account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneZaburzenia psychiczne 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Schizofrenia katatoniczna – jakie ma postacie?

Paulina Cywkalek. Agnieszka Żędzian19.02.2023Aktualizacja: 19.02.2023

Schizofrenia katatoniczna ma dość niejednorodny, a jednocześnie niezwykle ciekawy obraz kliniczny. Można w nim zaobserwować zarówno wzmożone pobudzenie, jak i zahamowanie ruchowe. Czym charakteryzują się wspomniane stany? Jakie jeszcze objawy daje wspomniana jednostka chorobowa? Sprawdź.


schizofrenia-katatoniczna-przyczyny-objawy-leczenie
pixabay.com

Polecane

psychoterpia-humanistyczna-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Na czym polega psychoterapia humanistyczna?
29.07.2022
autoagresja-co-to-jest-jakie-sa-przyczyny
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autoagresja - co to jest? Jakie są przyczyny?
30.10.2021
androfobia-lek-przed-mezczyznami-objawy-i-przyczyny
Zdrowie psychiczne
1 min.
Androfobia (lęk przed mężczyznami) - objawy i przyczyny
29.10.2021
frustracja-co-to-jest-jak-sobie-z-nia-poradzic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Frustracja - co to jest? Jak sobie z nią poradzić?
31.10.2021
Spis treści
  1. Czym jest schizofrenia katatoniczna i jakie przyjmuje formy?
  2. Obraz kliniczny schizofrenii katatonicznej
  3. Diagnostyka i leczenie schizofrenii katatonicznej

Czym jest schizofrenia katatoniczna i jakie przyjmuje formy?

Schizofrenia katatoniczna to choroba psychiczna o zróżnicowanej etiologii, której głównym objawem są zaburzenia ekspresji. Mogą ono przybierać dwie różne formy:

  • Hipokinetyczną – w tym przypadku dochodzi do zahamowania ruchowego. Chory zastyga w określonej pozie. Utrwalaniu może ulec nie tylko postawa ciała, ale również mimika czy gestykulacja. W efekcie reakcje pacjenta są dalece nieadekwatne i budzą lęk otoczenia. Jak wygląda atak schizofrenii hipokinetycznej w praktyce? Jednostka jednocześnie śmieje się i złości. Jedna połowa jej twarzy wyraża radość i rozbawienie, druga natomiast nieruchomieje w wyrazie gniewu. Osoba ze schizofrenią hipokinetyczną może również zachowywać się niczym posąg. Trwać przez wiele godzin w jednej, dziwacznej pozycji z niewzruszonym wyrazem twarzy. W tym stanie jednostka nie reaguje na żadne bodźce docierające z zewnątrz. Nie odpowiada na zadawane pytania. Nie wykonuje wydawanych poleceń. Nie odczuwa też potrzeb fizjologicznych. Nie przyjmuje pokarmów ani płynów. Gdy zmusza się ją do podjęcia aktywności, na przykład jedzenia czy picia, stawia czynny opór. Dlatego nierzadko konieczne staje się karmienie pacjenta za pomocą sondy.

  • Hiperkinetyczną – chory jest nadmiernie pobudzony. Wyładowuje swoje emocje poprzez powtarzanie bezcelowych aktywności, na przykład robienie grymasów twarzy, wykonywanie określonych ruchów czy powtarzanie pewnych słów lub całych wyrażeń. W skrajnych przypadkach podniecenie może przejść w szał katatoniczny. Czym charakteryzuje się przywołany stan? Jednostka nierzadko miota się, krzyczy, wydaje przeraźliwe dźwięki. W ten sposób daje upust swoimemocjom, głównie lękom lub ekstazie. Wypowiada lub wyśpiewuje różne zlepki niepowiązanych ze sobą słów. Warto zwrócić uwagę na fakt, że osoba cierpiąca na schizofrenię hiperkinetyczną wykazuje się często bardzo dużą siłą, przez co niezwykle trudno ją obezwładnić. Jednostka za wszelką cenę dąży do odzyskania wolności i ucieczki. Nie ma jednak żadnego wyraźnego celu. Chce po prostu biec przed siebie jak najdalej od otoczenia. Pacjent w fazie osłupienia, podobnie jak chorzy doświadczający zahamowania ruchowego, wymaga sztucznego żywienia. 

Nie do końca wiadomo, co wywołuje wspomniane zaburzenia. Przeprowadzone badania dowodzą, że występowanie prezentowanego schorzenia warunkują czynniki genetyczne i środowiskowe. 

Obraz kliniczny schizofrenii katatonicznej

Warto zwrócić uwagę na fakt, że obraz kliniczny opisywanej jednostki chorobowej często jest niejednorodny. Okresy nadmiernego pobudzenia niejednokrotnie przeplatają się z fazami osłupienia. Co więcej, objawy schizofrenii katatonicznej mogą mieć różne nasilenie. Nierzadko zaburzenia ekspresji przybierają fragmentaryczny charakter i obejmują tylko niektóre części ciała, na przykład aparat mowy lub ręce. Symptomem schorzenia często bywa więc mutyzm czy hipomimia. Co kryje się pod przywołanymi pojęciami? Pierwsze z nich oznacza niemożność podjęcia komunikacji werbalnej, choć ośrodki mowy nie są w żaden sposób uszkodzone, drugie zaś zubożenie mimiki twarzy.

Warto w tym miejscu podkreślić, że skrajne stany osłupienia bądź pobudzenia zdarzają się dość rzadko. Zdecydowanie częściej pacjenci doświadczają stanów subkatatonicznych, czyli katatonii hipokinetycznej lub hiperkinetycznej o łagodniejszym przebiegu. W tym przypadku objawy nie są już tak nasilone. Pacjenci mają zwykle dość ograniczone i spowolnione ruchy. Nie odzywają się zbyt często, a ich wypowiedzi zwykle sprowadzają się do krótkich, dość lakonicznych sformułowań. Mówią cichym głosem. Na ogół rezygnują z podejmowania aktywności. Wyglądają godzinami przez okno, leżą w łóżku albo spacerują bez celu tam i z powrotem.

W schizofrenii katatonicznej występuje więcej zaburzeń endokrynno-wegetatywnych niż w innych postaciach opisywanego schorzenia. Pojawiają się na przykład: rozszerzenie źrenic, wzmożony łojotok, zatrzymanie cyklu miesiączkowego, a także zaburzenia snu i łaknienia. W przebiegu choroby niekiedy można zaobserwować również omamy oraz urojenia.

Diagnostyka i leczenie schizofrenii katatonicznej

Zdiagnozowanie schizofrenii katatonicznej może sprawiać pewne trudności. Można ją łatwo pomylić z chorobą afektywną dwubiegunową. Ustalenie właściwego rozpoznania jest możliwe po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu zarówno z samym chorym, jak i jego otoczeniem. Nierzadko konieczne staje się również wykonanie specjalistycznych badań na obecność toksyn w organizmie.

Kuracja schizofrenii katatonicznej opiera się przede wszystkim na podawaniu neuroleptyków, a także, jeśli zachodzi taka konieczność, środków uspokajających oraz anksjolitycznych wykorzystywanych w terapii napadów lękowych i zaburzeń nerwicowych. Ważną rolę w leczeniu przedstawionej jednostki chorobowej zajmuje również psychoterapia. Połączenie obu wyżej wymienionych metod przynosi bardzo dobre rezultaty.

Źródła
  1. American Psychiatric Association, Zaburzenia należące do spektrum schizofrenii i inne zaburzenia psychotyczne DSM-5 Selections, red. wydania polskiego J. Wciórka, EDRA Urban & Partner Sp. z o.o., Wrocław 2018.
  2. Broszura informacyjna, Mój cień schizofrenia. Ważne informacje na temat schizofrenii i objawów negatywnych, Recordati Pharma GmbH, Ulm 2019.
  3. P. Gałecki, A. Szulc, Psychiatria, EDRA Urban & Partner Sp. z o.o., Wrocław 2018.
  4. M. Glinowiecki, Schizofrenia w rodzinie a system wsparcia społecznego. Analiza socjologiczna, Praca doktorska przygotowana pod kierunkiem prof. dr hab. Anny Kwak, Warszawa 2017. 
  5. Informator edukacyjny Miejskiego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Miasta Lublin na lata 2012 – 2015 „Co warto wiedzieć o schizofrenii…?”.
  6. E. Kaniewska-Mackiewicz, Codzienne wyzwania osób z rozpoznaniem schizofrenii, „Edukacja – Rodzina – Społeczeństwo. Zeszyty Naukowe WSG”, t. 40, nr 7, s. 277–304.
  7. A. Kępiński, Schizofrenia, Wydawnictwo Sagittarius, Warszawa 1992.
  8. G. Leszczyński, Schizofrenia jako przyczyna niezdolności do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich, „Łódzkie Studia Teologiczne”, nr 21, s. 153–167.
  9. Materiały informacyjne kampanii społecznej „Nie tracę siebie w schizofrenii”.
  10. Rozmowa z dr. n. med. specjalistą psychiatrą i psychoterapeutą, Maciejem Klimarczykiem: https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,schizofrenia---objawy--przyczyny-i-leczenie-choroby,artykul,1647421.html (dostęp: listopad 2022).

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
depresja-lekowa-jakie-sa-objawy-jak-z-nia-walczyc
Zdrowie psychiczne
2 min.
Depresja lękowa - jakie są objawy? Jak z nią walczyć?
31.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.