account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
OdżywianieDiety 1 min.

Grzyb olszówka – charakterystyka i toksyczne działanie na organizm człowieka

Paulina Bulek15.02.2023Aktualizacja: 15.02.2023

Grzyb olszówka przez wiele lat był uznawany za jadalny. Niestety było to mylne twierdzenie, bo jest on silnie trujący. Nie powinien on znaleźć się w koszyku grzybiarza.


olszowka-grzyb-jak-wyglada-czy-jest-jadalny
pixabay.com

Polecane

dieta-bez-weglowodanow-co-jesc-jakie-sa-zasady
Odżywianie
1 min.
Dieta bez węglowodanów - co jeść? Jakie są zasady?
29.10.2021
jakie-sa-efekty-spozywania-regularnych-posilkow
Odżywianie
1 min.
Poznaj efekty regularnego spożywania posiłków
25.05.2022
dieta-na-stawy-co-jesc-aby-je-wzmocnic
Odżywianie
2 min.
Dieta na stawy - co jeść, aby je wzmocnić?
24.01.2022
dieta-dobra-dla-zebow-co-jesc-a-czego-unikac
Odżywianie
1 min.
Dieta dobra dla zębów – co jeść, a czego unikać, żeby mieć zdrowe zęby
04.11.2021
Spis treści
  1. Jak wygląda grzyb olszówka?
  2. Jakie właściwości ma grzyb olszówka?
  3. Jak grzyb olszówka oddziałuje na ludzki organizm?
  4. Jak nie pomylić rydza z grzybem olszówką?

Jak wygląda grzyb olszówka?

Olszówka to pospolita nazwa trującego grzyba krowiaka podwiniętego. Przez niektórych określany jest on też bydlęcą gębą, krowią wargą, świnką, olchówką czy gwoździakiem pospolitym. Olszówkę można znaleźć na terenie całej Europy. Dobrze rośnie w klimacie umiarkowanym. Nazwa olszówka wskazuje, że grzyby rosną tylko pod olchami. Jest jednak myląca, gdyż można znaleźć je we wszystkich lasach pod różnymi drzewami – sosnami, brzozami, świerkami, dębami i wspomnianymi olchami.

Młode grzyby nie mają gładkiego kapelusza, gdy dojrzewają, stają się łyse. Kapelusz olszówki ma podwinięty brzeg i średnicę od 5 do 15 cm. Jego kolor waha się od oliwkowego, czerwonobrązowego, żółtobrązowego do orchowobrązowego. Po naciśnięciu olszówka zmienia kolor na rdzawy i bardzo szybko brązowieje.

Nóżka olszówki ma kształt walca i osiąga wysokość od 3 do 7 cm i grubość od 1 do 2 cm. Jej kolor jest podobny do barwy kapelusza. Błaszki u młodej olszówki są cienkie, pofałdowane i gęste. Po dotknięciu stają się brązowe. Zbiegają się one w charakterystyczny sposób przy trzonie.

Kolor miąższu waha się od jaskrawożółtego przez żółtawobiały do bladoochrowego. W smaku jest on kwaskowaty i nie ma szczególnego zapachu. Po przecięciu miąższ zmienia kolor na czerwonobrązowy lub rdzawobrązowy.

Młode olszówki mają trochę zaokrąglone kapelusze o zawiniętym brzegu. Starsze osobniki cechują się płaskimi kapeluszami z podwiniętym rantem, a na ich środku jest lekkie wgłębienie.

Jakie właściwości ma grzyb olszówka?

Grzyb olszówka znajduje się wśród grzybów trujących. Co ciekawe, jeszcze w latach 80. XX wieku Polska encyklopedia powszechna uważała go za grzyba jadalnego, co niestety nie jest prawdą. Niektórzy grzybiarze usiłują nie zgadzać się z faktem naukowym o tym, że olszówka jest grzybem trującym. Bierze się to stąd, że grzyb ten u części osób nie wywołuje żadnych objawów, natomiast u innych powoduje bardzo silne zatrucie. Jest w stanie wywołać śmiertelną reakcję układu odpornościowego. Organizm może zacząć wytwarzać przeciwciała przeciwko własnym krwinkom, przez co sklejają się one i prowadzą do blokowania przepływu krwi w narządach, a co za tym idzie – do niedotlenienia niektórych z nich.

Część osób reaguje od razu na truciznę. Pojawiają się wówczas objawy zatrucia. Inne osoby dopiero za którymś spożyciem olszówki uczulają się na toksynę i reagują zatruciem. Stąd właśnie pojawił się fałszywy pogląd, że olszówka jest bezpieczna do spożycia.

Jak grzyb olszówka oddziałuje na ludzki organizm?

Grzyb olszówka, podobnie jak inne grzyby trujące, np.: muchomor sromotnikowy, muchomor plamisty, strzępiak ceglasty czy piestrzenica kasztanowata, zawiera silne toksyny, które zagrażają zdrowiu i życiu człowieka.

Muskaryna, zawarta w olszówce, wywołuje po mniej więcej 15–30 minutach od spożycia pierwsze objawy. Należą do nich: zaburzenia widzenia, łzawienie z oczu, ślinienie się, wymioty czy problemy z oddychaniem. Objawy utrzymują się do 2 godzin. Duże dawki muskaryny mogą być śmiertelne dla człowieka. Jedyną odtrutką na muskarynę jest atropina.

Grzyb olszówka zawiera w sobie jeszcze jedną toksynę. Jest nią inwolutyna. Powoduje ona podrażnienie żołądka i jelit, ale także zaburza funkcje żelaza we krwi – powoduje rozpad krwinek czerwonych. Organizm człowieka ulega wyniszczeniu tak jak przy białaczce. Pojawia się bardzo silna anemia, pogorszenie pracy wątroby i niewydolność nerek.

Najczęściej toksyczne działanie inwoluntyny zostaje uaktywnione dopiero po którejś konsumpcji olszówek. Organizm w międzyczasie uczulił się na tę toksynę i zaczął wytwarzać przeciwciała. Ich działanie wywołuje właśnie tak dramatyczne w skutkach reakcje organizmu. Fakt, że czasami potrzebne jest kolejne wystawienie się na działanie toksycznej substancji, spowodował, że przez niektóre osoby grzyb olszówka był uważany za jadalny. Niestety jego „jadalność” po kolejnych razach może okazać się śmiertelna.

Nie zostało poznane żadne antidotum, które pozwalałoby zneutralizować działanie inwoluntyny. Dlatego osoba z zatruciem musi zostać poddana hospitalizacji. Najczęściej podaje jej się kortykosteroidy albo przeprowadza się u niej hemodializy. Jedynym skutecznym sposobem na to, by uniknąć zatrucia, jest bezwzględne wystrzeganie się spożycia olszówek. Należy też mieć 100% pewności, że jest się w stanie dobrze zidentyfikować rydze, które bywają bardzo podobne do olszówek.

Jak nie pomylić rydza z grzybem olszówką?

Rydz mleczaj cieszy się bardzo dobrymi opiniami i wielu docenia go za walory smakowe. Dlatego wiele osób stara się go znaleźć za wszelką cenę. Konieczne jest zachowanie ostrożności, bo olszówki przypominają niekiedy rydze.

Rydze mają podobne blaszki i podobnej wielkości kapelusz. Różni się on jednak barwą od kapelusza olszówek – jest w większości pomarańczowy, z niewielkimi odcieniami zieleni. Jeśli uszkodzi się blaszki rydza, to zaczną one zielenieć. Najważniejszą cechą charakterystyczną rydza jest to, że w jego miąższu znajduje się pomarańczowe mleczko, które ma gorzkawy smak i miłą woń.

Źródła
  1. P.S. Auerbach, Toxic Mushroom Ingestions, Auerbach Wilderness Medicine, 2017.
  2. S. Berthaud, J. Descotes, Mushrooms, Human Toxicology, 1996.
  3. F.F. Ferri, Mushroom Poisoning, Ferri's Clinical Advisor, 2022.
Author Paulina Bulek picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

ziola-na-obnizenie-potasu-jakie/
Odżywianie
1 min.
Zioła na obniżenie potasu – co warto wybrać?
10.08.2022
zoltko-co-zawiera-ile-wazy-ile-ma-kalorii
Odżywianie
2 min.
Żółtko kurze – co warto o nim wiedzieć?
19.05.2021
sniadanie-lekkostrawne-z-czego-powinno-sie-skladac
Odżywianie
2 min.
Śniadanie lekkostrawne - z czego powinno się składać?
27.07.2021
karagen-co-to-jest-czy-jest-bezpieczny
Odżywianie
2 min.
Karagen – co to jest, gdzie jest stosowany i jaki ma wpływ na zdrowie?
17.05.2021
Popularne w kategorii Odżywianie
jakie-owoce-mozna-jesc-przy-cukrzycy
Odżywianie
1 min.
Naturalna słodycz dla diabetyka – jakie owoce można jeść przy cukrzycy?
09.05.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.