account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Stopa końsko-szpotawa – co to jest? Rozpoznanie i rehabilitacja

Emilia Kruszewskalek. Wiktor Trela15.07.2023Aktualizacja: 15.07.2023

Stopa końsko-szpotawa to wrodzona i złożona deformacja stóp. Do jej rozwoju dochodzi w drugim trymestrze ciąży. Leczenie opiera się na opracowanej w 1948 roku metodzie Ponsetiego, której skuteczność wynosi nawet do 90%. Sprawdź, jak rozpoznać i leczyć stopę końsko-szpotawą. Nieleczona może prowadzić do kalectwa.


stopa-konsko-szpotawa-jak-ja-rozpoznac
Pixabay.com

Polecane

toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
afta-w-gardle-jakie-sa-objawy-jak-wyglada-leczenie
Zdrowie
2 min.
Afta w gardle - jakie są objawy? Jak wygląda leczenie?
24.01.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Stopa końsko-szpotawa – co to jest?
  2. Przyczyny stopy końsko-szpotawej
  3. Rodzaje stóp końsko-szpotawych
  4. Leczenie stopy końsko-szpotawej
  5. Do jakich powikłań prowadzi stopa końsko-szpotawa?

Stopa końsko-szpotawa – co to jest?

Stopa końsko-szpotawa to jedna z najczęściej diagnozowanych deformacji narządu ruchu. Polega na skróceniu ścięgna Achillesa, które unosi piętę wysoko do góry i nadmiernie wykręca na bok łuk podłużny stopy. Dochodzi do skrócenia ścięgna i więzadła w środkowej części stopy, co powoduje jej ustawienie na zewnętrznym brzegu. W konsekwencji niemożliwe jest płaskie ustawienie stopy na podłożu. Każdego roku deformacja rozpoznawana jest u 100 tys. noworodków. Dwa razy częściej wada dotyka chłopców. Stopa końsko-szpotawa jest uznawana za wrodzoną. Do deformacji dochodzi w drugim trymestrze ciąży, w trakcie którego wykształcona stopa dziecka zaczyna nabierać nieprawidłowych cech i ustawień. Chociaż wykrycie wady możliwe jest podczas badania USG w trakcie ciąży, w większości przypadków diagnoza stawiana jest dopiero po urodzeniu dziecka. Rozpoznanie stopy końsko-szpotawej od razu po porodzie umożliwia wczesne rozpoczęcie leczenia i przywrócenie pełnej ruchomości stawu. Nieleczona wada w dorosłym życiu przyczynia się do niepełnosprawności, uniemożliwia prawidłowe poruszanie się, a próby chodzenia powodują ból stóp, w szczególności ból podbicia stóp

Przyczyny stopy końsko-szpotawej

Etiologia deformacji nie jest do końca jasna. Czynnikiem sprzyjającym rozwojowi wady są geny. Stopa końsko-szpotawa częściej pojawia się u rodzeństwa chorych dzieci, a w przypadku bliźniąt deformacja w 32% dotyka oboje dzieci. W rozwoju płodowym może dojść do zatrzymania rozwoju kości strzałkowej i nieprawidłowego zgięcia kości skokowej. Zmiany dotykają również mięśni łydki. Do łagodnych postaci deformacji prowadzi nieprawidłowe ułożenie stopy w łonie matki. Sprzyjać temu może m.in. zbyt mała ilość wód płodowych lub wady w budowie kostnej miednicy ciężarnej.

Rodzaje stóp końsko-szpotawych

Wyróżnia się kilka rodzajów stopy końsko-szpotawej. Zaproponowana przez Alaina Dimeglio klasyfikacja dzieli deformację ze względu na miękkość i sztywność, co jest pomocne w ocenie skuteczności i wybraniu metody leczenia:

  • typ I soft-soft – stopa miękka, którą cechuje najlżejszy stopień deformacji. Wada stanowi 20% przypadków i jest bardzo łatwa do skorygowania;

  • typ II soft-stiff – stopa miękko-twarda, obejmuje 33% zniekształceń. Lekki stopień deformacji, który łatwo poddaje się leczeniu;

  • typ III stiff-soft – stopa twardsza, zdeformowana w płaszczyźnie strzałkowej i horyzontalnej na poziomie 50 stopni. Ten typ zniekształcenia obejmuje 35% przypadków.

  • typ IV stiff-stiff – stopa twarda i sztywna o zaawansowanej deformacji. Ta postać obejmuje 12% przypadków. 

Ogólnie stosowana klasyfikacja typów wady dzieli deformację ze względu na wygląd i etiologię. Deformacja typowa stopy końsko-szpotawej:

  • idiopatyczna – deformacja o nieznanej przyczynie. Najczęściej rozwija się u dzieci zdrowych, u których z powodu zbyt małej ilości miejsca w łonie matki doszło do wykształcenia tzw. stopy ułożeniowej. Wada jest łatwa do korygowania;

  • syndromiczna – deformacja powstała na skutek mutacji genetycznych;

  • neurogenna – do powstania deformacji dochodzi na skutek nieprawidłowości neurologicznych, np. dziecięcego porażenia mózgowego. Ten typ zniekształcenia jest trudny do leczenia, gdyż wada wiąże się z innymi zaburzeniami neurologicznymi;

  • teratogenna – do powstania tego typu deformacji dochodzi na skutek czynników środowiskowych, które zaburzają prawidłowy rozwój płodu. Są to m.in. palenie papierosów, spożywanie alkoholu podczas ciąży, przyjmowanie leków antydepresyjnych, branie narkotyków. 

W literaturze spotykany jest również podział wady ze względu na istotę zniekształcenia i klasyfikację leczenia. Wyróżniana jest wówczas stopa końsko-szpotawa: nawrotowa, oporna, atypowa, skorygowana i nieleczona. 

Leczenie stopy końsko-szpotawej

Leczenie stopy końsko-szpotawej w większości przypadków opiera się na opracowanej w 1948 roku metodzie Ponsetiego. To model, który umożliwia, a nawet zaleca rozpoczęcie terapii natychmiast po urodzeniu dziecka, nawet w 7. dobie życia niemowlęcia. Największą skuteczność przynosi leczenie podjęte przed 9. miesiącem życia dziecka. Terapia pomiędzy 9. a 28. miesiącem życia nie gwarantuje całkowitego skorygowania wady. Leczenie średnio trwa 6 tygodni. Brak poprawy po tym czasie oznacza nieskuteczność metody. Wówczas rozważane jest leczenie operacyjne.

Metoda Ponsetiego polega na leczeniu opatrunkami gipsowymi, które zmieniane są co tydzień. Dodatkowo dziecko poddawane jest regularnej rehabilitacji. Powodzenie leczenia zależy przede wszystkim od czynników odpowiedzialnych za rozwój wady, a także od sztywności stopy. Metoda Ponsetiego jest skuteczna nawet w 90% przypadków. Ewentualne niepowodzenie leczenia wynika z bardzo zaawansowanej deformacji, występowania innych wad neurologicznych i stanu mięśni. 

Do jakich powikłań prowadzi stopa końsko-szpotawa?

Stopa końsko-szpotawa niekorzystnie wpływa na rozwój motoryczny dziecka. Zaburza bowiem biomechanikę układu ruchu. W efekcie dziecko może zmagać się z konsekwencjami dysfunkcyjnego łańcucha kinematycznego całej kończyny dolnej, a nawet bioder i kręgosłupa, zwłaszcza na poziomie lędźwi.

Stopa końsko-szpotawa bywa przyczyną jednostronnego skrócenia kończyny. Z tego powodu można obserwować rozwój nieprawidłowych wzorców ruchowych, które nasilają dolegliwości związane z zaburzeniem biomechaniki nogi. W efekcie maluch może mieć problemy z aktywnością fizyczną, zwłaszcza w zakresie chodzenia i biegania. Deformacja źle wpływa na całą sylwetkę dziecka i może być przyczyną powstania innych wad postawy.

Powikłania, jakie wywołuje stopa końsko-szpotawa, pojawiają się także w przebiegu leczenia. Najczęściej dotyczą one dolegliwości bólowych. Ich obecność bywa związana z aktywną mobilizacją przykurczonych i wzmacnianiem osłabionych tkanek, uległych procesom zwyrodnieniowym.

Stopa końsko-szpotawa ma tendencję do nawracania.

Agata Oleszkiewicz

Źródła
  1. J. Gradek i in., Leczenie wrodzonej stopy końsko-szpotawej metodą Ponsetiego z wczesnym zastosowaniem opatrunków gipsowych – doświadczenia własne, „Postępy Nauk Medycznych” 2013, nr 16/6, s. 441–445.
  2. P. Misztal-Okońska i in., Historia leczenia wrodzonej stopy końsko-szpotawej, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” 2016, nr 79, s. 32–36.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
skurcze-palcow-u-nog-jakie-sa-przyczyny-co-zrobic
Zdrowie
1 min.
Skurcze palców u nóg - jakie są przyczyny? Co zrobić?
29.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.