieka, jednak średnio wynosi 30 mm.

Źródła
  1. D. Olczak-Kowalczyk, i in., Wybrane zagadnienia związane z wyrzynaniem zębów mlecznych, „Nowa Stomatologia” 2011, 2, s.73–76.
  2. A. Wójcicka, i in., Próchnica wieku rozwojowego chorobą cywilizacyjną, „Przegląd Epidemiologiczny” 2012, 66, s.705–711.
  3. K. A. Kaszycka, Pochodzenie i ewolucja człowieka, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” 2009, 58(3-4), s.559–570.
  4. P. Herman, Wybrane zagadnienia z fizjologii zębów mlecznych i stałych – rola składników odżywczych, „Journal of Clinical Healthcare” 2016, 4, s.22–24.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
opuchlizna-po-wyrwaniu-zęba-ile-czasu-schodzi
Zdrowie
1 min.
Jak długo utrzymuje się opuchlizna po wyrwaniu zęba i jak można ją złagodzić?
31.05.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.