account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieBadania 1 min.

Cholesterol całkowity – co to jest? Przyczyny nieprawidłowego poziomu cholesterolu całkowitego

Olga Dąbska15.12.2023Aktualizacja: 15.12.2023

Cholesterol całkowity to związek, który kojarzy się przede wszystkim z miażdżycą. Jego wysoki poziom jest głównym czynnikiem ryzyka chorób krążenia. W optymalnym stężeniu odpowiada za wiele ważnych procesów w organizmie. Poznaj rolę cholesterolu całkowitego i wskazania do badania tego związku.


cmv-cytomegalowirus-igm-badanie-normy-wyniki
Pixabay.com

Polecane

morfologia-co-wykazuje-jak-interpretowac-wyniki
Zdrowie
2 min.
Co to jest morfologia krwi? Przygotowania, wskazania, wyniki
14.05.2021
podstawowe-badania-krwi-co-obejmuja-jakie-zrobic
Zdrowie
2 min.
Podstawowe badania krwi - co obejmują? Jakie zrobić?
31.10.2021
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
Spis treści
  1. Co to jest cholesterol całkowity?
  2. Wskazania do badania cholesterolu całkowitego 
  3. Jak sprawdzić poziom cholesterolu całkowitego?
  4. Ile wynosi norma cholesterolu całkowitego?
  5. Przyczyny za niskiego i wysokiego cholesterolu całkowitego

Co to jest cholesterol całkowity?

Cholesterol to tłuszczowy związek chemiczny. W 30% pochodzi z pożywienia, a w 70% produkowany jest w wątrobie i jelitach. Wiele osób kojarzy go przede wszystkim z problemami kardiologicznymi, jednak cholesterol odgrywa w organizmie liczne funkcje. Jest składnikiem błon komórkowych, uczestniczy w procesie przewodzenia impulsów nerwowych. To prekursor kwasów żółciowych, witaminy D, hormonów steroidowych takich jak kortyzol, aldosteron, progesteron, estrogen, testosteron. We krwi cholesterol krąży w formie lipoprotein, czyli złożonych kompleksów białkowo-lipidowych. Niektóre z nich transportują nadmiar cholesterolu, ułatwiając jego rozpad lub eliminację z organizmu, a inne odpowiadają za odkładanie cholesterolu w narządach i tkankach.

Na cholesterol całkowity składają się trzy frakcje: 

  • lipoproteina niskiej gęstości (tzw. cholesterol LDL),

  • lipoproteina wysokiej gęstości (tzw. cholesterol HDL),

  • łącznie lipoproteina bardzo małej gęstości (cholesterol VLDL) i lipoproteina o pośredniej gęstości (tzw. cholesterol IDL).

Wskazania do badania cholesterolu całkowitego 

Oznaczenia stężenia cholesterolu całkowitego dokonuje się przede wszystkim do oceny ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób układu sercowo-naczyniowego w skali SCORE. Badanie poziomu cholesterolu stanowi element diagnostyki hipercholesterolemii, czyli stanu podwyższonego cholesterolu, zwłaszcza podejrzenia rodzinnej hipercholesterolemii. Wyniki badania cholesterolu całkowitego pozwolą na wyliczenie stężeń cholesterolu frakcji LDL (LDL-C) i nie-HDL (nie-HDL-C). 

Wskazaniem do badania cholesterolu całkowitego jest występowanie czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Eksperci wymieniają wśród nich przede wszystkim:

  • cukrzycę,

  • nadmierną masę ciała – sprawdź, jakie są przyczyny otyłości,

  • wysokie ciśnienie tętnicze,

  • niski stopień aktywności fizycznej,

  • siedzący tryb życia,

  • zły sposób odżywiania – dietę bogatą w tłuszcze i cukry proste, 

  • palenie wyrobów tytoniowych,

  • przewlekły stres,

  • zaburzony metabolizm lipidów,

  • przewlekłą chorobę nerek.

Duże znaczenie ma również obciążony wywiad rodzinny w kierunku chorób układu krążenia.

Jak sprawdzić poziom cholesterolu całkowitego?

Na ocenę poziomu cholesterolu całkowitego pozwala badanie z krwi. Materiał do analizy pobiera się z żyły ze zgięcia łokciowego i przekazuje do laboratorium. Aby uzyskać jak najbardziej wiarygodne wyniki badania cholesterolu całkowitego, konieczne jest odpowiednie przygotowanie. Z uwagi do dobową zmienność stężenia cholesterolu całkowitego procedurę przeprowadza się z rana. Pamiętaj, aby być na czczo. Ostatni posiłek spożyj do godziny 18 dnia poprzedzającego badanie. Na kilka dni przed nie dokonuj większych zmian w sposobie odżywiania. Staraj się zachować stałą dietę. Unikaj stresu i nadmiernego wysiłku fizycznego. Przed badaniem poinformuj też lekarza o przyjmowanych lekach. Możesz dokonać pomiaru cholesterolu całkowitego osobno lub w ramach lipidogramu – obejmuje on poza cholesterolem całkowitym takie parametry jak trójglicerydy oraz lipoproteiny o niskiej i wysokiej gęstości.

Ile wynosi norma cholesterolu całkowitego?

Z wynikami badania cholesterolu całkowitego zgłoś się do lekarza, który Cię na nie skierował. Jeśli przeprowadzasz je na własną rękę, pamiętaj, aby z interpretacją wyników udać się do lekarza rodzinnego, który oceni poziom cholesterolu całkowitego przy uwzględnieniu uzyskanych od Ciebie informacji z wywiadu, badania przedmiotowego i ewentualnej dodatkowej dokumentacji medycznej. Na tej podstawie zadecyduje o konieczności rozszerzenia diagnostyki i wprowadzenia leczenia. Warto w tym miejscu wspomnieć o normie cholesterolu całkowitego, która wynosi 5 mmol/L (190 mg/dL) u mężczyzn i kobiet. Wartość poniżej 5 mmol/L odzwierciedla niskie ryzyko sercowo-naczyniowe u pacjenta, a wartości mieszczące się w zakresie od 5 do 6,5 mmol/L (200–250 mg/dL) świadczą o umiarkowanym ryzyku sercowo-naczyniowym. Poziom cholesterolu wynoszący 7,5 mmol/L (290 mg/dL) daje podejrzenie genetycznie uwarunkowanego zaburzenia lipidowego.

Przyczyny za niskiego i wysokiego cholesterolu całkowitego

Podwyższony cholesterol całkowity obserwuje się w przebiegu hiperlipoproteinemii. Choroba ta może być uwarunkowana genetycznie lub mieć charakter wtórny. Za jej powstanie odpowiadać mogą m.in.: niedoczynność tarczycy, choroby wątroby, nerek, cukrzyca, nadużywanie alkoholu, stosowanie niektórych leków (w tym m.in. kortykosteroidów i beta-blokerów). Przyczyną podwyższonego cholesterolu całkowitego jest też niewłaściwy tryb życia – nieodpowiednia dieta, mało ruchu, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, stres.

Z kolei niski cholesterol całkowity może być konsekwencją przewlekłego głodzenia się, zespołu złego wchłaniania, gastroenteropatii. Rozwinąć się może w przebiegu niewydolności wątroby, chorób nowotworowych, nadczynności tarczycy. Obniżenie cholesterolu całkowitego stwierdza się również w stanie ostrej fazy zapalenia. Parametr ten spada także po urazach i dużych zabiegach chirurgicznych oraz po wypadkach.

Zarówno niski, jak i wysoki cholesterol całkowity dają o sobie znać dopiero w zaawansowanym stadium. Długo nie towarzyszą im żadne objawy, a jak się już pojawią, to są mało charakterystyczne. Pamiętaj jednak, że wysoki cholesterol całkowity skutkuje schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, w tym m.in. miażdżycą, chorobą niedokrwienną serca, udarem mózgu i zawałem serca. Dlatego pamiętaj o corocznych badaniach profilaktycznych, żeby w porę wykryć problem.

Źródła
  1. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2019, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019.
  2. M. Użarowska, M. Surman, M. Janik, Dwie twarze cholesterolu: znaczenie fizjologiczne i udział w patogenezie wybranych schorzeń, „Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych” 2018, t. 67, nr 2, s. 375–390.
  3. Wytyczne PTL/KLRwP/PTK postępowania w zaburzeniach lipidowych dla lekarzy rodzinnych 2021, „Lekarz POZ” 2021, nr 4, s. 1–111.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
skurcz-w-stopie-jak-sie-go-pozbyc-co-robic
Zdrowie
1 min.
Skurcz w stopie - jak się go pozbyć? Co robić?
29.10.2021
ocet-na-grzybice-paznokci-domowe-sposoby
Zdrowie
1 min.
Ocet na grzybicę paznokci - domowe sposoby
24.01.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
bilans-szesciolatka-kiedy-nalezy-go-wykonac
Zdrowie
1 min.
Bilans sześciolatka – kiedy jest przeprowadzany i co obejmuje?
19.05.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.