account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Leiszmanioza – zakaźna choroba tropikalna

Emilia Kruszewskalek. Agnieszka Żędzian24.03.2023Aktualizacja: 01.05.2023

Leiszmanioza to tropikalna choroba zakaźna. Jej ogniska występują na prawie wszystkich kontynentach. Zakażenie może mieć postać objawową lub bezobjawową. Różny jest również przebieg choroby. Leczenie jest złożone – polega na farmakoterapii, krioterapii i laseroterapii.


leiszmanioza-co-to-objawy-diagnostyka-leczenie
pixabay.com

Polecane

afta-w-gardle-jakie-sa-objawy-jak-wyglada-leczenie
Zdrowie
2 min.
Afta w gardle - jakie są objawy? Jak wygląda leczenie?
24.01.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Czym jest leiszmanioza?
  2. Rodzaje leiszmaniozy i zachorowalność
  3. Objawy leiszmaniozy
  4. Leczenie i profilaktyka zakażenia leiszmaniozą

Czym jest leiszmanioza?

Leiszmanioza to zakaźna choroba pasożytnicza wywołana przez pierwotniaki z rodziny Leishmania. Patogeny przenoszone są przez samice muchówek Phlebotomus i Lutzomyia. Żywicielami ostatecznymi są ludzie, psy i wolno żyjące gryzonie. Ogniska leiszmaniozy występują na prawie wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Australii, Oceanii i Antarktydy. Wyróżnia się ponad 20 gatunków pasożytów Leishmania, a każdy z nich jest związany z obszarem, na którym występuje. W drodze badań zidentyfikowano m.in następujące izolaty pasożyta: na Cyprze i obszarach Azji – L. donovani, w Bułgarii – Ph. paptosi, Ph. sergenti, Ph. tobbi, w Ameryce Północnej i Południowej – L. chagasi, w Sudanie – L. infantum lub L. archibaldi. Leiszmanioza rozwija się na skutek ukąszenia owada, w wyniku którego do organizmu człowieka lub zwierzęcia przenika pasożyt. Komórki patogenu natychmiast trafiają do tkanek podskórnych oraz naczyń krwionośnych i limfatycznych.

Rodzaje leiszmaniozy i zachorowalność

Wyróżnia się trzy główne odmiany leiszmaniozy objawowej: 

  • leiszmanioza skórna – to najczęściej diagnozowana postać zakażenia. Według WHO co roku dotyka nawet 1,5 mln osób. Choroba rozwija się wolno, a pierwsze objawy mogą pojawić się dopiero po kilku miesiącach od ukąszenia owada. Obszary występowania leiszmaniozy skórnej to m.in.: Afganistan, Algieria, Brazylia, Kolumbia, Iran, Arabia Saudyjska, Syria, Tunezja, Pakistan i Peru; 

  • leiszmanioza trzewna – to druga pod względem zachorowalności odmiana leiszmaniozy. Według WHO co roku zapada na nią od 300 do 500 tysięcy osób. Ten typ zakażenia występuje w: Bangladeszu, Brazylii, Etiopii, Indiach, Nepalu, Sudanie i krajach basenu Morza Śródziemnego;

  • leiszmanioza śluzówkowa – to postać zakażenia, która jest właściwie powikłaniem leiszmaniozy skórnej i może rozwinąć się nawet 10 lat później. Najczęściej diagnozowana jest w Brazylii, Boliwii i Peru. 

Rzadziej diagnozowaną odmianą choroby jest leiszmanioza zapalna węzłów chłonnych. To postać charakteryzująca się dość łagodnym przebiegiem, bez objawów ogólnoustrojowych i o bardzo dobrym rokowaniu. Każda z pozostałych, objawowych odmian leiszmaniozy może przebiegać w postaci ostrej, umiarkowanej lub łagodnej.

Objawy leiszmaniozy

W przebiegu leiszmaniozy skórnej, nazywanej potocznie wrzodem wschodnim, w miejscu ukłucia powstaje niewielka, swędząca plamka, przypominająca zwykłe ugryzienie komara. Z czasem zamienia się w bolesny guzek z wyraźnie oddzielonym, wałowatym brzegiem. Zmiana może mieć wielkość od 4 mm do nawet 5 cm. W przypadku wielokrotnych ukąszeń guzki są mnogie. W ostatnim stadium tworzy się wrzód pokryty strupem, którego gojenie następuje stopniowo, po czym w jego miejscu pozostaje przebarwiona blizna. W przebiegu ostrego zakażenia może on dać początek zmianom martwiczym. U niektórych pacjentów nawet po wielu latach od pierwotnego zakażenia może dojść do nawrotów objawów skórnych. 

Leiszmanioza trzewna objawia się dolegliwościami ogólnoustrojowymi. Patogen zajmuje wątrobę, śledzionę, migdałki, krtań, węzły chłonne, a nawet szpik kostny. W pierwszej fazie zakażenia pojawia się silny ból głowy. Następnie dochodzi do rozwoju wysokiej gorączki i dreszczy. Może dojść do hiperpigmentacji, czyli zaciemnienia koloru skóry chorego. U niektórych pacjentów rozwija się wysypka grudkowa na twarzy i szyi. Wraz z rozwojem zakażenia występują wymioty, krwawienia z nosa i kaszel. Aż w 95% przypadków postać trzewna stanowi zagrożenie życia. 

W przebiegu leiszmaniozy śluzówkowej dochodzi do rozwoju rozległych zmian na błonach śluzowych jamy ustnej, gardła, krtani, tchawicy, zatok przynosowych, nosa i oskrzeli. W badaniu obrazowym widoczne są liczne owrzodzenia, ziarniaki i nadżerki, które z czasem powiększają się i naciekają. Ta postać leiszmaniozy niszczy zdrowe tkanki, prowadząc do ich zniekształcenia, niedrożności i zaniku. W konsekwencji powstają powikłania w postaci zmiany głosu, utrwalonej chrypki, niedrożności zatok i zaniku przegrody nosowej. 

W przebiegu postaci zapalnej węzłów chłonnych pasożyt zajmuje węzły chłonne szyjne, podżuchwowe, podbródkowe i nadobojczykowe, powodując ich powiększenie.

Leczenie i profilaktyka zakażenia leiszmaniozą

Diagnostyka zakażenia jest złożona, a jej celem jest wyizolowanie patogenu z materiału pobranego od pacjenta. Niezbędne jest więc pobranie wymazów, zeskrobin ze skóry i próbek tkanek do biopsji. Diagnostykę uzupełniają badania obrazowe i laboratoryjne oraz testy skórne. Leczenie leiszmaniozy zależy od odmiany choroby i intensywności przebiegu zakażenia. Zazwyczaj terapia ma charakter złożony i opiera się na stosowaniu kilku metod, m.in.: farmakoterapii, krioterapii, laseroterapii, łyżeczkowania lub wycinania zmian skórnych oraz miejscowego leczenia ciepłem. W przeciwieństwie do innych groźnych chorób tropikalnych, np. dżumy czy silnie zaraźliwej gorączki krwotocznej eboli, chory na leiszmaniozę nie musi pozostawać w izolacji. 

Profilaktyka polega na noszeniu odzieży z długimi rękawami i nogawkami oraz regularnym stosowaniu środków odstraszających komary. Bardzo ważne jest również używanie moskitiery i siatek ochronnych w oknach. Zaleceń tych powinny szczególnie przestrzegać osoby podróżujące do krajów częstych zakażeń.

Źródła
  1. Z. Gliński, Czy leiszmanioza odzwierzęca zagraża Europie, „Życie Weterynaryjne”, 2016, 91(3), s. 155–159.
  2. P. Kurnatowski, J. Moroz, Objawy laryngologiczne w leiszmaniozie, „Otolaryngologia Polska”, 2016, 70(5), s. 1–6.
  3. K. Korzeniewski, Choroby skóry w gorącej strefie klimatycznej, „Forum Medycyny Rodzinnej”, 2013, 7(4), s. 185–197.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
rodzaje-kleszczy-jakie-sa-najgrozniejsze
Zdrowie
2 min.
Rodzaje kleszczy - jakie są najgroźniejsze?
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.