account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieBadania 1 min.

FT4 – kiedy warto wykonać badanie tego hormonu tarczycy?

lek. Agnieszka Żędzian15.12.2023Aktualizacja: 13.02.2024

Badanie FT4 (wolnej frakcji tyroksyny) jest jednym z podstawowych, które służą do oceny czynności wydzielniczej tarczycy. Tyroksyna występuje w organizmie w dwóch formach – nieaktywnej, związanej z białkami krwi oraz aktywnej biologicznie, swobodnie krążącej we krwi. To właśnie poziom niezwiązanej z białkami formy hormonu określa się mianem wolnej tyroksyny. Jaka jest norma FT4? O czym może świadczyć nieprawidłowy wynik? Przeczytaj poniższy artykuł i poznaj odpowiedzi na nurtujące Cię pytania!


ft4-hormon-tarczycy-badanie-normy-wyniki
Pixabay.com

Polecane

limfocyty-co-to-jest-jakie-sa-normy
Zdrowie
2 min.
Limfocyty - co to jest? Jakie są normy?
31.10.2021
morfologia-co-wykazuje-jak-interpretowac-wyniki
Zdrowie
2 min.
Co to jest morfologia krwi? Przygotowania, wskazania, wyniki
14.05.2021
ultrasonografia-usg-na-czym-polega-badanie
Zdrowie
1 min.
Ultrasonografia (USG) - na czym polega badanie?
31.10.2021
badanie-rtg-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie
2 min.
Badanie RTG - co to jest? Na czym polega?
31.10.2021
Spis treści
  1. Tarczyca i jej hormony w organizmie
  2. Tyroksyna i trójjodotyronina
  3. Kalcytonina
  4. Dlaczego hormony tarczycy są tak ważne dla organizmu?
  5. Jak przygotować się do badania FT4?
  6. Przebieg badania i normy FT4
  7. Co może oznaczać wysoki poziom FT4?
  8. O czym świadczy niskie stężenie FT4?
  9. Kto powinien wykonać badanie poziomu FT4?
  10. Do jakiego lekarza zgłosić się z nieprawidłowym wynikiem badania FT4?

Tarczyca i jej hormony w organizmie

Utrzymanie homeostazy, czyli równowagi w organizmie jest możliwe dzięki kontroli wielu układów, w tym nerwowego, immunologicznego i dokrewnego (hormonalnego). Jednym z narządów odpowiedzialnych za utrzymanie optymalnych warunków jest tarczyca – niewielki gruczoł położony w przedniej części szyi. W komórkach tarczycy wytwarzane są trzy bardzo ważne dla Twojego zdrowia hormony: tyroksyna (T4), trójjodotyronina (T3) i kalcytonina.

Tyroksyna i trójjodotyronina

Tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) są wytwarzane w komórkach pęcherzykowych tarczycy. Ich wydzielanie w warunkach prawidłowych jest ściśle kontrolowane przez przysadkę i podwzgórze:

  • wydzielany w przednim płacie przysadki mózgowej hormon tyreotropowy (tyreotropina, TSH) pobudza tarczycę do wydzielania hormonów w przypadku zmniejszenia ich stężenia we krwi. Gdy poziom T4 i T3 jest zbyt wysoki, dochodzi do zmniejszonego uwalniania TSH z przysadki, a przez to do obniżenia stężenia hormonów tarczycy we krwi;

  • w odpowiedzi na niskie stężenie hormonów tarczycy we krwi w podwzgórzu jest wydzielany hormon uwalniający tyreotropinę (tyreoliberyna, TRH). W konsekwencji dochodzi do zwiększonego uwalniania TSH z przysadki mózgowej.

Większość tyroksyny i trójjodotyroniny krąży we krwi w postaci związanej z białkami. Są one wówczas nieaktywne biologicznie. Pozostała część, określana mianem wolnych frakcji, jest aktywna i oddziałuje na komórki Twojego organizmu. Badanie poziomu wolnej tyroksyny (FT4) i wolnej trójjodotyroniny (FT3) jest na co dzień wykorzystywane w medycynie do oceny funkcjonowania gruczołu tarczowego. Zwykle jest ono wykonywane jednocześnie z oceną stężenia TSH oraz przeciwciał przeciwtarczycowych, m.in. przeciwciał przeciwko receptorom TSH.

Kalcytonina

Kalcytonina jest wydzielana w komórkach okołopęcherzykowych gruczołu tarczowego. Jej głównym zadaniem jest regulacja gospodarki wapniowo–fosforanowej. Gdy poziom wapnia we krwi zwiększa się, wzrasta wydzielanie kalcytoniny z komórek tarczycy. W efekcie dochodzi do wzmożonego usuwania jonów wapnia z moczem i zmniejszenia wchłaniania tego pierwiastka z przewodu pokarmowego.

Dlaczego hormony tarczycy są tak ważne dla organizmu?

Tyroksyna i trójjodotyronina oddziałują na każdy układ organizmu. Regulują przebieg procesów metabolicznych, pracę serca, przewodu pokarmowego, układu nerwowego i wielu innych. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że hormony tarczycy przyspieszają metabolizm. Efektem ich działania są również przyspieszenie akcji serca i jego kurczliwości oraz wzmożenie przepływu krwi przez płuca, a w konsekwencji zwiększenie natlenienia organizmu. Prawidłowy poziom hormonów tarczycy jest niezbędny do prawidłowego rozwoju układu nerwowego oraz wzrostu w życiu płodowym i wczesnym dzieciństwie.

Jak przygotować się do badania FT4?

Aby uzyskać wiarygodny wynik badania FT4, należy się do niego odpowiednio przygotować. Przed pobraniem krwi trzeba pozostać na czczo – ostatni posiłek najlepiej spożyć 12 godzin przed zgłoszeniem się do laboratorium. Krew powinna być ponadto pobrana rano, najlepiej między godziną 7 a 9. Jeśli przyjmujesz leki, zapytaj lekarza, czy konieczne jest wstrzymanie się z ich przyjęciem rano w dniu badania.

Przebieg badania i normy FT4

Badanie poziomu FT4 jest wykonywane w próbce krwi żylnej, pobranej najczęściej z naczynia biegnącego w zgięciu łokciowym. W warunkach prawidłowych stężenie FT4 powinno mieścić się w granicach 11,2–20,8 pmol/l [1]. Pamiętaj jednak, że wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od metody badania FT4 w danym laboratorium. Wynik porównuj zawsze z zakresem norm obowiązującym w punkcie diagnostyki laboratoryjnej, w którym wykonujesz oznaczenie.

Co może oznaczać wysoki poziom FT4?

Podwyższony poziom FT4 świadczy o nadczynności tarczycy. Aby określić jej postać (pierwotną, wtórną czy trzeciorzędową), konieczne jest jednak wykonanie dodatkowych badań. Do objawów nadczynności tarczycy zalicza się: kołatanie serca, niezamierzoną utratę masy ciała, drżenie, biegunkę, nietolerancję ciepła, nadmierne pocenie się, niepokój, osłabienie i zaburzenia miesiączkowania u kobiet. W przypadku ich wystąpienia niezwłocznie zgłoś się do lekarza rodzinnego.

O czym świadczy niskie stężenie FT4?

Obniżony poniżej normy wynik FT4 świadczy o niedoczynności tarczycy. Podobnie jak w przypadku podwyższonego stężenia wolnej tyroksyny niezbędne jest wykonanie dodatkowych badań. Możesz podejrzewać u siebie niedoczynność tarczycy, gdy doświadczasz nadmiernej senności, osłabienia, trudności z koncentracją, masz zaparcia lub dostrzegasz wzrost masy ciała.

Kto powinien wykonać badanie poziomu FT4?

Oznaczenie poziomu FT4 powinno być wykonywane u wszystkich osób, u których stwierdzono:

  • objawy nadczynności lub niedoczynności tarczycy,

  • zmiany w gruczole tarczowym (np. powiększenie tarczycy czy guzki w jej obrębie),

  • nieprawidłowy poziom TSH.

Pamiętaj, że choroby tarczycy mogą wystąpić w każdym wieku. Jeśli zauważysz objawy nadczynności lub niedoczynności gruczołu tarczowego u swojego dziecka, zgłoś się z nim do pediatry!

Do jakiego lekarza zgłosić się z nieprawidłowym wynikiem badania FT4?

Jeśli masz nieprawidłowy wynik badania FT4, zgłoś się do lekarza pierwszego kontaktu. Sam poziom FT4 nie jest wystarczający do różnicowania przyczyny nieprawidłowości. Konieczne jest wykonanie badań poziomu FT3, TSH oraz USG tarczycy. Skierowanie na te testy możesz uzyskać od lekarza rodzinnego.

Zanim skieruje Cię lekarza na badania, porozmawia z Tobą na temat objawów mogących wskazywać na nadczynność lub niedoczynność tarczycy. Zapyta Cię także o przyjmowane leki, schorzenia towarzyszące czy przebyte operacje. Następnie przejdzie do badania przedmiotowego, które pozwoli mu na ocenę stanu zdrowia. Na podstawie całości obrazu klinicznego, w tym wyników badań laboratoryjnych i USG tarczycy, postawi odpowiednie rozpoznanie i (jeśli to konieczne) skieruje Cię do endokrynologa.

Źródła
  1. C. Schneider i in., Initial evaluation of thyroid dysfunction – Are simultaneous TSH and fT4 tests necessary?, „PLoS One” 2018, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5927436/. 
  2. M. Shahid, M. Ashraf, S. Sharma, Physiology, Thyroid Hormone, „StatPearls” 2023, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK500006/.
  3. N. Patil, A. Rehman, I. Jialal, Hypothyroidism, „StatPearls” 2022, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519536/.
  4. P. Mathew, J. Kaur, P. Rawla, Hyperthyrodism, „StatPearls” 2023, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537053/. 
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
jakie-badania-hormonalne-moze-zlecic-ginekolog
Zdrowie
1 min.
Jakie badania hormonalne może zlecić ginekolog?
30.11.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.