account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneZaburzenia psychiczne 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Czym są uzależnienia behawioralne?

Karolina SęczkowskaAlicja Skibińska17.01.2023Aktualizacja: 17.01.2023

Już od wielu lat uzależnienia nie są kojarzone tylko z substancjami takimi jak alkohol i narkotyki. Człowiek może uzależnić się także od różnych czynności, np. gier komputerowych, zakupów, hazardu. Uzależnienia behawioralne to zachowania nałogowe, związane z wykonywaniem określonej czynności.


uzaleznienia-behawioralne-co-to-objawy-terapia
pixabay.com

Polecane

depresja-lekowa-jakie-sa-objawy-jak-z-nia-walczyc
Zdrowie psychiczne
2 min.
Depresja lękowa - jakie są objawy? Jak z nią walczyć?
31.10.2021
nadpobudliwosc-objawy-u-dzieci-i-doroslych
Zdrowie psychiczne
2 min.
Jak objawia się nadpobudliwość u dzieci i dorosłych?
19.05.2021
melisa-na-sen-czy-pomaga-na-bezsennosc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Melisa na bezsenność i inne dolegliwości
17.09.2021
autyzm-u-doroslych-objawy-diagnoza-leczenie
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm u dorosłych – jak się objawia i jak można sobie z nim radzić?
28.07.2022
Spis treści
  1. Czym są uzależnienia behawioralne?
  2. Rodzaje uzależnień behawioralnych 
  3. Leczenie uzależnień behawioralnych 

Czym są uzależnienia behawioralne?

Uzależnienia behawioralne to silny przymus wykonywania określonych czynności. W przypadku tej grupy uzależnień nie chodzi o substancje psychoaktywne (np. alkohol, rodzaj narkotyku, leki), z którymi zwykle kojarzą się nałogi, ale o działanie dające przyjemność oraz zmniejszające napięcie emocjonalne. Uzależnienia behawioralne znane są od bardzo dawna, jednak dopiero w ostatnich dekadach nasiliła się częstotliwość ich diagnozowania. Dzieje się tak dlatego, że pojawiły się nowe możliwości i rozrywki wymyślone w celu dawania przyjemności, które oddziałują na układ nagrody w mózgu. W efekcie wydzielana jest dopamina, czyli neuroprzekaźnik w mózgu odpowiadający za chęć powtarzania danych zachowań wielokrotnie.

Cały mechanizm jest więc podobny jak w przypadku innych nałogów. Przykładowo uzależnienie od alkoholu również powoduje wydzielanie się dopaminy, jednak nadużywanie alkoholu prowadzi zwykle do zwiększonej tolerancji na tę substancję. W przypadku uzależnień behawioralnych narastają trudności w kontrolowaniu zachowań, a człowiek poświęca całą swoją energię na powtarzanie czynności i poszukiwanie możliwości spełnienia swoich potrzeb, związanych z danym zachowaniem. W sytuacji, gdy czynność ta zostanie przerwana na pewien czas, pojawia się zespół abstynencyjny, do którego objawów należą: bóle głowy, trzęsienie się rąk, bóle brzucha, nadmierna potliwość, problemy ze snem. 

Rodzaje uzależnień behawioralnych 

Zastanawiasz się nad tym, jakie są uzależnienia behawioralne? Teoretycznie człowiek może uzależnić się od każdej czynności. Najczęściej występujące rodzaje uzależnień behawioralnych to: 

  • zakupoholizm, czyli uzależnienie od zakupów, które może być realizowane zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i internetowych. Człowiek nałogowo kupujący w ten sposób odreagowuje negatywne emocje i zmniejsza napięcie;

  • uzależnienie od hazardu, które jest bardzo niebezpieczne i może prowadzić do ogromnych problemów finansowych. Niektóre osoby nałogowo grają na maszynach, a inne w pokera w internecie. Zdarza się, że osoby uzależnione przegrywają całe wypłaty oraz zaciągają pożyczki, a nawet jeśli wygrają jakieś pieniądze, to i tak wydają je na kolejną grę;

  • pracoholizm, czyli uzależnienie od pracy i wykonywania czynności z nią związanych. Ten nałóg prowadzi również do wyczerpania emocjonalnego i fizycznego, a także do zaniedbywania innych sfer życia, na przykład rodziny;

  • fonoholizm, który od kilku lat stał się poważnym zagrożeniem, zwłaszcza dla dzieci i nastolatków. Uzależnienie od telefonu jest w dużej mierze powiązane z zespołem FOMO, czyli lękiem przed tym, co omija nas w sieci (na przykład przed nowościami z mediów społecznościowych);

  • uzależnienie od seksu, a także od pornografii, które prowadzi do poważnych trudności w relacjach, a czasami także do chorób wenerycznych i innych problemów zdrowotnych. Seksoholicy są podporządkowani głównie czynnościom seksualnym i myślą tylko o nich;

  • uzależnienie od gier komputerowych i konsolowych, a także od Internetu – najczęściej występuje u dzieci i młodzieży. Ten nałóg prowadzi m.in. do problemów zdrowotnych i emocjonalnych, a także do zaniedbywania nauki oraz pracy.

Można wyróżnić również rzadsze uzależnienia behawioralne, takie jak: tanoreksja (nałóg opalania się w solarium), uzależnienie od zabiegów medycyny estetycznej, a także bigoreksja (obsesyjne dążenie do zwiększenia masy mięśniowej poprzez diety, suplementy, intensywne ćwiczenia fizyczne). 

Leczenie uzależnień behawioralnych 

W przypadku uzależnień behawioralnych podstawą leczenia są psychoterapia indywidualna i grupowa. Szczególne znaczenie ma dzielenie się swoimi doświadczeniami życiowymi, a także rozmowa z osobami o podobnych problemach. Celem psychoterapii indywidualnej jest z kolei analiza czynników, które prowadzą do danych zachowań u osoby uzależnionej. Zwykle u podstaw nałogu leżą problemy emocjonalne i brak umiejętności konstruktywnego radzenia sobie z trudnościami życiowymi. W niektórych przypadkach stosowane jest leczenie farmakologiczne, na przykład podawane są leki na depresję. Zdecydowanie największe znaczenie ma jednak terapia, rozmowy z osobą chorą, rozwiązanie jej problemów, a także zrozumienie podstaw dotykających ją trudności.

Źródła
  1. M. Gołowkin-Hudała, Uzależnienie od hazardu jako przyczyna rozwodu. Kultura bezpieczeństwa, „Nauka – Praktyka – Refleksje” nr 26, 2017. 
  2. J. Jarczyńska, W. Junik, Uzależnienia behawioralne i zachowania problemowe młodzieży. Teoria, diagnoza, profilaktyka, terapia, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2014. 
  3. M. Krzystanek, A. Stolarczyk, K. Piekarska-Bugiel, R. Wojnar, E. Martyniak, Zakupoholizm – nowe wyzwanie terapeutyczne, „Psychiatria” nr 13, 2016. 
  4. B. Lelonek-Kuleta, Uzależnienie od hazardu – zmienne psychospołeczne współwystępujące z nałogowym graniem, „Przegląd Psychologiczny” nr 2, 2010. 
  5. M. Rowicka, Uzależnienia behawioralne, „Dialog Motywujący” nr 53, 2015.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

agresja-jakie-sa-rodzaje-jak-ja-rozpoznac
Zdrowie psychiczne
2 min.
Agresja - jakie są rodzaje? Jak ją rozpoznać?
27.07.2021
mowienie-przez-sen-jakie-sa-przyczyny-jak-przestac
Zdrowie psychiczne
1 min.
Mówienie przez sen - jakie są przyczyny? Jak przestać?
27.07.2021
czlowiek-empatyczny-co-to-znaczy-czym-sie-cechuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Kim jest człowiek empatyczny? Czemu służy empatia i czy można jej się nauczyć?
03.06.2022
problemy-z-agresja-jakie-sa-objawy-co-robic
Zdrowie psychiczne
1 min.
Problemy z agresją - jakie są objawy? Co robić?
31.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
socjoterapia-czym-jest-dla-kogo-jest-wskazana
Zdrowie psychiczne
2 min.
Socjoterapia - czym jest? Dla kogo jest wskazana?
30.07.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.