Ultrasonografia - co to za badanie? Jakie są wskazania?

Olga Dąbska

31.10.2021

Aktualizacja: 31.10.2021

Ultrasonografia to powszechnie wykorzystywane badanie obrazowe. Pozwala na ocenę wielu struktur. Dość często wykonuje się USG piersi, serca (tzw. echo serca), płuca, transwaginalne. Przeczytaj, na czym polega badanie USG i jakie są wskazania do jego wykonania.


ultrasonografia-usg-na-czym-polega-badanie
pixabay.com

Co to jest ultrasonografia?

Ultrasonografia (USG) to rodzaj bezbolesnego, nieinwazyjnego, bardzo dokładnego badania obrazowego, które pozwala na wykrycie bardzo małych zmian (od 0,1 mm). Badanie to jest bardzo bezpieczne. Może być wielokrotnie powtarzane, nawet w niewielkich odstępach czasu. Stąd też cieszy się dużą popularnością. Z powodzeniem przeprowadzane jest nie tylko u dorosłych, ale i u kobiet ciężarnych oraz dzieci. Na czym polega działanie ultrasonografii? Aparat ultrasonograficzny, czyli ultrasonograf, składa się z emitera i odbiornika fali ultradźwiękowej. Ten pierwszy wysyła falę w stronę badanego ośrodka. W ultrasonografii medycznej wykorzystywane są fale o częstotliwości 2-50 MHz. Dochodzi do rozejścia się fali w ośrodku i odbicia na jego granicy, po czym następuje powrót odbiornika.

Na czym polega badanie USG?

Ultrasonografia może być wykonywana w różnych pozycjach, tak aby zapewnić jak najlepszy dostęp do badanego obszaru. Badanie będzie wymagało do Ciebie odsłonięcia obrazowej części ciała. W ten sposób lekarz będzie mógł nałożyć specjalny żel. Jego zadaniem jest ułatwienie rozchodzenia się ultradźwięków po tkankach. Następnie przykłada głowicę USG. Przesuwając nią po powierzchni skóry, ogląda analizowane struktury. Obraz, który lekarz analizuje na ekranie monitora, może być w różny sposób rejestrowany. Najczęściej zapisywany jest na papierze termoczułym lub na płycie CD/DVD. Tak przedstawia się przebieg klasycznego badania USG.

W przypadku badań z użyciem tzw. dojamowych głowic wygląda ono inaczej. Przykładowo endoskopowa ultrasonografia wiąże się z koniecznością wprowadzenia aparatury do wnętrza ciała przez jamę ustną lub odbyt. Część z tego typu badań wykonywanych jest w znieczuleniu miejscowym.

W jakim celu wykonuje się USG?

Ultrasonografia uwidacznia kształt i wielkość poszczególnych narządów. Pozwala wykryć w nich nieprawidłowości, np. zgrubienia czy guzki. Nie można zapomnieć o wykorzystaniu tego badania do kontroli wykonywanej biopsji. Polega ona na pobraniu tkanek do badania histopatologicznego. Dzięki USG możliwe staje się precyzyjne wbicie igły biopsyjnej.

Ultrasonografia - jakie są rodzaje i ich zastosowanie?

Ultrasonografia może być wykorzystana do kontroli wielu narządów. Oto wybrane rodzaje USG i ich zastosowanie:

  • badanie USG płuc - pozwala rozpoznać m.in.: odmę opłucnową, obrzęk płuc, krwawienie do jamy opłucnej, stłuczenie płuca, zmiany zapalne, zatorowość płucną. Używa się go do monitorowania leczenia schorzeń płuc,

  • prenatalne badanie USG - wykonywane jest przez cały okres ciąży. Pozwala obejrzeć wnętrze macicy i stwierdzić, czy płód rozwija się prawidłowo. Umożliwia wykrycie wad rozwojowych i genetycznych płodu już na wczesnym etapie ciąży. Ustala też tempo wzrastania płodu i lokalizację łożyska. Przy okazji sprawdź, jakie są objawy ciąży,

  • ultrasonografia dopplerowska - wykorzystywana jest w diagnostyczne chorób układu krążenia. Umożliwia ocenę przepływu krwi w dużych żyłach i tętnicach. Wykorzystuje do tego efekt Dopplera. Polega on na zmianie częstotliwości fal ultradźwiękowych, które odbijają się od poruszających się krwinek. Badanie pozwala na wykrycie zwężeń i niedrożności oraz ocenę ukrwienia niektórych narządów,

  • ultrasonografia endoskopowa - to badanie przewodu pokarmowego, łączące ocenę endoskopową i ultrasonograficzną. Pomaga rozpoznać choroby trzustki, w tym guzy, drobne zmiany ogniskowe i przewlekłe zapalenie trzustki, ale też zmiany podśluzówkowe przewodu pokarmowego czy kamicę dróg żółciowych. Wykorzystywana jest też do oceny miejscowego nasilenia nowotworów przewodu pokarmowego. Formą USG endoskopowego jest ultrasonografia przezodbytnicza, która analizuje końcowe odcinki przewodu pokarmowego,

  • badanie USG piersi - wykonywane jest, gdy występuje wyciek z brodawki sutkowej, obserwuje się powiększenie pachowych węzłów chłonnych, wyczuwalny jest guz w obrębie piersi, w stanie po mastektomii (usunięciu gruczołu piersiowego) czy jako uzupełnienie mammografii. USG piersi to podstawowe badanie pozwalające wykryć raka piersi,

  • badanie USG domaciczne - tzw. przezpochwowe lub transwaginalne. To jedno z najważniejszych badań w diagnostyce ginekologicznej i położniczej. Wykonując je, lekarz może zbadać: ściany pochwy, jajowody, szyjkę macicy, pęcherz, jamę macicy, jajniki. Wskazaniem do badania są m.in. zaburzenia miesiączkowania, bóle w podbrzuszu, podejrzenie zespołu policystycznych jajników, torbieli, mięśniaków, wad rozwojowych narządu rodnego,

  • badanie USG serca - tzw. echo serca wskazane jest m.in. przy zaburzeniach mięśnia sercowego, chorobie niedokrwiennej, zawale mięśnia sercowego, wrodzonych wadach serca, zapaleniu mięśnia sercowego. Pozwala ocenić struktury anatomiczne i kurczliwość serca, budowę i pracę zastawek, przepływ krwi w przedsionkach i komorach. Z pewnością zainteresuje Cię zbiór informacji o tym, jak dbać o serce.

Czy USG ma przeciwwskazania?

Przeciwwskazaniem bezwzględnym do przeprowadzenia ultrasonografii jest obecność uszkodzeń kości, otwartych ran części miękkich, oparzeń, otwartych infekcji w polu badania. Względne przeciwwskazania do badania USG stanowią świeżo zamknięte złamania. Rezygnuje się wówczas z obrazowania z uwagi na narażenie osoby badanej na niepotrzebny ból.

Źródła
  1. J. Brązert i in., Badanie ultrasonograficzne w czasie ciąży, [w:]: G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2013, s. 472-489.

  2. M. Pietryga, K. Toboła, Ultrasonograficzna diagnostyka prenatalna - możliwości technik 3D, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2017, t. 2, nr 4, s. 143-154.

  3. J. Kiełtucki, Ultrasonografia endoskopowa (EUS) w diagnostyce i leczeniu kamicy przewodów dróg żółciowych. Współczesna rola ECPW, „Annales Academiae Medicae Silesiensis” 2017, nr 71, s. 326–330.

  4. Ł. Stolarczyk, K. Ambroch-Dorniak, Praktyczne aspekty zastosowania badania echokardiograficznego w diagnostyce chorób serca u dorosłych, „Choroby Serca i Naczyń” 2004, t. 1, nr 2, s. 139–144.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie
Ad

Polecane

wrzody-zoladka-jakie-sa-objawy-jak-zlagodzic-bol
Zdrowie
2 min.
Wrzody żołądka - jakie są objawy? Jak złagodzić ból?
31.10.2021
zespol-dravet-ciezka-padaczka-miokloniczna-niemowlat
Zdrowie
2 min.
Zespół Dravet ciężka padaczka miokloniczna niemowląt
27.07.2021
jakie-sa-rodzaje-nowotworow-co-warto-wiedziec
Zdrowie
2 min.
Rodzaje nowotworów łagodnych i złośliwych
14.05.2021
wyrostek-robaczkowy-jakie-sa-objawy-zapalenia
Zdrowie
1 min.
Wyrostek robaczkowy – objawy zapalenia, nietypowe dolegliwości, przebieg choroby
14.05.2021

Najchętniej czytane

gdzie-udac-sie-do-lekarza-podczas-urlopu
Zdrowie
1 min.
Gdzie udać się do lekarza podczas urlopu?
20.08.2021
poznaj-5-sposobow-na-dobry-sen
Zdrowie
1 min.
Poznaj 5 sposobów na dobry sen
20.08.2021
infekcje-dolnych-drog-oddechowych-jak-je-rozpoznać-kiedy-udac-sie-do-lekarza
Zdrowie
1 min.
Infekcje dolnych dróg oddechowych – jak je rozpoznać? Kiedy udać się do lekarza?
02.11.2021
jak-sobie-poradzic-z-alergia-poznaj-5-sprawdzonych-sposobow
Zdrowie
1 min.
Jak sobie radzić z alergią? 5 sprawdzonych sposobów
31.08.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.