account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneSamorozwój i motywacja 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Czym jest toksyczna przyjaźń?

Karolina SęczkowskaAlicja Skibińska19.01.2023Aktualizacja: 19.01.2023

Toksyczna przyjaźń to zjawisko, które definiowane jest w psychologii jako fasadowe, często fałszywe relacje między dwiema osobami. Dodatkowo toksyczna przyjaźń może być powiązana z manipulacją.


Przyjaźń to ważny element życia, jednak relacje tego typu nie zawsze są zdrowe. Toksyczna przyjaźń cechuje się przede wszystkim interesownością oraz manipulacją. Jedna osoba korzysta na relacji, a druga na niej traci. 

toksyczna-przyjazn-co-jest-jak-sobie-poradzic
unsplash.com

Polecane

choreoterapia-terapia-tancem-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
2 min.
Choreoterapia – na czym polega i jakie przynosi korzyści?
14.05.2021
trening-autogenny-schultza-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
2 min.
Trening relaksacyjny Schultza – jakie są jego efekty?
19.05.2021
metdytacja-na-lezaco-czy-to-odpowiednia-pozycja
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jaka pozycja jest odpowiednia do medytacji? Czy można medytować na leżąco?
03.06.2022
terapia-tomatisa-co-to-jest-na-czym-polega-zastosowanie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Terapia Tomatisa - co to jest? Na czym polega? Zastosowanie
30.07.2021
Spis treści
  1. Najważniejsze cechy toksycznej przyjaźni i przykłady
  2. Toksyczna przyjaźń – przykład w szkole
  3. Toksyczna przyjaźń – emocjonalny wampiryzm
  4. Jak rozpoznać, że przyjaźń jest toksyczna?
  5. Jak poradzić sobie z toksyczną przyjaźnią?

Niestety w przypadku toksycznej przyjaźni kontakty nie dają radości, sprawiają, że człowiek czuje się gorzej, niż gdyby był zupełnie sam. W zdrowych kontaktach powinno być jak najwięcej wsparcia, a nie poczucie, że jest się manipulowanym, oszukiwanym lub wykorzystywanym. 

Należy przy tym zaznaczyć, że nie wszystkie tego rodzaju zachowania są toksyczne w sposób intencjonalny. Przykładowo ktoś, kto przeżywa kryzys życiowy, z którym nie jest w stanie sobie poradzić, może mieć po prostu potrzebę wygadania się. O ile jest to przejściowe, a w innych sytuacjach kontakty są bardziej zrównoważone i pojawia się w nich wzajemne wsparcie, przyjaźń wciąż może być zdrowa i warta utrzymania.

Najważniejsze cechy toksycznej przyjaźni i przykłady

Do najistotniejszych cech charakterystycznych toksycznej przyjaźni można zakwalifikować interesowność, emocjonalny wampiryzm, stres w relacji, oskarżenia, obłudę czy dwulicowość. Poniżej zaprezentowano kilka przykładów toksycznej przyjaźni. 

Toksyczna przyjaźń – przykład w szkole

Jednym z przykładów jest sytuacja, w której dwie osoby chodzą razem do jednej klasy w szkole. Jeden z przyjaciół prosi drugiego o notatki, pomoc w zadaniach domowych i sprawdzianach, a drugi robi to, mimo że czuje się wykorzystywany i nic nie otrzymuje w zamian (na przykład pomocy w momencie, gdy sam jej poszukuje). W tym przykładzie szczególne znaczenie ma jeszcze jedna dodatkowa kwestia. Osoba wykorzystująca, toksyczna, nie zwraca uwagi na potrzeby drugiej osoby, tylko na swoje, a tym samym jest egocentryczna. 

Toksyczna przyjaźń – emocjonalny wampiryzm

Można wyróżnić inny przykład toksycznej przyjaźni, czyli emocjonalny wampiryzm. W takiej relacji jeden z przyjaciół cały czas skarży się na swoje życie i los, nie słucha drugiej osoby, koncentruje się na własnych problemach, wysysa energię z drugiej osoby, a także dowartościowuje siebie w ten sposób. Oczywiście skarżenie się i koncentrowanie na problemach czasami może być normalne, na przykład, gdy jedna osoba w przyjaźni ma trudny okres, albo choruje na depresję. Innym typem toksycznego przyjaciela jest osoba obłudna, dwulicowa, która ujawnia sekrety i tajemnice drugiej strony. 

Jak rozpoznać, że przyjaźń jest toksyczna?

Zwykle przed spotkaniem z drugą osobą pojawia się stres, zamiast radości i oczekiwania. Z kolei po spędzeniu czasu z drugą osobą można zacząć czuć się gorzej. Dochodzą do tego nie tylko objawy typowo somatyczne, ale także psychiczne, a także poczucie braku wsparcia z drugiej strony. 

Jak poradzić sobie z toksyczną przyjaźnią?

Tak naprawdę zwykle najlepiej zerwać toksyczną przyjaźń, ponieważ rzadko się zdarza, aby druga osoba się zmieniła. Szczególne znaczenie w tym wypadku ma samoświadomość oraz asertywność (sprawdź koniecznie, jakie są ćwiczenia na asertywność oraz przykłady asertywności). Dzięki rozpoznaniu własnych emocji, a także zrozumieniu motywów drugiej osoby możliwe jest wyjście z toksycznej przyjaźni. Asertywność z kolei to umiejętność wyrażania swojego zdania z szacunkiem dla siebie i dla innych, co pomoże w momencie, gdy pojawi się potrzeba szczerej rozmowy z toksycznym przyjacielem. W toksycznej przyjaźni komunikacja interpersonalna jest zaburzona, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na własne odczucia i potrzeby.

Niekiedy ludzie wchodzą w toksyczne przyjaźnie i związki wielokrotnie. W takich sytuacjach pomocne jest zadanie sobie pytania, dlaczego trafia się akurat na takie osoby. Możliwe, że pewne pragnienia są niezaspokojone lub też po prostu brakuje bliskiej osoby w życiu. Deficyty te często mają źródło w dzieciństwie, także w nieprawidłowej relacji z chłodnym lub intruzywnym rodzicem. Osoba z taką przeszłością może po prostu nie wiedzieć, jak rozpoznać zdrową relację, a tym samym koncentrować się na szukaniu bliskości za wszelką cenę, nawet kosztem własnych potrzeb.

W sytuacji, gdy zmiana nie jest możliwa, najlepiej po prostu zrezygnować z toksycznego przyjaciela i pomyśleć o poznaniu kogoś innego. Oczywiście znalezienie „bratniej duszy”, prawdziwej przyjaźni, nie jest proste, jednak możliwe. Lepiej skoncentrować się w takich przypadkach na innych związkach życiowych, może po prostu na znajomościach, które po pewnym czasie są w stanie przerodzić się w przyjaźń.

Bardzo dobrym rozwiązaniem, zwłaszcza w przypadku osób dorosłych, tkwiących w toksycznej przyjaźni (lub innej toksycznej relacji) jest rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą. Można zdecydować się na teleporadę w formie e-konsultacji lub na wizytę stacjonarną.

Czasami, zamiast zerwania relacji, można spróbować uzdrowić przyjaźń. W niektórych przypadkach jest to możliwe, zwłaszcza jeśli osoba toksyczna zachowuje się w ten sposób nieświadomie. W takich przypadkach najlepszą opcją jest rozmowa z nią, porozumienie się i znalezienie sposobu na zmianę relacji. Kiedy w takim razie zdecydować się na ratowanie przyjaźni, a kiedy na jej zakończenie? W sytuacji, gdy rozmowa przynosi skutek, warto dać szansę drugiej osobie. Z kolei w relacji z osobą o narcystycznym zaburzeniu osobowości zwykle nie pomoże wymiana zdań i opinii, a konieczne będą działania ze strony specjalisty, tj. psychologa lub psychoterapeuty. Przyjaźń z narcyzem jest bardzo trudna, a często wręcz niemożliwa.
Przeczytaj także: https://www.welbi.pl/asertywnosc-co-to-jest-jak-ja-rozwijac/.

Źródła
  1. S.S. Barash, Toxic Friends: The Antidote for Women Stuck in Complicated Friendships, St. Martin's Press, 2009. 
  2. S. Degges-White, J.P. Van Tieghem, Toxic Friendships: Knowing the Rules and Dealing with the Friends who Break Them, Rowman & Littlefield, 2005. 
  3. D. Felmlee, R. Faris, Toxic ties: Networks of friendship, dating, and cyber victimization, „Social Psychology Quarterly” nr 79, 2016. 
  4. M. Kaminski, The 7 types of friendships: Is your BFF bad for your health?, „Choices/Current Health” nr 35, 2019. 
  5. A.A. Panasiuk-Chodnicka, B. Panasiuk, Przemoc i agresja w relacjach interpersonalnych. Uwarunkowania psychologiczne i pedagogiczne, „Studia Gdańskie. Wizje i Rzeczywistość” nr 6, 2009.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.