Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Co to jest narkolepsja i w jaki sposób można sobie radzić z tą chorobą?

Anna Dobroń

lek. Agnieszka Widera

30.10.2021

Aktualizacja: 30.10.2021

Narkolepsja jest rzadką chorobą neurologiczną. Jednym z jej podstawowych objawów są niekontrolowane, niemożliwe do opanowania napady snu. Jeśli w ciągu dnia często ogarnia Cię senność, sprawdź, czy jesteś po prostu przemęczony, czy też należysz do około 0,05% populacji dotkniętego narkolepsją.


Narkolepsja to bardzo rzadkie zaburzenie snu, które w jednakowym stopniu dotyczy kobiet i mężczyzn. Jej objawy pojawiają się zwykle w wieku nastoletnim. Choroba utrzymuje się przez całe życie, ale nie postępuje. Jest uciążliwa, lecz jeśli pacjent stosuje się do wszystkich zaleceń, może z nią dobrze funkcjonować.

narkolepsja-co-to-jest-objawy-naturalne-leczenie
pexels.com

Co to jest narkolepsja?

Narkolepsja jest zaburzeniem o podłożu neurologicznym. W przebiegu tej choroby nieprawidłowości w pracy centralnego układu nerwowego wpływają na fazy snu. Na skutek tych zmian dochodzi do zaburzenia fizjologicznego rytmu snu i faza REM występuje w nietypowych momentach cyklu okołodobowego. Chory niespodziewanie - wbrew swojej woli i często w najmniej odpowiednich momentach - zapada w sen. Towarzyszą mu zwykle stany charakterystyczne dla fazy REM - wyraziste marzenia senne i paraliż senny (rozluźnienie wszystkich mięśni, z wyjątkiem oddechowych i gałek ocznych).

Jakie są objawy narkolepsji?

Obok niekontrolowanego zapadania w sen częstymi objawami narkolepsji są:

  • nadmierna senność w ciągu dnia i wybudzanie się w nocy,

  • katapleksja - nagła utrata napięcia mięśni (skutkująca np. opadnięciem głowy, bełkotaniem, upadkiem) przy zachowaniu przytomności, najczęściej wywołana silnymi emocjami (np. w chwili zaskoczenia, śmiechu itp.),

  • halucynacje hipnagogiczne - bardzo żywe omamy wzrokowe lub słuchowe, którym jednak nie towarzyszy poczucie realności (chory jest świadomy, że to tylko przywidzenia),

  • nieświadome wykonywanie prostych czynności (np. kontynuowanie prasowania albo mówienie przez sen), których później się nie pamięta.

Epizody narkolepsji mogą powtarzać się nawet kilka razy dziennie. Trwają zwykle 10-20 minut. Chorego stosunkowo łatwo jest z nich wybudzić.

Jak zdiagnozować narkolepsję?

Jeśli obserwujesz u siebie 2-3 spośród wyżej wymienionych objawów, to najprawdopodobniej cierpisz na narkolepsję. Zdarza się jednak, że jedynym symptomem choroby jest obezwładniająca senność w ciągu dnia. Ta bywa jednak objawem innych dolegliwości lub po prostu wynikiem przemęczenia. Dlatego, aby sprawdzić, czy dotyczy Cię problem narkolepsji, powinieneś udać się do neurologa, który może zalecić Ci taką diagnostykę, jak:

  • całonocne badanie polisomnograficzne (PSG),

  • badanie latencji snu (MSLT),
    badanie krwi.

Możliwe przyczyny narkolepsji

Przyczyny narkolepsji nie zostały w pełni zbadane. Obecnie wiadomo, że jest to choroba o podłożu neurologicznym, najprawdopodobniej genetyczna - spowodowana mutacją genu, który koduje antygen HLA na chromosomie 6. U osób z takim zaburzeniem może dojść do reakcji autoimmunologicznej - zaatakowane zostają komórki nerwowe produkujące hipokretynę, czyli białko odpowiedzialne za regulację rytmu okołodobowego, w tym faz snu. Narkolepsja jest chorobą dziedziczną, choć może także zostać spowodowana urazem mózgu albo jego nowotworem.

Konsekwencje narkolepsji

Choć niekontrolowane napady snu same w sobie nie są szkodliwe dla zdrowia, mogą być bardzo niebezpieczne, jeśli zdarzają się podczas czynności wymagających uwagi, np. prowadzenia samochodu. Z dużym ryzykiem wiążą się także epizody katalepsji - chory może na przykład spaść ze schodów.

Narkolepsja często powoduje problemy społeczne, zwłaszcza jeśli chory lub jego otoczenie nie w pełni rozumieją przebieg choroby. Nadmierna senność może być odczytywana jako lenistwo czy brak zaangażowania. Objawy katalepsji w miejscach publicznych bywają z kolei przyczyną dużego zakłopotania.

Towarzyszące narkolepsji senność i przewlekłe zmęczenie wpływają niekorzystnie na procesy poznawcze - utrudniają uczenie się, koncentrację, logiczne myślenie. Obniżenie poziomu aktywności spowodowane chorobą często jest także przyczyną problemów z utrzymaniem prawidłowej masy ciała.

Wszystkie wyżej wymienione konsekwencje mogą powodować obniżenie samopoczucia chorego, zaburzenie jego samooceny. Dodatkowo problemy psychiczne pogłębia fakt, że deficyty hipokretyny zaburzają równowagę neuroprzekaźników w mózgu (m.in. dopaminy, serotoniny), co z kolei może prowadzić do depresji.

Profilaktyka i leczenie narkolepsji

Narkolepsja jest chorobą przewlekłą i można leczyć ją jedyne objawowo. W terapii stosuje się preparaty stymulujące układ nerwowy i zwalczające uczucie senności oraz leki zapobiegające objawom katalepsji. Pomocne są także leki przeciwdepresyjne.

Jeśli została u Ciebie zdiagnozowana narkolepsja, poza regularnym przyjmowaniem leków:

  • zadbaj o utrzymanie regularnego cyklu okołodobowego oraz odpowiednią ilość i higienę snu, w tym o planowe, krótkie drzemki w ciągu dnia,

  • udawaj się na drzemkę, ilekroć przeczuwasz zbliżający się epizod chorobowy,
    stosuj zdrową, prawidłowo zbilansowaną dietę i pobudzaj organizm częstą aktywnością fizyczną,

  • zrezygnuj z używek (one także zaburzają rytm snu i czuwania),

  • unikaj sytuacji, które potencjalnie zagrażają bezpieczeństwu Twojemu i innych osób,

  • poinformuj o swoim problemie otoczenie (m.in. pracodawcę) i uzgodnij z nim odpowiedni dla Ciebie rytm codziennych czynności.

Takie postępowanie daje dobre rezultaty. Pozwoli Ci mimo choroby utrzymać wysoki komfort życia.

Źródła
  1. T. Quinnell, E. Smith, Narkolepsja, samoistna nadmierna senność i pokrewne schorzenia, tł. M. Górnicz, „Medycyna po Dyplomie” 2012, nr 5, s. 12-19.

  2. J. Zawilska, L. Muñoz-Jackowska, A. Woldan-Tambor, Narkolepsja - obraz kliniczny i terapia, „Farmacja Polska” 2012, nr 68(3), s. 179-184.

  3. M. Skalski, Zaburzenia snu w codziennej praktyce, Medical Tribune, Warszawa 2018.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
Ad

Polecane

mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
zdrowie-psychiczne-co-to-jest-jak-o-nie-dbac
Zdrowie psychiczne
2 min.
Czym jest zdrowie psychiczne? Zagrożenia i przywracanie psychicznej równowagi
19.05.2021
osobowosc-schizotypowa-czym-sie-charakteryzuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Na czym polega osobowość schizotypowa i jak sobie z nią radzić?
19.05.2021
depresja-lekowa-jakie-sa-objawy-jak-z-nia-walczyc
Zdrowie psychiczne
2 min.
Depresja lękowa - jakie są objawy? Jak z nią walczyć?
31.10.2021

Najchętniej czytane

choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
jak-sie-uspokoic-jakie-sa-skuteczne-sposoby
Zdrowie psychiczne
1 min.
Jak można się szybko uspokoić? Sposoby na atak paniki, nerwy i stres
14.05.2021
psychoterapia-co-to-jest-jakie-sa-techniki-terapeutyczne
Zdrowie psychiczne
3 min.
Psychoterapia - co to jest? Jakie są techniki terapeutyczne?
30.07.2021
platoniczny-zwiazek-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Platoniczny związek - co to jest? Na czym polega?
24.01.2022

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.