account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Tiki nerwowe u dzieci – rodzaje, przyczyny i leczenie

Alicja Skibińska23.02.2023Aktualizacja: 13.10.2023

Tiki nerwowe mogą być bardzo uciążliwe i znacząco zakłócać życie dziecka. Jakie są ich przyczyny i w jaki sposób można je leczyć?


tiki-u-dzieci-jak-wyciszyc-rodzaje-tikow
pixabay.com

Polecane

toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
soda-na-zgage-jak-ja-stosowac-jakie-sa-proporcje
Zdrowie
1 min.
Soda na zgagę - jak ją stosować? Jakie są proporcje?
21.01.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
Spis treści
  1. Czym są tiki nerwowe?
  2. Rodzaje tików u dzieci
  3. Zespół Tourette’a
  4. Przyczyny tików nerwowych u dzieci
  5. Jak leczyć tiki nerwowe u dzieci?

Czym są tiki nerwowe?

Tiki to niecelowe, nagłe, rytmiczne skurcze mięśni (pojedynczych lub całych ich grup), pojawiające się bez udziału woli. Zwykle nasilają się one pod wpływem stresu, niemal całkowicie zaś wyciszają się podczas snu.

Tiki nerwowe najczęściej pojawiają się na twarzy (w obrębie mięśni mimicznych). Może to być np. mruganie powiekami, rozwieranie i zaciskanie oczu, ruchy skrzydełkami nosa, unoszenie brwi czy marszczenie czoła. Zdarzają się także gesty (czasem o charakterze nieprzyzwoitym), ruchy szyi, karku i obręczy barkowej, pociąganie nosem, nieartykułowane dźwięki czy powtarzanie słów wypowiedzianych przez innych.

Tiki pojawiają się najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym (zwykle między 5. a 10. rokiem życia), zdecydowanie częściej u chłopców niż u dziewczynek. Nierzadko współwystępują z zaburzeniami mowy, objawami obsesyjnymi oraz problemami emocjonalnymi. Dzieci doświadczające zespołów tikowych często są nadpobudliwe, nadmiernie ruchliwe (zwłaszcza w wieku niemowlęcym), łatwo się rozpraszają, miewają problemy ze snem, przejawiają skłonność do lęków i agresji. Należy przy tym podkreślić, że sporadyczne, łagodne tiki są wśród dzieci bardzo powszechne i w takiej formie nie stanowią powodu do niepokoju – szacuje się, że występują u ok. 12–24% z nich.

Rodzaje tików u dzieci

Tiki nerwowe można podzielić według dwóch różnych klasyfikacji. Pierwsza z nich odnosi się do objętych nimi obszarów. Zgodnie z nią wyróżniamy:

  • tiki w obrębie mięśni twarzy;

  • tiki obejmujące mięśnie szyi, karku, głowy, barków, tułowia i kończyn (częściej górnych niż dolnych);

  • wokalizacje (tiki głosowe), np.: chrząkanie, pomrukiwanie, pociąganie nosem, głośne, nieartykułowane dźwięki, wypowiadanie wyrazów wulgarnych (koprolalia) czy powtarzanie cudzych wypowiedzi (echolalia).

Druga klasyfikacja dzieli tiki dziecięce ze względu na przebieg oraz rokowanie. W tej typologii można wyróżnić:

  • tiki proste i przemijające, obejmujące pojedyncze grupy mięśniowe, np. powieki, mięśnie dookoła oczu i gałek ocznych. Takie tiki przemijają samoistnie po kilku tygodniach lub miesiącach i nie wymagają leczenia;

  • tiki przewlekłe lub o przebiegu podostrym, dotyczące pojedynczych albo licznych grup mięśniowych, połączone z wydawaniem różnych dźwięków. Ich nasilenie bywa zmienne i zwykle ustępują w okresie dojrzewania;

  • tiki w przebiegu zespołu Tourette’a. Takie mimowolne ruchy mają zmienne nasilenie i zmienną lokalizację oraz dotyczą różnych grup mięśniowych. Tiki pojawiają się w wieku dziecięcym i mogą przedłużyć się na całe życie.

Zespół Tourette’a

W przypadku występowania wielu różnych tików ruchowych oraz co najmniej jednego tiku głosowego, pojawiających się wielokrotnie w ciągu dnia, można podejrzewać zaburzenie nazywane zespołem Tourette’a. Choroba ta występuje u ok. 0,5–1% populacji. Aby specjalista mógł zdiagnozować to zaburzenie, pacjent musi spełniać następujące kryteria diagnostyczne:

  • wiele tików ruchowych i jedna lub więcej wokalizacji (niekoniecznie występujących jednocześnie);

  • pojawianie się tików wielokrotnie w ciągu dnia, prawie codziennie lub nieregularnie przez ponad rok (przerwy nie mogą wynosić więcej niż 3 miesiące);

  • zaburzenie powoduje niepokój i problemy społeczne, zawodowe oraz dotyczące innych obszarów codziennego życia;

  • początek objawów przed 18. rokiem życia (średnio pojawiają się ok. 7. roku życia);

  • zaburzenie nie może być wynikiem fizjologicznych konsekwencji przyjmowania substancji (takich jak środki pobudzające) lub ogólnego stanu zdrowia (np. powirusowego zapalenia opon mózgowych).

Przyczyny tików nerwowych u dzieci

Niestety nie do końca wiadomo, skąd się biorą tiki u dzieci, choć oczywiście badacze mają swoje teorie na ten temat. Większość z nich mieści się w obrębie dwóch różnych interpretacji tego typu objawów. Pierwszą z nich można określić mianem podejścia organicznego. Odwołuje się ona do zmian w mózgu powstałych jeszcze w okresie prenatalnym, np. w wyniku patologii ciąży lub podczas porodu (w wyniku niedotlenienia), a także do przedłużających się schorzeń w wieku wczesnoniemowlęcym. Potwierdzeniem tej teorii może być fakt, iż u dzieci z tikami często można zaobserwować inne symptomy organicznego uszkodzenia mózgu.

Drugie wyjaśnienie nazywane jest interpretacją psychoanalityczną. Jej zwolennicy są zdania, że tiki to nic innego, jak konsekwencja niewyrażania niepokoju i agresji przez dzieci z zaburzeniem ekspresji emocji. Według tej teorii przyczynami tików mogą być rodzice dominujący, ograniczający swobodę lub inne dysfunkcje rodziny, np. alkoholizm opiekunów. Niestety w tym przypadku tiki u dziecka mogą powodować coś w rodzaju błędnego koła. Tego rodzaju objawy nierzadko spotykają się z brakiem akceptacji ze strony rówieśników w przedszkolu lub w szkole. Złe traktowanie sprawia, że dziecko staje się jeszcze bardziej zestresowane, a w efekcie tiki się nasilają – w skrajnych przypadkach w stopniu uniemożliwiającym normalne funkcjonowanie.

Jak leczyć tiki nerwowe u dzieci?

Wbrew temu, co być może podpowiadałaby niektórym intuicja, nie należy zwracać dziecku uwagi z powodu jego tików ani wymagać, by je powstrzymało. Próby wstrzymywania tych ruchów powodują napięcie, które prowadzi jedynie do przymusu generowania kolejnych tików. Z pewnością ważne jest stworzenie dziecku przyjaznych, bezpiecznych warunków: niewyśmiewanie go, obrona przed pogardą ze strony innych oraz zapewnianie o swojej akceptacji.

Istnieje spora szansa, że tiki ustąpią samoistnie. Jeśli jednak tak się nie stanie, a skurcze mięśni będą przeszkadzać w życiu, np. zakłócać naukę i negatywnie wpływać na relacje z rówieśnikami, można zdecydować się na wizytę u psychoterapeuty lub neurologa. Najbardziej podstawową metodą leczenia takich problemów jest terapia poznawczo-behawioralna. Ważne są także ćwiczenie relaksacji oraz poprawa komunikacji emocjonalnej w rodzinie. W niektórych przypadkach lekarz może zdecydować o włączeniu farmakoterapii.

Źródła
  1. Ł. Ignatowiczowa, R. Michałowicz, R. Ignatowicz, Tiki u dzieci, „Wychowanie w Przedszkolu. Miesięcznik Ministerstwa Edukacji Narodowej” 1989, nr 1, s. 481–485.
  2. M. Seligman, E. Walker, D. Rosenhan, Psychopatologia, tłum. J. Gilewicz, A. Wojciechowski, Zysk i S-ka, Poznań 2001.
Author Alicja Skibińska picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
uczulenie-na-plyn-do-plukania-jak-wyglada
Zdrowie
2 min.
Uczulenie na płyn do płukania - jak wygląda?
28.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.