Co to jest bruksizm? Jakie są przyczyny i sposoby zwalczania?

Olga Dąbska

19.05.2021

Aktualizacja: 16.09.2021

Bruksizm to choroba zaliczana do grupy zaburzeń układu ruchowego narządu żucia. Jego etiologia nie jest do końca poznana. Nierzadko osoby chore na bruksizm nie są świadome jego występowania i nie potrafią go kontrolować. W leczeniu powszechnie stosowane są specjalne szyny i zabiegi z toksyną botulinową.


Nazwa „bruksizm” pochodzi od greckiego słowa brugmos, które oznacza ‘miażdżenie zębów’. Choroba uznawana jest za jedną z bardziej destrukcyjnych parafunkcji, czyli patologicznych aktywności motorycznych układu stomatognatycznego. Nieleczona, jest przyczyną silnych bólów głowy i twarzy, zmian w jamie ustnej, a nawet w wyglądzie twarzy. Sprawdź, w jaki sposób objawia się bruksizm i jak można z nim skutecznie walczyć.

bruksizm-zgrzytanie-zebami-co-to-jest-jak-leczyc
pixabay.com

Co to jest bruksizm?

W Międzynarodowej Klasyfikacji Zaburzeń Snu bruksizm definiowany jest jako powtarzalna działalność żuchwowo-mięśniowa, charakteryzująca się zaciskaniem lub zgrzytaniem zębów lub usztywnieniem czy wysuwaniem żuchwy. Prościej można powiedzieć, że pod pojęciem tym kryje się przypadłość polegająca na patologicznym tarciu zębami żuchwy o zęby szczęki. Bruksizm zaliczany jest do grupy parasomnii, czyli nieprawidłowych lub niepożądanych zachowań pojawiających się w trakcie snu lub przy wybudzaniu się. Osoby zmagające się z bruksizmem mają bardziej niestabilny sen. Dodatkowo częściej wpadają w płytkie fazy snu. Z uwagi na nocne występowanie dolegliwości niektórzy mogą być nieświadomi jej istnienia. Oprócz bruksizmu nocnego specjaliści zwracają uwagę na występowanie bruksizmu dziennego, zwanego też centrycznym.

Bruksizm – co go powoduje i jak on się objawia?

Nie określono dokładnej przyczyny zgrzytania zębami. Czynniki mogące predysponować do jego pojawienia się podzielono na wewnętrzne i zewnętrzne. Wśród pierwszych wymienia się m.in.:

  • owsicę, czyli chorobę pasożytniczą, wywołaną przez owsika ludzkiego,

  • patologie stawów skroniowo-żuchwowych,

  • zaburzenia wydzielania neuroprzekaźników,

  • wady zgryzu.

Przyczyny o charakterze zewnętrznym to m.in.: zaburzenia obsesyjno-kompulsywne nerwice, depresje, narażenie na silne czynniki stresogenne.

Objawy bruksizmu obejmują przede wszystkim: wzmożone napięcie mięśniowe w obrębie mięśni żucia, szyi oraz tułowia, szumy uszne, patologiczne zaciskanie zębów. Pojawić się mogą: krwawienia dziąseł, przygryzanie policzków lub języka, trzaski i przeskakiwanie żuchwy podczas szerokiego otwierania ust, bolesność okolicy stawów skroniowych lub kąta żuchwy. Bruksizm może objawiać się okresowo występującym nieostrym widzeniem, suchością oka, zaburzeniami równowagi. Stanowi problem społeczny, gdyż może powodować zaburzenia snu u śpiącej z tobą osoby.

Jakie są konsekwencje bruksizmu?

Zgrzytanie zębami może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji. Bruksizm odpowiada za ścieranie zębów, które prowadzi do odsłonięcia zębiny, przez co zęby stają się wrażliwe na ciepło i zimno, a niekiedy i podrażniona zostaje miazga. Wtedy bardzo łatwo o zepsute zęby, bo stają się one bardziej narażone na atak bakterii chorobotwórczych. Inną częstą przyczyną ścierania zębów są ich braki, chodzi zwłaszcza o zęby trzonowe. Kolejną konsekwencją bruksizmu jest pękanie szkliwa i rozchwianie zębów w szczękach. Bolący ząb bez względu na przyczynę to bardzo uciążliwa dolegliwość, która znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Bruksizm przyczynia się do powstawania zmian zapalnych, a z czasem zwyrodnieniowych, w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, czego konsekwencją staje się ograniczenie ruchu tych struktur. Na skutek bruksizmu mogą pojawić się u ciebie przewlekłe bóle głowy. Narażony jesteś też na rozwój efektu psychogennego. Oznacza to, że tracisz umiejętność dowolnego sterowania napięciem mięśniowym. Napinasz mięśnie z łatwością, ale masz problemy z ich rozluźnieniem. W wyniku tego dochodzi do przerostu mięśni żwaczy, a to może mieć konsekwencje estetyczne. Bruksizm niekiedy prowadzi do zmiany rysów twarzy, która staje się „kwadratowa”, „męska”, z silnie zarysowaną linią żuchwy.

Jak można leczyć bruksizm?

Podstawą jest stosowanie specjalnych szyn odciążających, których dobraniem zajmuje się protetyk. Są one wykonywane zawsze indywidualnie. Ich zadaniem jest izolowanie zębów od siebie podczas snu. Dodatkowo, jeśli za powstanie choroby odpowiadają stres czy zaburzenia psychiczne, pomocne mogą się okazać psychoterapia, stosowanie technik relaksacyjnych czy przyjmowanie leków uspokajających.

Co pomaga na zgrzytanie zębami? Skutecznym środkiem na leczenie bruksizmu jest toksyna botulinowa. Substancję tę możesz znać też pod nazwą „botoks”. Na czym polega jej zastosowanie? Lekarz podaje toksynę botulinową obustronnie do mięśni żwaczy, co zmniejsza ich napięcie. Zabieg jest niemal bezbolesny i nie stosuje się przy nim nawet znieczulenia. Co więcej, nie wymaga żadnej rekonwalescencji. Od razu po nim możesz wrócić do pełnej aktywności. Z reguły przez kilka godzin po zabiegu miejsca wkłucia mogą być lekko tkliwe. Pierwsze efekty pojawiają się już po 2–3 dniach, a pełen rezultat zauważysz najwcześniej po 14 dniach. Efekt zabiegu utrzymuje się przez kilka miesięcy. Jeśli będziesz chciał go podtrzymać, konieczna będzie kolejna iniekcja. Ponowne wstrzyknięcie toksyny botulinowej zapewnia zazwyczaj dłuższe działanie. Dlaczego? Ponieważ następne wstrzyknięcia wykonuje się w mięśnie odciążone, mniej intensywnie pracujące i zmniejszone.

Źródła
  1. R. Balasubramaniam, G.D. Klasser, P.A. Cistulli, G.J. Lavigne, The link between sleep bruxism, sleep disordered breathing and temporomandibular disordersan evidence based review, “Journal of Dental Sleep Medicine” 2014, nr 1, s. 27–37.

  2. A.D. Cameron, Psychiatria, Urban & Partner, Wrocław 2005, s. 175.

  3. P. Piech, H. Sudzińska, J. Pietrak i in., Botulinum toxin in bruxism treatment, “Journal of Education, Health and Sport” 2017, t. 7, nr 7, s. 398–411.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie
Ad

Najchętniej czytane

gdzie-udac-sie-do-lekarza-podczas-urlopu
Zdrowie
1 min.
Gdzie udać się do lekarza podczas urlopu?
20.08.2021
poznaj-5-sposobow-na-dobry-sen
Zdrowie
1 min.
Poznaj 5 sposobów na dobry sen
20.08.2021
jak-sobie-poradzic-z-alergia-poznaj-5-sprawdzonych-sposobow
Zdrowie
1 min.
Jak sobie radzić z alergią? 5 sprawdzonych sposobów
31.08.2021
dlaczego-sniadanie-jest-wazne-i-nie-powinno-sie-go-pomijac
OdżywianieZdrowie
1 min.
Dlaczego śniadanie jest ważne i nie powinno się go pomijać?
30.08.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.