Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Ropień mózgu – przyczyny powstawania, objawy i sposoby leczenia

Olga Dąbska

lek. Agnieszka Żędzian

15.03.2022

Aktualizacja: 15.03.2022

Ropień mózgu to ropne zakażenie ośrodkowego układu nerwowego. Określa się w ten sposób ostro odgraniczone zbiorowisko ropy, jakie rozwija się w tkance mózgowej. Za powstanie ropnia mózgu odpowiada głównie zakażenie bakteryjne, do którego może dojść w wyniku urazu, zapalenia ucha środkowego czy zatok. Sprawdź, jakie objawy daje ropień mózgu i w jaki sposób się go leczy.


ropien-mozgu-przyczyny-objawy
pexels

Ropień mózgu – co to jest?

Ropień to ostro odgraniczone zbiorowisko ropy, jakie rozwija się w przestrzeni tkankowej. Zmiana może pojawić się w różnych miejscach, a jednym z jej rodzajów jest ropień mózgu. Może on występować pojedynczo lub mnogo. Stanowi około 8% zmian ogniskowych mózgowia w krajach rozwijających się oraz 1–2% w krajach wysoko rozwiniętych (zmiana ogniskowa to każde ograniczone zaburzenie echostruktury narządu). Śmiertelność z powodu ropnia mózgu szacuje się na 5–20%.

Ropień mózgu jest wynikiem głównie zakażenia bakteryjnego, które powoduje rozwój stanu zapalnego. Na wczesnym etapie zapalenia (1–3 dzień infekcji) stwierdza się lokalny stan zapalny i obrzęk mózgu. W 4–9 dobie wraz z nasileniem stanu zapalnego dochodzi do stopniowego obumierania okolicznych tkanek i powstania jamy martwiczej. Następnie rozwija się mocno unaczyniona torebka ropnia, która wypełniona jest mętną, gęstą, lepką treścią ropną. Jak długo rozwija się ropień mózgu? Zazwyczaj zajmuje to do około 2 tygodni.

Jakie są przyczyny powstania ropnia mózgu?

W większości przypadków ropnie mózgu rozwijają się na skutek infekcji ucha środkowego, wyrostka sutkowatego kości skroniowej, zatok przynosowych. Zmiana bywa konsekwencją gromadzenia się zakażonego materiału z ropnia podśluzówkowego (silnego procesu zapalnego w tkankach okołowierzchołkowych zęba). Ropień mózgu może mieć podłoże krwiopochodne i pojawić się w wyniku infekcyjnego zapalenia wsierdzia czy zakażenia ogólnoustrojowego (zazwyczaj są to wówczas mnogie ropnie mózgu). Rozwojowi zmiany sprzyja uraz głowy penetrujący do mózgu lub zabieg chirurgiczny. Grupą szczególnie predysponowaną do powstania ropnia mózgu są osoby z wrodzoną siniczą wadą serca. Szacuje się, że ropnie mózgu występują u nich 10 razy częściej niż u reszty ludzi. Dodatkowo narażone są osoby o obniżonej odporności, z immunosupresją po przeszczepie, po sterydoterapii czy z objawami cukrzycy.

Jakie bakterie powodują ropnie mózgu?

Za powstanie ropnia mózgu odpowiadać mogą różne rodzaje bakterii i pierwotniaków. Cześć z nich można podejrzewać, biorąc pod uwagę miejsce występowania pierwotnego zakażenia. Oto przykłady:

  • Toxoplasma gondii (AIDS),

  • Staphylococcus aureus (urazy),

  • Streptococcus viridans (infekcyjne zapalenie wsierdzia),

  • Fusobacterium, Haemophilus, paciorkowce tlenowe i beztlenowe (zapalenie zatok przynosowych), 

  • Pseudomonas aeruginosa (zapalenie wyrostka sutkowatego),

  • Enterobacteriaceae (zapalenie ucha środkowego).

Ropień mózgu – objawy

Objawy ropnia mózgu podyktowane są trzema głównymi stanami:

  • infekcją – osłabienie, podwyższona temperatura ciała, szybkie męczenie się, ospałość, dreszcze,

  • wzmożonym ciśnieniem śródczaszkowym na skutek powiększenia się ropnia i zajmowania przez niego coraz więcej miejsca w mózgu – dezorientacja, ból głowy (zazwyczaj tępy i o uogólnionym charakterze), wymioty, nudności, splątanie,

  • uszkodzeniem mózgu (ogniskowymi objawami neurologicznymi) – zaburzenia mowy (afazja), niedowład połowiczy czy zaburzenia czucia.

Na obraz kliniczny ropnia mózgu wpływa bardzo dużo czynników, w tym: wielkość samej zmiany, jej lokalizacja, inwazyjność czynników chorobotwórczych oraz stan ogólny.

W jaki sposób rozpoznaje się ropnie mózgu?

W przypadku podejrzenia ropnia mózgu ważną rolę oprócz badania podmiotowego (wywiadu), badania przedmiotowego, czyli obrazu klinicznego (triada najczęstszych objawów, obejmująca  ogniskowe objawy neurologiczne, gorączkę, ból głowy, z dużym prawdopodobieństwem wskazuje na ropień mózgu), odgrywają badania obrazowe. Najczęściej korzysta się z rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej z zastosowaniem dożylnych środków cieniujących. W określeniu antybiotykoterapii, która stosowana jest w chorobach wywołanych przez bakterie, istotne jest też określenie rodzaju patogenu, jaki odpowiada za ropień mózgu. Najlepszą drogą do uzyskania informacji o rodzaju patogenu powodującego ropień jest badanie bakteriologiczne. Materiał do niego uzyskuje się śródoperacyjnie. Ropień mózgu jest przeciwwskazaniem do nakłucia lędźwiowego.

Ropień mózgu – czy da się go wyleczyć?

Ropień mózgu jest stanem zagrażającym życiu. Wymaga pilnej interwencji neurochirurgicznej. Leczenie polega na drenażu ropy i na obniżeniu ciśnienia śródczaszkowego. Choremu podaje się antybiotyki drogą dożylną. W razie potrzeby stosuje się również inne leki, np. przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwdrgawkowe. Czasem podaje się dożylnie płyny celem wyrównania zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Leczenie wymaga też usunięcia pierwotnego źródła zakażenia. Otwarte usunięcie ropnia jest obecnie stosowane w miarę rzadko. Wydaje się ono wskazane m.in. w przypadku: nieudanej aspiracji, ropni zawierających gaz, wielokomorowych, ze współistniejącymi przetokami, o średnicy przekraczającej 3 cm, pourazowych (zawierających fragmenty kości lub ciała obce).

Jakie powikłania może powodować ropień mózgu?

Ropień mózgu powoduje poważne skutki uboczne. Jego następstwami mogą być m.in.:

  • upośledzenie słuchu,

  • padaczka, 

  • wodogłowie, 

  • upośledzenie umysłowe, 

  • niedowłady lub porażenia, 

  • zaburzenia mowy,

  • upośledzenie czynności poznawczych.

Źródła
  1. C.N. Burkhart, D.S. Morrell, L.A. Goldsmith, Praktyczna dermatologia dziecięca, t. 2, Wydawnictwo Czelej, Lublin 2014.

  2. W.J. Łebkowski, J. Zajkowska, Ropień mózgu, „Neurologia po Dyplomie” 2013, t. 8, nr 5, s. 1–6.

  3. D.J. Jaskólski, Ropień mózgu, „Aktualności Neurologiczne” 2014, t. 14, nr 2, s. 96–106.

  4. R. Kidziński i wsp., Ropień mózgu. Opis przypadku, „Lekarz Wojskowy” 2018, t. 96, nr 2, s. 153–158.

  5. W. Noszczyk, Chirurgia repetytorium, Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 2009.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się

Najchętniej czytane

owsiki-u-doroslego-jakie-sa-objawy-jak-leczyc
Zdrowie
2 min.
Owsiki u dorosłego - jakie są objawy? Jak leczyć?
31.10.2021
zaburzenia-hormonalne-a-bole-glowy
Zdrowie
1 min.
Zaburzenia hormonalne a bóle głowy - jak przebiega migrena hormonalna
30.11.2021
domowe-sposoby-na-grzybice-paznokci-skory-jezyka
Zdrowie
2 min.
Domowe sposoby na grzybicę paznokci, skóry, języka
24.01.2022
jakie-sa-domowe-sposoby-na-owsiki
Zdrowie
1 min.
Jakie są domowe sposoby na owsiki?
31.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.