account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneZaburzenia psychiczne 1 min.

Osobowość zależna – co to znaczy? Objawy i sposoby leczenia

Olga Dąbska24.02.2023Aktualizacja: 24.02.2023

Osobowość zależna to jeden z rodzajów zaburzeń osobowości. Zmagająca się z nią osoba przejawia nadmierną potrzebę bycia pod opieką innych ludzi, w konsekwencji czego rozwijają się u niej zachowania uległe i obawa przed opuszczeniem. Poznaj też inne cechy osobowości zależnej oraz sprawdź, jakie czynniki sprzyjają powstaniu tego zaburzenia osobowości.


osobowosc-zalezna-przyczyny-objawy-leczenie
unsplash.com

Polecane

hipnoza-co-to-jest-jak-dziala-jakie-sa-techniki
Zdrowie psychiczne
2 min.
Hipnoza - co to jest? Jak działa? Jakie są techniki?
30.07.2021
gynofobia-lek-przed-kobietami-przyczyny-leczenie
Zdrowie psychiczne
2 min.
Gynofobia (lęk przed kobietami) - przyczyny, leczenie
04.11.2021
hafefobia-lek-przed-dotykiem-przyczyny-objawy-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Hafefobia (lęk przed dotykiem) - przyczyny, objawy, leczenie
30.07.2021
autyzm-atypowy-co-to-objawy-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm atypowy – przyczyny, objawy, terapia
28.07.2022
Spis treści
  1. Osobowość zależna – co to znaczy?
  2. Osobowość zależna – przyczyny powstania
  3. Osobowość zależna – kryteria rozpoznania
  4. Cechy osobowości zależnej
  5. Osobowość zależna – jak leczyć?

Osobowość zależna – co to znaczy?

Osobowość zależna to jeden z rodzajów zaburzeń osobowości, który charakteryzuje się poleganiem na osobie dającej emocjonalne wsparcie i opiekę. Osoby z osobowością zależną przejawiają zachowanie submisywne. Polega ono na braku zdolności do funkcjonowania bez pomocy innych. Dla określenia osobowości zależnej stosowane bywają również takie nazwy jak zaburzenie osobowości typu zależnego, osobowość symbiotyczna czy osobowość bierno-zależna. Zapoznaj się również z najważniejszymi informacjami na temat innych zaburzeń osobowości, takich jak m.in.: osobowość schizotypowa, osobowość anankastyczna, osobowość chwiejna emocjonalnie czy osobowość paranoiczna.

Osobowość zależna – przyczyny powstania

Jak dotąd nie udało się jasno określić przyczyn powstania zaburzenia osobowości zależnej. Specjaliści zwracają uwagę na możliwe wieloczynnikowe jej podłoże. Przypadłość ta może być uwarunkowana genetycznie. Na jej rozwój wpłynąć mogą także czynniki środowiskowe – problemy doświadczone w trakcie dzieciństwa, w tym m.in.:

  • utrata jednego z rodziców;

  • nadopiekuńczość – przekonanie dziecka, że nie musi się starać, ponieważ ktoś z bliskich zawsze spełni jego potrzeby, zaspokajanie wszystkich zachcianek dziecka; 

  • izolacja od opiekuna, np. związana z koniecznością długiego pobytu w szpitalu;

  • przejawianie przez opiekunów autorytarności w stosunku do dziecka.

Osobowość zależna – kryteria rozpoznania

O osobowości zależnej mówi się wówczas, gdy u danej osoby stwierdzi się pięć lub więcej z kryteriów przedstawionych w DSM-V, czyli międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych:

  • po zakończeniu bliskiej relacji z jedną osobą pilnie chce nawiązać kolejną, aby zapewnić sobie wsparcie i opiekę; 

  • trudności z podjęciem codziennych decyzji bez upewnienia się i częstego radzenia się innych osób;

  • trudności w inicjowaniu przedsięwzięć i samodzielnym ich kontynuowaniu;

  • brak umiejętności wyrażania niezgody z innymi osobami z powodu lęku przed utratą ich aprobaty i wsparcia;

  • skłonność do podejmowania rozmaitych działań – nawet tych nieprzyjemnych – w celu uzyskania wsparcia i opieki ze strony innych osób;

  • przebywanie w samotności wywołuje uczucie bezradności i/lub dyskomfort w związku z odczuwaniem lęku przed własną niezdolnością do opiekowania się sobą;

  • chęć przejęcia odpowiedzialności przez inne osoby za większość życiowych obszarów;

  • nierealistyczne zaabsorbowanie lękami związanymi z koniecznością zatroszczenia się o siebie i opuszczeniem.

Cechy osobowości zależnej

Oto główne cechy osobowości zależnej:

  • problem w podejmowaniu decyzji, nawet prozaicznych, jak np. w co się ubrać; 

  • niedokonywanie wyboru bez afirmacji innych osób, których się stale radzą;

  • obawa przed opuszczeniem,poczucie zagubienia i niepewności, jeśli jest się samemu;

  • pasywność i oddanie inicjatywy w działaniu innym ludziom;

  • trudności w wyrażaniu sprzeciwu wobec tych osób, od których jest się zależnym;

  • brak pewności siebie;

  • zdolność do rezygnacji z własnych pragnień i potrzeb, jeśli stałyby one w opozycji do potrzeb innych osób;

  • ciągła obawa przed popełnieniem błędu;

  • postrzeganie siebie jako niekompetentnego, bezradnego, bezsilnego;

  • przywiązywanie nadmiernej wagi do relacji interpersonalnych i chęć podtrzymania ich często za wszelką cenę;

  • niska tolerancja na stres;

  • podporządkowywanie potrzeb potrzebom innych;

  • niechęć do stawiania wymagań osobom, od których jest się zależnym;

  • osamotnienie powoduje dyskomfort.

Objawy osobowości zależnej sprawiają, że niekiedy nazywa się ją zwyczajowo osobowością ofiary.

Osobowość zależna – jak leczyć?

Postarajmy się odpowiedzieć na pytanie, jak sobie radzić z osobowością zależną. Z podejrzeniem tego zaburzenia należy zgłosić się do lekarza psychiatry. To specjalista z zakresu schorzeń psychicznych. Dokonuje rozpoznania zaburzenia osobowości zależnej na podstawie pełnego badania psychiatrycznego. W uzyskaniu większej ilości informacji na temat osobowości pacjenta lekarz korzysta ze specjalistycznych testów, w tym m.in. takich jak: Kliniczny Wieloosiowy Inwentarz Millona (MCMI), Kwestionariusz Osobowości Eysencka (EPQ), Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości Minnesota (MMPI).

Terapia osobowości zależnej to konieczność. Podstawą jest psychoterapia, a zastosowanie znajdują zwłaszcza terapie: poznawczo-behawioralna, psychodynamiczna, psychoanalityczna. Terapia może opierać się m.in. na: ćwiczeniach z odgrywaniem ról, treningu relaksacyjnym, treningu asertywności. Proces terapeutyczny skupia się na zmianie negatywnych przekonań, myśli, zachowań charakterystycznych dla tego typu zaburzenia. Głównym celem leczenia jest wzmacnianie wiary i ufności w siebie oraz poczucia niezależności, a także umożliwienie rozwoju nowych sposobów radzenia sobie. Psychoterapia mapomóc w odkryciu i przekształceniu wczesnych wzorców relacji. Pozwala na kształtowanie bardziej zrównoważonych i satysfakcjonujących relacji.

Farmakoterapia nie znajduje z reguły zastosowania w leczeniu osobowości zależnej – nie ma leków typowych na osobowość zależną. Farmakoterapia jest rozważana w przypadku, gdy u osoby z zaburzeniem osobowości zależnej współistnieją inne zaburzenia psychiczne. Przykładowo zaburzenia osobowości zależnej i depresyjne czy lękowe.Należy jednak ściśle współpracować z lekarzem, aby uniknąć fizycznej bądź psychicznej zależności od leków oraz możliwości ich nadużywania.

Źródła
  1. L. Cierpiałkowska, E. Soroko, Zaburzenia osobowości. Problemy diagnozy klinicznej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2014.
  2. B.K. Puri, I.H. Treasaden, Psychiatria. Podręcznik dla studentów, Wydawnictwo Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2014. 
  3. A. Reber, Słownik psychologii, Wydawnictwo Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2002.
  4. S. Tykarski, Zaburzenie osobowości przyczyną konfliktów w małżeństwie, „Studia nad Rodziną” 2009, t. 13, nr 1–2, s. 281–298.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

sangwinik-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-cechy-osobowosci
Zdrowie psychiczne
2 min.
Sangwinik - kto to jest? Jak go rozpoznać? Cechy osobowości
28.10.2021
agresja-jakie-sa-rodzaje-jak-ja-rozpoznac
Zdrowie psychiczne
2 min.
Agresja - jakie są rodzaje? Jak ją rozpoznać?
27.07.2021
choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
czlowiek-empatyczny-co-to-znaczy-czym-sie-cechuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Kim jest człowiek empatyczny? Czemu służy empatia i czy można jej się nauczyć?
03.06.2022
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
osobowosc-schizotypowa-czym-sie-charakteryzuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Na czym polega osobowość schizotypowa i jak sobie z nią radzić?
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.