account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieBadania 1 min.

Hemoglobina glikowana metodą HPLC – co to za badanie?

lek. Agnieszka Żędzian21.12.2023Aktualizacja: 27.02.2024

W skład każdej krwinki czerwonej wchodzi hemoglobina – białko, które umożliwia transport tlenu w organizmie. W efekcie kontaktu z krążącą we krwi glukozą część hemoglobiny ulega procesowi glikacji. Odsetek hemoglobiny glikowanej jest proporcjonalny do średniego poziomu glukozy we krwi. Na podstawie jej zawartości można więc oszacować, czy chorujesz na cukrzycę. Postawienie rozpoznania jest jednak możliwe jedynie w przypadku, gdy badanie zostało wykonane metodą HPLC, czyli wysokosprawnej chromatografii cieczowej. Sprawdź, na czym ona polega.


helicobacter-pylori-w-kale-jak-wyglada-badanie
Pixabay.com

Polecane

ultrasonografia-usg-na-czym-polega-badanie
Zdrowie
1 min.
Ultrasonografia (USG) - na czym polega badanie?
31.10.2021
badanie-rtg-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie
2 min.
Badanie RTG - co to jest? Na czym polega?
31.10.2021
jakie-badania-na-watrobe-warto-wykonac
Zdrowie
2 min.
Jakie badania na wątrobę warto wykonać?
31.10.2021
jak-sprawdzic-niedobory-witamin-co-powodują
Zdrowie
1 min.
Jak sprawdzić niedobory witamin? Co powodują?
19.11.2021
Spis treści
  1. Po co wykonuje się badanie hemoglobiny glikowanej?
  2. Hemoglobina glikowana – co to jest?
  3. Kto powinien zgłosić się na badanie?
  4. Jak przygotować się do badania?
  5. Jaka jest norma hemoglobiny glikowanej?
  6. Czy lekarz rodzinny może skierować na badanie HbA1c?
  7. Jak długo czeka się na wynik?

Po co wykonuje się badanie hemoglobiny glikowanej?

Badanie hemoglobiny A1c, czyli hemoglobiny glikowanej (HbA1c) jest testem służącym do oceny średniego poziomu glukozy we krwi (glikemii) z ostatnich 3 miesięcy. Wykorzystuje się je przede wszystkim do kontroli wyrównania zaburzeń glikemii w cukrzycy, ale bywa także stosowane do rozpoznawania tej choroby. Cukrzyca to choroba metaboliczna, w przebiegu której występuje podwyższone stężenie glukozy we krwi (hiperglikemia). Wyróżnia się kilka typów tej choroby, z czego najpopularniejsze to:

  • cukrzyca typu 2 – wzrost poziomu glukozy jest konsekwencją zmniejszonej wrażliwości tkanek na działanie insuliny, czyli hormonu odpowiadającego za obniżanie jej stężenia we krwi;

  • cukrzyca typu 1 – hiperglikemia jest spowodowana niedoborem lub całkowitym brakiem insuliny; choroba jest wynikiem niszczenia komórek beta trzustki (odpowiedzialnych za wydzielanie insuliny) przez przeciwciała skierowane przeciwko własnym tkankom.

Cukrzyca jest chorobą przewlekłą. Może prowadzić do wielu powikłań, np. zawału mięśnia sercowego. Wczesne jej wykrycie i wdrożenie skutecznego leczenia pomaga jednak znacznie zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia.

Hemoglobina glikowana – co to jest?

Hemoglobina glikowana występuje we krwi każdego człowieka. Powstaje w wyniku procesu glikacji (przyłączania cząsteczek glukozy) hemoglobiny – białka, które wchodzi w skład krwinek czerwonych. Na podstawie jej wartości można określić, jaki był średni poziom glukozy we krwi w ciągu ostatnich 90 dni (tyle wynosi średni czas życia krwinki czerwonej). Dla przykładu, średni poziom glukozy u osoby z HbA1c o wartości 6% wynosi 126 mg/dL, podczas gdy u pacjenta z HbA1c równą 12% średnia glikemia to aż 298 mg/dL [1].

Istnieje kilka sposobów wykorzystywanych do określenia poziomu hemoglobiny glikowanej. Jednym z nich jest metoda wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC). Jest ona certyfikowana przez Narodowy Program Standaryzacji Glikohemoglobiny (NGSP). Oznacza to, iż wynik badania HbA1c metodą HPLC upoważnia do diagnostyki cukrzycy.

Kto powinien zgłosić się na badanie?

Badanie w kierunku cukrzycy powinno być przeprowadzane u każdej osoby po 45 roku życia raz na 3 lata. Niezależnie od wieku wykonuje się je również u osób z:

  • nadwagą lub otyłością,

  • niską aktywnością fizyczną,

  • wywiadem cukrzycy u innych członków rodziny,

  • nadciśnieniem tętniczym,

  • innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego.

  • zaburzeniami gospodarki lipidowej, np. hipercholesterolemią.

Powinno się je też przeprowadzać u kobiet z zespołem policystycznych jajników, u tych, które miały stwierdzoną cukrzycę ciążową i które urodziły dziecko o dużej masie ciała (>4 kg).

Oczywistym wskazaniem do badania jest również wystąpienie objawów cukrzycy. Niezwłocznie zgłoś się do lekarza, jeżeli zauważysz u siebie wzmożone pragnienie, diurezę, niezamierzoną utratę masy ciała, osłabienie bądź nadmierną senność.

Jak przygotować się do badania?

Do badania hemoglobiny glikowanej nie musisz się specjalnie przygotowywać. Nie musisz również pozostawać na czczo. Wstrzymaj się jednak przez 12 godzin od posiłków w sytuacji, gdy jednocześnie wykonujesz inne oznaczenia, np. badanie stężenia glukozy, insuliny lub wskaźnik HOMA (wskaźnik insulinooporności).

Jaka jest norma hemoglobiny glikowanej?

Według stanowiska Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rozpoznanie cukrzycy można postawić na podstawie badania poziomu HbA1c metodą certyfikowaną przez NGSP (w tym metodą HPLC). Postawienie diagnozy jest możliwe, gdy odsetek hemoglobiny glikowanej wynosi ≥ 6,5% [1]. Docelowe wartości HbA1c dla osób zmagających się z rozpoznaną już cukrzycą wynoszą natomiast:

  • ≤ 6,5% u pacjentów z cukrzycą typu 1, cukrzycą typu 2 trwającą krócej niż 5 lat oraz u dzieci i młodzieży niezależnie od typu cukrzycy;

  • ≤ 8,0% u osób w wieku podeszłym, z zaawansowanymi powikłaniami cukrzycowymi;

  • < 6,5% u kobiet z cukrzycą, które planują ciążę;

  • < 6,0 % u kobiet w drugim i trzecim trymestrze ciąży;

  • ≤ 7% u osób po 65 roku życia [1].

Jeśli nie zmagasz się z podwyższonym poziomem glukozy we krwi, Twój poziom HbA1c powinien być niższy niż 5,7%. Jego wartość mieszcząca się w zakresie 5,7–6,4% świadczy o stanie przedcukrzycowym [2]. Taki wynik również skonsultuj z lekarzem!

Czy lekarz rodzinny może skierować na badanie HbA1c?

Lekarz rodzinny może skierować Cię na badanie HbA1c. Czasami jednak laboratorium, z którym umowę ma podpisana poradnia, nie wykonuje badania metodą HPLC. Możesz zapytać o to swojego lekarza podczas wizyty.

Jak długo czeka się na wynik?

W zależności od laboratorium czas oczekiwania na wynik poziomu hemoglobiny glikowanej metodą HPLC wynosi 1–4 dni. Zgłoś się z nim do lekarza w celu interpretacji.

Źródła
  1. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, „Current Topics in Diabetes” 2022, dostęp online: sierpień 2023, https://ptdiab.pl/images/docs/zalecenia/CTiD-1-2022-pl.pdf. 
  2. E. Eyth, R. Naik, Hemoglobin A1C, „StatPearls” 2023, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK549816/.
  3. M. Chaila i in., Glycated Hemoglobin Measurement: Comparison of Three Methods Versus High Performance Liquid Chromatography, „Journal of Diabetes Science and Technology” 2022, dostęp online: sierpień 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9294566/.
Author lek. Agnieszka Żędzian picture
Lekarz, absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Doświadczenie zdobywała, pracując w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersyteckiego Szpitalu Klinicznego w Białymstoku. Systematycznie podnosi swoje kwalifikacje, biorąc udział w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
aloes-na-rany-jak-go-stosowac-co-warto-wiedziec
Zdrowie
1 min.
Aloes na rany - jak go stosować? Co warto wiedzieć?
30.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
nadplytkowosc-co-to-przyczyny-objawy-leczenie
Zdrowie
1 min.
Nadpłytkowość – co to jest? Przyczyny powstania i sposoby leczenia trombocytozy
27.02.2023
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.