Zweryfikowane przez eksperta

Czym jest osobowość chwiejna emocjonalnie?

Paulina Kłos-Wojtczak

lek. Agnieszka Widera

19.05.2021

Aktualizacja: 09.08.2021

Osobowość chwiejna emocjonalnie często odbierana jest przez społeczeństwo jako impulsywna i niestabilna. Niewiele osób jednak łączy takie zachowanie z poważną chorobą. Znacznie częściej określa się je brakiem wychowania i agresją. W związku z tym warto wiedzieć, co to za schorzenie i czym się charakteryzuje?


Osobowość chwiejna emocjonalnie jest klasyfikowana przez psychiatrów jako choroba (zgodnie z Międzynarodową Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych) i oznaczona symbolem F60.3. Wyróżnia się dwa typy tego zaburzenia: impulsywny i pograniczny (borderline). Zastanawiasz się, jak je rozpoznać? Zapoznaj się z artykułem.

osobowosc-chwiejna-emocjonalnie-jakie-sa-typy
pexels.com

Jakie są przyczyny osobowości chwiejnej emocjonalnie?

Ciężko jest jednoznaczne wskazać przyczyny rozwoju osobowości chwiejnej emocjonalnie. Wiadomo jednak, że pierwsze symptomy mogą ujawniać się już w okresie wczesnego dzieciństwa i dojrzewania. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że na rozwój tej choroby mają wpływ takie czynniki, jak:

  • traumy i lęki z dzieciństwa – dotyczą one przede wszystkim utraty bliskiego członka rodziny, braku poczucia bezpieczeństwa, wykorzystywania seksualnego, przemocy fizycznej i psychicznej, a także braku miłości i zainteresowania ze strony opiekunów;

  • występowanie podobnych schorzeń o podłożu psychologicznym w rodzinie;

  • urazy głowy.

Wskazuje się również, że przyczynami rozwoju tej osobowości są zachwianie gospodarki hormonalnej i współwystępowanie innych chorób psychiatrycznych.

Jak rozpoznać osobowość chwiejną emocjonalnie?

Aby prawidłowo zdiagnozować osobowość chwiejną emocjonalnie, konieczna jest wizyta u specjalisty. Warto jednak siebie bądź bliskich obserwować. Co powinno wzbudzić twoją czujność? Zastanów się nad odpowiedziami na poniższe pytania.

  • Czy wykazujesz skłonność do impulsywnego działania bez refleksji na temat konsekwencji?

  • Czy często bywasz kapryśny?

  • Czy jesteś osobą niestabilną emocjonalnie? Czy łatwo jest wytrącić cię z równowagi?

  • Czy często prowokujesz kłótnie lub reagujesz agresywnie na jakąkolwiek (nawet konstruktywną) krytykę wymierzoną w twoim kierunku?

  • Czy masz pełną kontrolę nad swoim zachowaniem? Czy umiesz powstrzymać takie emocje jak wybuchy gniewu czy agresji?

  • Czy wyróżnia cię słomiany zapał? Czy poddajesz się i szybko tracisz cierpliwość, jeśli nie widzisz szybkich efektów swoich działań?

Jeśli odpowiedziałeś twierdząco na przynajmniej 3 z powyższych pytań, wskazana jest konsultacja z psychiatrą lub psychologiem.

Osobowość typu borderline

O osobowości typu borderline mówi się obecnie coraz częściej. Co więcej, uważa się, że cierpi na nią coraz więcej Polaków, szczególnie między 30 a 40 rokiem życia. Jedne z czynników zapalnych to pędzący tryb życia, rosnące potrzeby ekonomiczne, pracoholizm oraz brak czasu na rozwój osobisty, pielęgnowanie relacji międzyludzkich i odpoczynek. To wszystko sprawia, że tracimy kontrolę nad własnym życiem

Zastanawiasz się, czym objawia się osobowość typu borderline? Oto jego główne symptomy:

  • lęk – pojawiający się nie tylko w realnych sytuacjach stresowych, ale również na samą myśl o nich; nieumiejętność radzenia sobie w trudnych momentach może powodować ataki paniki i zachowania autodestrukcyjne;

  • niejasny obraz własnej osoby – określany również jako zaburzenie tożsamości. Wszystko to wpływa na brak satysfakcji z każdego aspektu swojej egzystencji, w tym kariery zawodowej i związków romantycznych;

  • postrzeganie wszystkiego w czarno-białych barwach;

  • stosowanie agresji i gniewu jako pierwszej linii obrony;

  • odczuwanie chronicznego niepokoju;

  • chwiejność emocjonalna;

  • problemy z koncentracją, zapamiętywaniem i zdolnościami kognitywnymi, czyli poznawczymi;

  • zachowanie zbliżone do manii i schizofrenii;

  • czyny ryzykowne i destrukcyjne, w tym próby samobójcze;

  • skłonność do używek, hazardu i innego rodzaju uzależnień;

  • nastrój depresyjny i poczucie braku celu w życiu;

  • ciągła analiza własnego życia.

Osobowość typu borderline objawia się ponadto wysoką samooceną – traktowaniem innych osób z góry, brakiem szacunku do innych ludzi lub wręcz przeciwnie – zbyt niskim poczuciem własnej wartości. Dość często chorzy odczuwają lęk przed porzuceniem. Czasem uciekają się nawet do szantażowania swojego partnera.

Osobowość impulsywna

Osoby impulsywne często cechuje nadpobudliwość. Są niestabilne emocjonalnie i bardzo szybko tracą kontrolę nad swoimi reakcjami. Przez otoczenie mogą być odbierane jako wyjątkowo agresywne i wybuchowe. Natężenie gniewu jest najczęściej niewspółmierne do bodźca i może pojawić się w każdej chwili. Takie osoby bardzo łatwo można zdenerwować i sprowokować do użycia siły fizycznej lub innej formy przemocy. Silne emocje całkowicie przejmują kontrolę nad osobą chorą, która nie jest w stanie przewidzieć konsekwencji swoich czynów.

W przypadku osobowości impulsywnej obserwuje się ponadto zmienność nastrojów, kapryśność i silne napięcie psychiczne. Wrogie nastawienie wobec otoczenia sprawia, że osobie takiej trudno jest nawiązać relacje międzyludzkie, a jeśli już wejdzie w związek, to zazwyczaj nie trwa on zbyt długo. Ten typ osobowości gorzej radzi sobie również na gruncie zawodowym. Konieczność wykonania określonych obowiązków i brak natychmiastowych efektów swojej pracy może powodować u nich ataki agresji, przez co często inicjują kłótnie z przełożonymi i współpracownikami. Przez takie nastroje chory nie odczuwa przyjemności z wykonywanej pracy.

Źródła
  1. A. Popiel. Zaburzenie osobowości z pogranicza — wyzwanie terapeutyczne. Psychiatria, 2011, t. 8, nr 2, s. 64-78.

  2. J. Holka-Pokorska. Osobowość chwiejna emocjonalnie jako przykład zaburzeń modulacji sensorycznej u dorosłych? Integracja Sensoryczna, 2018, nr 4.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
Ad

Najchętniej czytane

terapia-gestalt-na-czym-polega-jakie-sa-jej-zasady
Zdrowie psychiczne
2 min.
Terapia Gestalt - na czym polega? Jakie są jej zasady?
30.07.2021
jakie-sa-typy-osobowosci-co-warto-o-nich-wiedziec
Zdrowie psychiczne
2 min.
Jakie są typy osobowości? Co warto o nich wiedzieć?
30.07.2021
olejek-geraniowy-jakie-ma-wlasciwosci-i-zastosowanie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Olejek geraniowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?
30.07.2021
olejek-rozmarynowy-jakie-ma-wlasciwosci-i-zastosowanie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Olejek rozmarynowy - jakie ma właściwości i zastosowanie?
30.07.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.