Nadwrażliwość, nietolerancja czy alergia pokarmowa – jak je rozpoznać? Skorzystaj z teleporady

Redakcja

13.08.2021

Aktualizacja: 17.08.2021

W życiu człowieka nie ma nic bardziej naturalnego niż potrzeba zaspokajania głodu. Jemy, aby utrzymać organizm w dobrej kondycji, a przy okazji smakować nowych potraw i spędzać czas z przyjaciółmi lub rodziną. Nadwrażliwość pokarmowa może odebrać nam tę przyjemność, powodując wiele objawów, które uprzykrzają życie i prowadzą do bolesnych dolegliwości.


W ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby osób cierpiących na symptomy ze strony układu pokarmowego. Szacuje się, że problem szeroko pojętej nadwrażliwości pokarmowej może dotyczyć nawet 20% populacji w krajach rozwijających się. Kiedy więc mówimy o alergii, a kiedy o nadwrażliwości lub nietolerancji?

alergia-nietolerancja-nadwrazliwosc-jak-je-rozpoznac
pixabay.com

Czym jest alergia, nadwrażliwość i nietolerancja pokarmowa?

W 2008 roku Europejska Akademia Alergologii i Immunologii wprowadziła ujednolicone nazewnictwo wszystkich niepożądanych reakcji pokarmowych. Główny podział obejmuje reakcje toksyczne na zawarty w pokarmie składnik (np. toksyna muchomora, jad kiełbasiany) oraz reakcje z nadwrażliwości. Zdefiniowano je jako nieprawidłowe reakcje organizmu występujące po zjedzeniu pokarmów dobrze tolerowanych przez osoby zdrowe. Nadwrażliwość z kolei podzielono ze względu na patomechanizm, który ją powoduje i wyróżniono: alergie i nietolerancje.

Alergia, czyli nadwrażliwość alergiczna

Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego na składniki zawarte w pokarmie. Jeśli cierpisz na alergię, to po spożyciu alergenu Twój układ odpornościowy mobilizuje do walki przeciwciała, których zadaniem jest unieszkodliwienie i usunięcie go z organizmu. W tym procesie między innymi uwalniana jest histamina – substancja odpowiadająca za powstanie charakterystycznych objawów alergii.

Nietolerancja, czyli nadwrażliwość niealergiczna

Nietolerancje pokarmowe nie są zależne od funkcjonowania układu immunologicznego i dzielimy je na:

  • Nietolerancje enzymatyczne wynikające z zaburzeń wydzielania konkretnych enzymów, niezbędnych do trawienia składników pożywienia. W wyniku tych niedoborów dochodzi do uszkodzenia nabłonka jelitowego, a w rezultacie do zaburzenia wchłaniania.

  • Nietolerancje farmakologiczne i/lub chemiczne spowodowane substancjami zawartymi w żywności. Nasilenie i rodzaj objawów zależy od ilości danej substancji i sposobu jej metabolizowania w organizmie. Reakcje może wywoływać między innymi: histamina, tyramina, a także tryptamina, fenyloetyloamina i serotonina.

  • Nietolerancje idiopatyczne spowodowane spożyciem pokarmów zawierających np.: barwniki, konserwanty spożywcze, przeciwutleniacze.

Jak odróżnić alergię od nietolerancji pokarmowej?

W diagnostyce alergii pokarmowej i nietolerancji pokarmowych najważniejsze jest ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy spożytym pokarmem a objawami, które wywołuje. Podstawą jest szczegółowy wywiad, uzupełniony o obserwacje pacjenta, takie jak:

  • Czas wystąpienia pierwszych objawów – objawy wywołane reakcją alergiczną występują o wiele szybciej (czasami natychmiastowo) niż objawy wywołane nietolerancją pokarmową, które często pojawiają się z opóźnieniem od kilku godzin do kilku dni.

  • Ilość spożytego składnika – alergię może spowodować nawet śladowa ilość alergenu, w przypadku nietolerancji niewielka ilość danego składnika zazwyczaj nie wywołuje symptomów.

  • Reakcja organizmu – objawy alergii mogą być bardzo ciężkie i prowadzić nawet do wstrząsu anafilaktycznego, w przypadku nietolerancji przebieg jest zazwyczaj łagodniejszy.

Rodzaje nietolerancji pokarmowych

Nietolerancje pokarmowe występują o wiele częściej od alergii – ocenia się, że mogą one dotyczyć nawet 45% populacji. Wyróżniamy nietolerancje na:

  • laktozę – wywołują ją produkty bogate w ten składnik takie jak: mleko, śmietana, masło, lody,

  • histaminę – zawartą np. w pomidorach, wołowinie, skorupiakach, serach dojrzewających,

  • fruktozę – zawartą w miodzie, owocach i w niektórych warzywach.

Objawy nietolerancji mogą powodować także produkty zawierające w składzie kofeinę, glutaminian sodu, salicylany (owoce jagodowe, wiśnie, mleko w proszku) oraz tyraminę (produkty kiszone, sery długodojrzewające).

Diagnostyka nadwrażliwości pokarmowej

W diagnostyce alergii korzysta się z: punktowych testów skórnych, testów płatkowych, oznaczenia całkowitego stężenia przeciwciał IgE oraz swoistych IgE w surowicy. W diagnostyce nietolerancji testy zależą od substancji, która wywołuje niepożądane reakcje.

W obydwu przypadkach kluczowe są Twoje obserwacje – jeśli odczuwasz objawy związane z nadwrażliwością pokarmową, najlepiej zapisuj je w formie dzienniczka, w którym uwzględnisz składniki pokarmowe wywołujące niepożądane reakcje i symptomy, które wywołują. Z tymi obserwacjami możesz udać się do lekarza pierwszego kontaktu, który oceni czy potrzebujesz pomocy specjalisty lub wypisze Ci skierowanie na badania, które będą pomocne w dalszej diagnozie.

Źródła
  1. Błońska A., Łokieć K., Walecka‑Kapica E: Alergia czy nietolerancja pokarmowa - różnice i podobieństwa. Gastroenetrologia Praktyczna 2013, 1(18), 45-49

  2. M. Michalczuk, A. J. Sybilski, Nietolerancje pokarmowe. Pediatr Med Rodz 2010, 6(3):189-193.

  3. A. Nowicka-Jasztal, E. Bryl, Nadwrażliwość na pokarmy — choroba XXI wieku? Via Medica, Forum medycyny rodzinnej, 2016, 10(1):1-9.

  4. Nwaru B.I., Hickstein L., Panesar S.S. i wsp. The epidemiology of food allergy in Europe: a systematic review and meta-analysis. Allergy 2014, 69: 62–75

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie
Ad

Najchętniej czytane

gdzie-udac-sie-do-lekarza-podczas-urlopu
Zdrowie
1 min.
Gdzie udać się do lekarza podczas urlopu?
20.08.2021
poznaj-5-sposobow-na-dobry-sen
Zdrowie
1 min.
Poznaj 5 sposobów na dobry sen
20.08.2021
jak-sobie-poradzic-z-alergia-poznaj-5-sprawdzonych-sposobow
Zdrowie
1 min.
Jak sobie radzić z alergią? 5 sprawdzonych sposobów
31.08.2021
dlaczego-sniadanie-jest-wazne-i-nie-powinno-sie-go-pomijac
OdżywianieZdrowie
1 min.
Dlaczego śniadanie jest ważne i nie powinno się go pomijać?
30.08.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.