account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneZaburzenia psychiczne 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Na czym polega osobowość schizotypowa i jak sobie z nią radzić?

Anna Dobrońlek. Agnieszka Widera19.05.2021Aktualizacja: 06.04.2023

Osobowość schizotypowa to zaburzenie z pogranicza schizofrenii i zaburzeń osobowości. Jej dominujące rysy to ekscentryczne zachowania i dziwaczne przekonania przy jednoczesnych objawach wycofania społecznego. Ludzie z osobowością schizotypową zwykle nie mają poczucia, że nie funkcjonują prawidłowo.


Osobowość schizotypowa dotyczy około 3–4% populacji. To stosunkowo niewiele, niemniej istnieje prawdopodobieństwo, że spotkasz taką osobę w swoim bliskim otoczeniu. A może masz poczucie, że doświadczasz objawów zaburzeń schizotypowych? Z poniższego artykułu dowiesz się, jak odróżnić ekscentryka od człowieka z osobowością schizotypową i jak radzić sobie z problemami, których nastręcza to zaburzenie.

osobowosc-schizotypowa-czym-sie-charakteryzuje
pexels.com

Polecane

nadpobudliwosc-objawy-u-dzieci-i-doroslych
Zdrowie psychiczne
2 min.
Jak objawia się nadpobudliwość u dzieci i dorosłych?
19.05.2021
melisa-na-sen-czy-pomaga-na-bezsennosc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Melisa na bezsenność i inne dolegliwości
17.09.2021
autyzm-u-doroslych-objawy-diagnoza-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm u dorosłych – jak się objawia i jak można sobie z nim radzić?
28.07.2022
nullofobia-lek-przed-odrzuceniem-przyczyny-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Nullofobia (lęk przed odrzuceniem) - przyczyny, leczenie
28.10.2021
Spis treści
  1. Osobowość schizotypowa – charakter czy choroba?
  2. Charakterystyczne objawy osobowości schizotypowej
  3. Przyczyny rozwoju osobowości schizotypowej
  4. Czy osobowość schizotypową można leczyć?

Osobowość schizotypowa – charakter czy choroba?

Każdy z nas ma swoje upodobania i przyzwyczajenia, które czynią go osobą jedyną w swoim rodzaju. Nie trzeba ich zmieniać, nawet jeśli inni ludzie uważają niektóre cechy za dziwactwa. Zdrowie psychiczne jest pojęciem bardzo płynnym – fakt, że Twoje przekonania odbiegają od innych, np. wierzysz w moc amuletów lub ubierasz się oryginalnie, nie oznacza, że cierpisz na zaburzenia schizotypowe. O problemie można mówić wówczas, gdy Twoje przekonania czy zachowania stają się powodem cierpienia – Twojego lub bliskich Ci osób.

Człowiek z osobowością schizotypową wykazuje postawy i zachowania charakterystyczne także dla innej jednostki chorobowej – schizofrenii. Wprawdzie zwykle nie występują u niego epizody psychotyczne (z nasilonymi urojeniami, omamami, utratą kontaktu z rzeczywistością), niemniej nieprawidłowości w sposobie myślenia i interpretacji rzeczywistości są źródłem lęku, który uwidacznia się w szczególności w relacjach z ludźmi. Stanowi zatem powód dyskomfortu, często uniemożliwiając normalne funkcjonowanie.

Osobowość schizotypowa ma rysy właściwe zaburzeniom osobowości. Podobnie jak one stanowi sztywny wzorzec głęboko zakorzenionych cech i zachowań (o niejednoznacznej etiologii), odmiennych od przyjętych w danym kręgu kulturowym. Sprawiają one, że dana osoba nie potrafi radzić sobie z życiowymi wyzwaniami, nie odnajduje się w sytuacjach społecznych, ma problem z obrazem samej siebie. Takie nieprzystosowanie do rzeczywistości jest źródłem cierpienia.

Charakterystyczne objawy osobowości schizotypowej

Człowiek z osobowością schizotypową na pierwszy rzut oka może wydawać się fascynującym oryginałem. To ekscentryk, który zaskakuje nietypowymi przekonaniami, zachowaniami, abstrakcyjnymi skojarzeniami, niecodziennym słownictwem i niewrażliwością na obowiązujące konwenanse i normy społeczne w rozmaitych obszarach – od ubioru po wierzenia dotyczące rzeczywistości pozazmysłowej. Jednak, choć osoba taka nie traci kontaktu z rzeczywistością, nie ma ona dystansu do swojego obrazu świata. Ten zaś jest pełen paranoicznych idei, nacechowany myśleniem magicznym irracjonalnym, co sprawia, że człowiek z osobowością schizotypową nie czuje się swobodnie i bezpiecznie.

Osoba z zaburzeniami schizotypowymi jest podejrzliwa w szczególności w stosunku do innych ludzi. Wszystkie ich zachowania odnosi do siebie, interpretując je jako wymierzone przeciw sobie. W związku z tym w relacjach czuje się niepewnie i ogranicza je do minimum. Izolację społeczną pogłębia słaba ekspresja emocjonalna – mimo bogatego świata wewnętrznych przeżyć człowiek z osobowością schizotypową nie potrafi ich adekwatnie wyrażać. Ma także umiarkowaną zdolność empatii i przeżywania przyjemności. Może więc uchodzić za chłodnego, nieczułego, co nie przysparza mu przyjaciół. Niezdolny do budowania głębokich więzi, często żyje samotnie.

Przyczyny rozwoju osobowości schizotypowej

Przyczyn ukształtowania się osobowości schizotypowej psychologowie upatrują w różnych czynnikach. Z największym prawdopodobieństwem jest ona uwarunkowana genetycznie, ponieważ zazwyczaj stwierdza się schizofrenię lub zaburzenia schizotypowe wśród bliskich krewnych ludzi z taką osobowością. Biologiczną przyczyną jej rozwoju mogą być także ogniskowe nieprawidłowości w mózgu.

Osobowość schizotypowa może kształtować się pod wpływem czynników psychospołecznych. Wiele osób z takim zaburzeniem osobowości doświadczało w dzieciństwie emocjonalnego chłodu ze strony opiekunów, braku akceptacji, rygoryzmu i reagowało na nie wycofaniem, zamknięciem się w swoim świecie. Takim dzieciom trudno odnaleźć się w relacjach rówieśniczych, a odnoszone na tym gruncie niepowodzenia pogłębiają ich poczucie alienacji i brak kontaktu z rzeczywistością.

Czy osobowość schizotypową można leczyć?

Ludzie z osobowością schizotypową często cierpią z powodu swojej odmienności, ale zwykle nie widzą potrzeby poddania się leczeniu, ponieważ swoje zachowania uważają za racjonalne. Dlatego wdrożenie terapii w przypadku takich osób jest zwykle trudne. Niemniej tylko psychoterapia może przynieść zadowalające efekty.

  • Zastanawiasz się, nad rodzajem terapii? Dowiedz się, jakie zalety ma TSR

Źródło filmu: youtube.com

Leczenie zaburzeń schizotypowych wymaga bardzo zindywidualizowanego podejścia. Niektórym osobom najlepiej służy krótkoterminowa psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym, skoncentrowana na wybranym problemie, np. na zmianie wzorców zachowań w relacjach zawodowych. Inni pacjenci skłonni są podjąć dłuższą współpracę z terapeutą, podczas której uczą się identyfikować i nazywać własne emocje, rozwijają zdolność empatii, dowiadują się, jak pokonać barierę lęku w relacjach międzyludzkich

Farmakoterapię w leczeniu osobowości schizotypowej można stosować doraźnie – jeśli u chorego pojawią się nasilone stany lękowe lub zaburzenia nastroju. W takich przypadkach skuteczność wykazują preparaty przeciwpsychotyczne i przeciwdepresyjne.

Jeśli czujesz, że masz niektóre cechy osobowości schizotypowej i utrudniają Ci one normalne funkcjonowanie, porozmawiaj ze specjalistą – psychologiem lub psychiatrą. Skorzystanie z profesjonalnej pomocy, może przynieść Ci dużą ulgę i pomoże zapanować nad zachowaniami i emocjami, które na co dzień sprawiają Ci problemy.

Źródła
  1. T. Pasikowski, Schizotypowe zaburzenie osobowości, [w:] Psychologia zaburzeń osobowości. Wybrane zagadnienia, red. L. Cierpiałkowska, Poznań 2004.
  2. J. Wciórka, Zaburzenia schizotypowe, [w:] Psychiatria, t. II, Psychiatria kliniczna, red. S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka, Wrocław 2021.
Author Anna Dobroń picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
czlowiek-empatyczny-co-to-znaczy-czym-sie-cechuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Kim jest człowiek empatyczny? Czemu służy empatia i czy można jej się nauczyć?
03.06.2022
problemy-z-agresja-jakie-sa-objawy-co-robic
Zdrowie psychiczne
1 min.
Problemy z agresją - jakie są objawy? Co robić?
31.10.2021
lek-przed-ptakami-awizofobia-jakie-sa-przyczyny-i-objawy
Zdrowie psychiczne
2 min.
Lęk przed ptakami (awizofobia) - jakie są przyczyny i objawy?
30.07.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.