account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Nadpłytkowość – co to jest? Przyczyny powstania i sposoby leczenia trombocytozy

Olga Dąbska

27.02.2023

Aktualizacja: 10.10.2023

Nadpłytkowość to stan zbyt wysokiego poziomu płytek krwi, czyli trombocytów w surowicy krwi. Tzw. trombocytoza może mieć charakter samoistny lub wtórny – być efektem innych schorzeń. Sprawdź, co może prowadzić do patologicznego wzrostu stężenia płytek krwi i w jaki sposób leczy się tę przypadłość.


nadplytkowosc-co-to-przyczyny-objawy-leczenie
unsplash.com

Polecane

bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
owsiki-u-doroslego-jakie-sa-objawy-jak-leczyc
Zdrowie
2 min.
Owsiki u dorosłego - jakie są objawy? Jak leczyć?
31.10.2021
goraca-kapiel-na-przeziebienie-najlepsze-rozwiazanie
Zdrowie
1 min.
Czy gorąca kąpiel pomaga na przeziębienie?
02.06.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
Spis treści
  1. Co to jest nadpłytkowość? Klasyfikacja nadpłytkowości 
  2. Nadpłytkowość samoistna – co to jest?
  3. Nadpłytkowość wtórna – co to jest?
  4. Nadpłytkowość krwi – rozpoznanie
  5. Jak leczy się nadpłytkowość?

Co to jest nadpłytkowość? Klasyfikacja nadpłytkowości 

Nadpłytkowość to stan charakteryzujący się zwiększoną ilością płytek krwi w surowicy krwi. Dla określenia tej przypadłości stosuje się również nazwę trombocytoza. Biorąc pod uwagę charakter choroby, wyróżnia się nadpłytkowość pierwotną, czyli samoistną, oraz wtórną. Należy jednak zaznaczyć, że ta pierwsza występuje zdecydowanie rzadziej. Stanem przeciwnym do trombocytozy jest małopłytkowość. Stan zbyt niskiego poziomu płytek krwi w określa się także jako trombocytopenia.

O nadpłytkowości mówi się, gdy liczba płytek krwi wynosi ponad 450 000/µl. W zależności od stopnia nasilenia problemu wyróżniono następujące postacie trombocytozy:

  • nadpłytkowość łagodna – liczba trombocytów poniżej 700 000/µl,

  • nadpłytkowość umiarkowana – liczba trombocytów w zakresie 700 000–900 000/µl,

  • nadpłytkowość ciężka – liczba trombocytów ponad 900 000/µl,

  • nadpłytkowość ekstremalna – liczba trombocytów powyżej 1 000 000/µl.

Nadpłytkowość samoistna – co to jest?

Nadpłytkowość samoistna zaliczana jest do zespołów mieloproliferacyjnych. Togrupa chorób charakteryzujących się nadprodukcją jednego lub kilku elementów morfotycznych krwi.Nadpłytkowość samoistna rozpoznawana jest głównie u osób w wieku 50–60 lat. Nie ma różnic w występowaniu trombocytozy w zależności od płci. Samoistna trombocytoza rzadko jest notowana u dzieci. Szacuje się, że dotyczy ich nawet 60-krotnie rzadziej niż osób dorosłych. 

Najogólniej można stwierdzić, że nadpłytkowość samoistna spowodowana jest rozrostem linii komórkowych w szpiku. Dochodzi do tego przede wszystkim w:

  • klasycznych nowotworach mieloproliferacyjnych bez obecnego chromosomu Filadelfia, np. czerwienicy prawdziwej, pierwotnym włóknieniu szpiku,

  • aktywujących mutacjach genów JAK2 (mutacja V617F), MPL, CALR,

  • innych nowotworach mieloproliferacyjnych (np. przewlekła białaczka szpikowa), 

  • innych chorobach rozrostowych szpiku, np. zespół mielodysplastyczny,

  • ziarnicy – chłoniak Hodgkina, złośliwy nowotwór układu chłonnego.

  • nadpłytkowości pierwotnej rodzinnej – mutacje genu TPO lub MPL powodujące nadprodukcję trombopoetyny.

Nadpłytkowość samoistna nie daje żadnych objawów chorobowych aż u 25–33% chorych. Najczęściej obserwowane objawy dotyczą zaburzeń naczynioruchowych, nie rzadziej notuje się powikłania zakrzepowe, które dotyczą dużych i małych naczyń krwionośnych (m.in. parestezje, bóle i zawroty głowy, erytromelalgia – bolesny rumień kończyn, przemijające zaburzenia widzenia). Najrzadziej występują objawy związane z krwotokami miąższowymi (zwykle nadzianka krwawa, rzadziej krwiak) lub do jam ciała.W zaawansowanej trombocytozie dochodzą objawy ogólne, takie jak spadek masy ciała, osłabienie, zmniejszona tolerancja na wysiłek, stany podgorączkowe, zlewne poty, świąd skóry, powiększenie śledziony (splenomegalia), niekiedy powiększenie wątroby (hepatomegalia).

Nadpłytkowość wtórna – co to jest?

Nadpłytkowość wtórna to choroba, w której dochodzi do patologicznego wzrostu stężenia trombocytów na skutek innych toczących się w organizmie schorzeń. Wśród możliwych przyczyn nadpłytkowości wtórnej wymienia się:

  • nowotwory złośliwe (najczęściej wątroby – hepatoblastoma), 

  • ostrą utratę krwi – silny krwotok,

  • uszkodzenie tkanek w przebiegu zabiegów chirurgicznych, urazów lub oparzeń,

  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,

  • przewlekłe choroby zapalne i infekcyjne (zwłaszcza dróg oddechowych o charakterze bakteryjnym lub wirusowym),

  • usunięcie śledziony,

  • niedokrwistości hemolityczne.

Nadpłytkowość to stan, na który narażeni są dodatkowo częściej dawcy krwi, osoby uzależnione do alkoholu lub przewlekle stosujące niektóre leki (m.in. epinefryna, glikokortykosteroidy). Nadpłytkowości wtórnej z reguły towarzyszą wyłącznie objawy zależne od choroby, która ją wywołała. Najczęściej są to objawy niedokrwistości, zakażenia, urazu.

Nadpłytkowość krwi – rozpoznanie

W przypadku podejrzenia nadpłytkowości krwi wykonuje się standardową morfologię krwi. W badaniu tym ocenia się ilość, wielkość, kształt płytek krwi. Dużo informacji dostarczy ocena morfologii szpiku. Materiał do analizy uzyskuje się metodą biopsji cienkoigłowej. Biopsję szpiku można wykonać z mostka, trzonu kości piszczelowej, wyrostka kolcowego trzeciego lub czwartego kręgu lędźwiowego, kolca biodrowego. W przypadku pacjentów, u których nie można wykonać biopsji aspiracyjnej szpiku, przeprowadza się trepanobiopsję. Polega ona na pobraniu niewielkiego fragmentu kości wraz ze szpikiem. Trepanobiopsję wykonuje się z talerza kości biodrowej. W przypadku wątpliwych wyników badań lekarz może również zlecić badania cytogenetyczne – oceniające aberracje chromosomowe i badania molekularne – oceniające mutacje genów.

Jak leczy się nadpłytkowość?

Hematologia to dziedzina medycyny, która zajmuje się leczeniem chorób krwi, takich jak omawiana w artykule nadpłytkowość. Leczenie trombocytozy determinowane jest jej postacią. W przypadku nadpłytkowości wtórnej postępowanie opiera się na leczeniu choroby podstawowej, która doprowadziła do podwyższenia poziomu płytek krwi.

Leczenie samoistnej nadpłytkowości krwi opiera się na farmakoterapii. Zastosowanie znajdują przede wszystkim leki regulujące produkcję płytek krwi – leki cytoredukcyjne (m.in. hydroksymocznik, anagrelid, hydroksykarbamid i interferon alfa). W przypadku osób z wysokim ryzykiem powstania zakrzepów krwi do farmakoterapii wprowadzany jest kwas acetylosalicylowy w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi, przy hiperlipidemii – statyny, przy skazie krwotocznej – przetoczenie koncentratu płytek.

Bez względu na przyczynę nadpłytkowości każdy chory powinien otrzymać zalecenia dotyczące niefarmakologicznej profilaktyki zakrzepicy, czyli unikania odwodnienia i lotów samolotem.Dodatkowo eliminację czynników ryzyka innych chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym zwłaszcza zaprzestanie palenia tytoniu czy stosowania hormonalnych leków antykoncepcyjnych.

Źródła
  1. M. Prochorec-Sobieszek, A. Szumera-Ciećkiewicz, O. Szymańska-Giemza, Diagnostyka różnicowa nadpłytkowości samoistnej, „Hematologia” 2012, t. 3, nr 3, s. 201–210.
  2. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2018, Medycyna Praktyczna, Kraków 2018.
  3. D. Ziaja, G. Biolik, K. Stołtny-Sieroń i wsp., Trombocytoza jako problem w klinice chirurgii, „Chirurgia Polska” 2012, t. 14, nr 1–2, s. 95–105.
Author Olga Dąbska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
jak-odgrzybic-organizm-domowymi-sposobami
Zdrowie
2 min.
Jak odgrzybić organizm domowymi sposobami?
24.01.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Popularne w kategorii Zdrowie
plytki-krwi-trombocyty-czym-sa-jakie-sa-normy
Zdrowie
2 min.
Płytki krwi (trombocyty) - czym są? Jakie są normy?
31.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.