account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
OdżywianieSkładniki odżywcze 1 min.

Nagietek – właściwości doceniane w medycynie i kosmetologii

Katarzyna Grzyś-Kurka

26.03.2023

Aktualizacja: 07.10.2023

Zdrowotne i pielęgnacyjne właściwości nagietka były doceniane już w czasach starożytnych. Obecnie również jest to roślina chętnie wykorzystywana w celu wspierania gojenia ran, łagodzenia stanów zapalnych błon śluzowych, a nawet wzmacniania odporności. Ziołowe okłady i napary możesz przygotować samodzielnie. Pamiętaj jednak, by sięgnąć po kwiaty właściwej odmiany nagietka.


nagietek-wlasciwosci-zdrowotne-i-kosmetyczne
pixabay.com

Polecane

sok-z-imbiru-jakie-ma-dzialanie-jak-zrobic
Odżywianie
1 min.
Jak zrobić sok z imbiru i kiedy warto go stosować?
19.05.2021
syrop-z-bialego-bzu-na-co-pomaga-jak-zrobic
Odżywianie
1 min.
Jak przygotować syrop z białego bzu i kiedy warto go stosować?
17.09.2021
bulka-grahamka-jakie-ma-wartosci-odzywcze-i-sklad
Odżywianie
1 min.
Bułka grahamka - jakie ma wartości odżywcze i skład?
21.01.2022
nadmiar-zelaza-objawy-skorne-i-neurologiczne
Odżywianie
1 min.
Nadmiar żelaza - objawy skórne i neurologiczne
21.01.2022
Spis treści
  1. Jak rozpoznać nagietek lekarski?
  2. Lecznicze składniki nagietka lekarskiego
  3. Jakie właściwości ma nagietek lekarski?
  4. Jak stosować nagietek lekarski?

Jak rozpoznać nagietek lekarski?

Nagietek (a właściwie nagietek lekarski) należy do roślin z rodziny astrowatych. Jest ceniony zarówno za walory ozdobne, jak i lecznicze. Pierwotnie roślina występowała na terenach śródziemnomorskich oraz na Bliskim Wschodzie. Obecnie jest uprawiana także w chłodniejszych zakątkach globu, w tym również w Polsce.

Nagietek osiąga wysokość do połowy metra. Z prostej łodygi wyrastają liście, które u dołu mają kształt jajowaty, a u szczytu – lancetowaty. Na szczycie łodygi znajduje się pojedynczy kwiat o gęstych płatkach w kolorach od żółtego po ciemnopomarańczowy.

Nie każda odmiana nagietka wykazuje właściwości lecznicze, podobnie jak nie każda cześć rośliny nadaje się do przyrządzania kremów czy naparów. Tylko kwiaty nagietka mają właściwości prozdrowotne. I to nie każde! Wsparciem dla organizmu są tylko te o koszyczkowatym kształcie, płatkach uformowanych w języczki oraz o barwie ciemnopomarańczowej.

Lecznicze składniki nagietka lekarskiego

Właściwości lecznicze nagietka to przede wszystkim zasługa trzech grup związków:

  • terpenów reprezentowanych głównie przez triterpeny i saponiny,

  • flawonoidów reprezentowanych głównie przez glikozydy, izoramnetyny i kwercetyny,

  • karotenoidów reprezentowanych głównie przez likopen, betakaroten i ksantofil.

Te trzy grupy związków sprawiają, że nagietek jest tak chętnie wykorzystywany do łagodzenia wielu dolegliwości organizmu oraz do pielęgnacji skóry i jej ochrony. Choć są to dominujące i najbardziej istotne grupy związków, to nie znaczy, że jedyne, jakie występują w nagietku. Właściwości lecznicze rośliny to również zasługa witamin (przede wszystkim A i C) oraz minerałów (przede wszystkim fosforu i manganu). Do tego obecne są w nagietku gorycze, olejki eteryczne, sterole roślinne (fitosterole), żywice oraz kwasy organiczne.

Jakie właściwości ma nagietek lekarski?

Właściwości prozdrowotne nagietka doceniano już w czasach starożytnych. W średniowieczu roślinę uprawiali mnisi. Spośród licznych właściwości nagietka od zamierzchłych czasów doceniano przede wszystkim korzystny jego wpływ na wydzielanie żółci przez wątrobę oraz wspomaganie oddychania. 

Dawniej wykorzystywano jednak nie tylko kwiaty, ale też liście. Były one dodawane do sałatek, podobnie jak i liście mniszka lekarskiego. Współcześnie do sałatek dodaje się przeważnie świeże płatki. Natomiast te w postaci suszonej stanowią smaczną i aromatyczną przyprawę do zup, sosów, a nawet ciast. Nierzadko stosowane są jako zamiennik… szafranu!

Nagietek może być stosowany zewnętrznie do pielęgnacji urody. Z płatków produkuje się szampony. Dzięki zawartości saponin kosmetyk dobrze się pieni, a przy tym nie wysusza pasm, za to je zmiękcza i nadaje im zdrowy połysk. Nagietek jest też dodawany do kremów wspierających regenerację skóry, łuszczącej się na skutek podrażnień oraz poparzonej lub odparzonej.

Terpeny, a dokładnie rzecz ujmując glikozydy triterpenowe, spowalniają namnażanie się komórek nowotworowych – oddziałują przeciwzapalnie oraz cytotoksycznie (zaburzają funkcjonowanie komórek) na komórki czerniaka białaczki i nowotworu okrężnicy. Natomiast alkohole triterpenowe wykazują właściwości przeciwdrobnoustrojowe – zwalczają wirusy, bakterie i grzyby.

Nagietek za sprawą wysokiej zawartości flawonoidów, tak jak mniszek lekarski, ma właściwości moczopędne i pobudzające wydzielanie żółci przez wątrobę, a przy okazji działa ochronnie na ten organ. Flawonoidy sprzyjają redukcji poziomu cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL (zwanej złym cholesterolem), co ma znaczenie dla profilaktyki przeciwmiażdżycowej. Ponadto ta grupa związków ma silnie działanie antyoksydacyjne. Dzięki temu zwalcza nadaktywne wolne rodniki, które przyczyniają się do szybko postępujących procesów starzenia się i zwiększają ryzyko rozwoju stresu oksydacyjnego.

Antyoksydacyjne właściwości nagietka to również zasługa karotenoidów. Mają jednak nieco słabsze działanie niż to wykazywane przez flawonoidy. Karotenoidy gromadzą się w tkankach organizmu w postaci prowitaminy A, co ma znaczenie dla profilaktyki chorób oczu i miażdżycy. Ponadto przyspieszają regenerację uszkodzonej skóry (nawet po odmrożeniu czy odparzeniu). Wpływ na skórę jest tak korzystny, że nagietek bywa wykorzystywany do łagodzenia uszkodzeń wywołanych przez początkowe stadia nowotworów skóry.

Nagietek może być podawany przy utracie apetytu. Dzięki zawartych w nim goryczach pobudzona zostaje śluzówka żołądka i cały proces trawienia (podobnie jak po zastosowaniu dziurawca). Warto również wspomnieć o korzystnym wpływie nagietka na błony śluzowe. Z tego względu jest stosowany zamiennie z babką lancetowatą do łagodzenia stanów zapalnych jamy ustnej i gardła, a także zapobiegania rozwojowi wrzodów i zmian zapalnych w układzie pokarmowym.

Nagietek wspiera organizm w budowaniu odporności. To zasługa nie tylko działania przeciwdrobnoustrojowego. Roślina wzmaga potliwość. Wraz z potem z organizmu są usuwane patogeny i toksyny.

Jak stosować nagietek lekarski?

Nagietek może być stosowany zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie. W celu wykonania okładów wspierających regenerację uszkodzonej skóry możesz sięgnąć po alkoholowe i olejowe wyciągi. Okłady możesz też stosować na bony śluzowe w celu redukcji stanów zapalnych. Do pielęgnacji cery (zwłaszcza suchej i wrażliwej) wykorzystaj nagietkowe maseczki, kremy i mleczka.

Przy nieżycie żołądka i jelit oraz w stanach zapalnych dróg pokarmowych możesz przyjmować samodzielnie przygotowany napar z nagietka. W tym celu zalej łyżkę płatków wrzątkiem (półtorej szklanki) i odstaw na pół godziny. Po tym czasie odcedź miksturę i pij po pół szklanki naparu trzy razy dziennie na co najmniej godzinę przed planowanym posiłkiem. Poza korzystnym wpływem na funkcjonowanie dróg pokarmowych napar dobrze oddziałuje na układ odpornościowy.

Źródła
  1. K. Dzida, N. Skubij, Właściwości lecznicze i walory dekoracyjne nagietka lekarskiego (Calendula officinalis L.), „Annales UMCS” 2016, vol. 26 (3), s. 13–25.
  2. A. Ożarowski, W. Jaroniewski, Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych. Warszawa 1987.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

woda-z-imbirem-jak-przygotowac-jakie-daje-efekty
Odżywianie
1 min.
Woda z imbirem – przepis na napój wspomagający zdrowie i odchudzanie
19.05.2021
ile-kalorii-ma-jajko-sadzone-na-twardo-na-miekko
Odżywianie
1 min.
Czy jajka są kaloryczne? Fakty i mity
19.05.2021
uczucie-glodu-po-jedzeniu-jakie-sa-przyczyny
Odżywianie
1 min.
Uczucie głodu po jedzeniu - jakie są przyczyny?
28.10.2021
zoltko-co-zawiera-ile-wazy-ile-ma-kalorii
Odżywianie
2 min.
Żółtko kurze – co warto o nim wiedzieć?
19.05.2021
Popularne w kategorii Odżywianie
ziola-na-grzybice-paznokci-jelit-zatok-jamy-ustnej
Zdrowie
2 min.
Zioła na grzybicę - paznokci, jelit, zatok, jamy ustnej
24.01.2022
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
    Pakiety medyczne

    Kim jesteśmy

    Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.