account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.

Wnętrostwo – częsta wada wcześniaków, którą można leczyć

Katarzyna Grzyś-Kurka29.06.2023Aktualizacja: 29.06.2023

Wnętrostwo, czyli niezstąpienie jądra do worka mosznowego, stanowi najpowszechniejszy typ schorzeń męskiego układu rozrodczego. U większości z nich wada sama ustępuje. Niestety nie zawsze. W takim wypadku konieczne jest podjęcie leczenia farmakologicznego lub operacyjnego. Tylko w ten sposób można uchronić dziecko przed powikłaniami nieprawidłowości.


wnetrostwo-rozpoznanie-leczenie
Pixabay.com

Polecane

kwasny-zapach-potu-jakie-sa-przyczny
Zdrowie
1 min.
O czym świadczy kwaśny zapach potu? Prawdopodobne przyczyny
02.06.2022
skurcze-szyi-jakie-sa-przyczyny-co-robic
Zdrowie
2 min.
Skurcze szyi - jakie są przyczyny? Co robić?
24.01.2022
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
Spis treści
  1. Czym jest wnętrostwo?
  2. Jakie są rodzaje wnętrostwa?
  3. Czy wędrujące jądro i wnętrostwo to ta sama wada?
  4. Jakie są przyczyny wnętrostwa?
  5. Jak rozpoznać wnętrostwo?
  6. Czy wnętrostwo jest dziedziczne?
  7. Jakie są metody leczenia wnętrostwa?

Czym jest wnętrostwo?

Wnętrostwo diagnozowane jest u chłopców przedwcześnie urodzonych (tzw. wcześniaków) i z niską masą urodzeniową (poniżej 2500 g). Problem dotyczy aż 30% z nich. W przypadku dzieci urodzonych o czasie wnętrostwo występuje zdecydowanie rzadziej – u około 2–5%.

Nieprawidłowość polega na zatrzymaniu jednego jądra lub obu w jamie brzusznej, w kanale pachwinowym lub ektopowego (poza drogą prawidłowego zstępowania do worka mosznowego). Naturalnie proces zstępowania jąder następuje w ostatnich tygodniach ciąży. To właśnie dlatego większość przypadków dotkniętych tą patologiczną zmianą dotyczy dzieci urodzonych przedwcześnie.

W przeważającej liczbie przypadków jądro samoistnie zstępuje w ciągu pierwszego półrocza życia dziecka. W efekcie więc w okolicy 1. roku życia wnętrostwo wciąż jest diagnozowane u niespełna 0,8–1,1% z nich.

Jakie są rodzaje wnętrostwa?

Podstawowe rozróżnienie wnętrostwa ujmuje okres rozwoju wady:

  • wnętrostwo wrodzone,

  • wnętrostwo nabyte.

Wnętrostwo wrodzone diagnozowane jest przede wszystkim u noworodków urodzonych przed 38. tygodniem ciąży i z wagą poniżej 2500 g. Wada w większości przypadków samoistnie zanika do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy.

Wnętrostwo nabyte pojawia się u 1,5% chłopców około 10. roku życia. Najczęściej jest to wynik zbyt wolnego wydłużania się powrózka nasiennego w stosunku do tempa wzrostu ciała dziecka. Podczas wykonywania bilansu sześciolatka lekarz zbada Twojego syna, aby wykluczyć tę nieprawidłowość, a w razie jej stwierdzenia – podjąć odpowiednie metody leczenia.

Czy wędrujące jądro i wnętrostwo to ta sama wada?

Wnętrostwo, czyli niezstąpienie jąder (lub jądra), i wędrujące jądro u dziecka to dwa różne zaburzenia. O jądrze wędrującym mowa jest, gdy ma ono prawidłową wielkość i podczas diagnostyki pozwala się wsunąć do worka mosznowego, aby później ponownie zmienić lokalizację. Dochodzi do tego w wyniku odruchu nosidłowego, czyli skurczu mięśnia dźwigacza jądra i uniesienia gonady (np. na skutek zmiany temperatury). Jądro wędrujące może, ale nie musi, przekształcić się we wnętrostwo.

Wady rozróżnia okres występowania. Wnętrostwo pojawia się u noworodków i wraz z wiekiem stopniowo zanika. Tymczasem wędrujące jądro u niemowlaków praktycznie nie jest diagnozowane. Nasila się natomiast pomiędzy 5. a 8. rokiem życia.

Jakie są przyczyny wnętrostwa?

Choć wnętrostwo jest wadą znaną od około 200 lat, to nadal nie można z całą pewnością stwierdzić, czym jest spowodowane. Na niezstąpienie jąder do worka mosznowego ma bowiem wpływ wiele czynników: anatomicznych, endokrynologicznych, genetycznych, a nawet środowiskowych.

Niezstąpienie jąder może być spowodowane:

  • zaburzeniem na linii podwzgórze – przysadka – gonady (np. niedoborem androgenów, czyli hormonów odpowiadających za formowanie się narządów płciowych),

  • niepełnym zanikiem wyrostka pochwowego otrzewnej,

  • powstaniem zrostów wewnątrz otrzewnej,

  • wadami jądrowodu, przez który jądra zstępują do worka mosznowego,

  • wadami naczyń powrózka nasiennego (sieci struktur wchodzących i wychodzących z worka mosznowego),

  • wadliwym połączeniem jądra z najądrzem lub brakiem takiego połączenia,

  • zmianami patologicznymi w kanale pachwinowym.

Ryzyko wnętrostwa u dzieci współwystępuje często z wadami przedniej ściany brzucha, układu moczowego i cewy nerwowej. Jest to też często diagnozowana patologia u dzieci z wadami genetycznymi, takimi jak zespoły Klinefeltera, Downa czy Noonan.

Co ciekaw, zaobserwowano, że ryzyko wnętrostwa wzrasta, jeśli płód narażony jest na oddziaływanie dietylostilbesterolu (niesteroidowego estrogenu wycofanego już z użytkowania). Zaobserwowano związek pomiędzy wpływem substancji o działaniu estrogenowym lub antyandrogenowym na rozwój nieprawidłowości. Ma to związek z udowodnioną ekspresją receptorów estrogenów i progesteronu u mężczyzn (w tkankach okołojądrowych).

Jak rozpoznać wnętrostwo?

Podstawą rozpoznania wnętrostwa u dziecka jest badanie fizykalne. Wykonuje się je w pozycji leżącej, a także siedzącej i stojącej (jeśli chłopiec potrafi już siedzieć i stać). Pierwszym symptomem tego, że nie doszło do zstąpienia jąder, może być asymetryczność jąder lub ich hipoplastyczność, czyli niedorozwój (mogący skutkować w dorosłym życiu impotencją).

Niestety nie zawsze możliwe jest wykonanie diagnostyki palpacyjnej. Jeśli jądro znajduje się w okolicy kanałowo-mosznowej, w jamie brzusznej albo zanika, wówczas mowa jest o jądrze niebadalnym. Zdarza się to nawet u 30% dzieci.

W tych wypadkach pomocna jest diagnostyka obrazowa. Lekarz może zlecić wykonanie:

  • badania ultrasonograficznego (USG),

  • rezonansu magnetycznego (MRI),

  • angiografii rezonansu magnetycznego.

Niestety żadna z dostępnych form diagnostyki obrazowej nie pozwala z całą pewnością potwierdzić braku jądra. W takim wypadku konieczne może okazać się sięgnięcie po metody chirurgiczne: laparoskopię lub rewizję chirurgiczną.

W przypadku obustronnie niezstąpionych jąder przyczyną wady mogą być nieprawidłowości rozwoju płciowego. W takim wypadku konieczne jest wykonanie badania męskich hormonów.

Czy wnętrostwo jest dziedziczne?

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie na to pytanie, gdyż charakter przyczyn wnętrostwa nie jest jednoczynnikowy. Przyczyny tej wady są wieloczynnikowe, wpływ na nią mają zaburzenia endokrynologiczne i genetyczne, anatomiczne czy środowiskowe. Czynniki genetyczne też mają swój udział, dlatego można uznać, że za wnętrostwo częściowo odpowiadają dziedziczone geny. Skłonność do tej przypadłości jest dziedziczna, co znaczy, że przypadki niezstąpienia jąder zanotowane w rodzinie – u ojca czy u braci dziecka – zwiększają ryzyko pojawienia się tego schorzenia u nowo narodzonego rodzeństwa płci męskiej. W większości przypadków jądra zstępują do 3. miesiąca życia. Wiadomo, że w pewnym stopniu wnętrostwo jest dziedziczne, a dzieci z grupy ryzyka należy objąć szczególną uwagą i obserwacją, by w razie niezstąpienia jąder do worka mosznowego można było zaproponować leczenie, które zapobiegnie wystąpieniu powikłań, takich jak potencjalna niepłodność czy zwiększone ryzyko wystąpienia nowotworów jądra.

lek. Magdalena Drąg-Drogoń

Jakie są metody leczenia wnętrostwa?

Leczenie wnętrostwa u dzieci, u których nie doszło do zstąpienia jąder, może mieć charakter zachowawczy lub operacyjny. W terapii hormonalnej wykorzystuje się gonadotropinę kosmówkową (HSG) albo hormon uwalniający gonadotropinę (GnRH). Farmakoterapia okazuje się skuteczna w 20–30% przypadków. Właśnie ze względu na niską skuteczność, a także możliwe do wystąpienia skutki uboczne terapii hormonalnej zwykle metodą leczenia z wyboru jest operacja wnętrostwa u dziecka do 18. miesiąca życia.

W przypadku wnętrostwa badalnego zabieg przeprowadza się poprzez sprowadzenie jądra metodą Schoemakera i Petrivalsky’ego (z dostępu pachwinowego) albo metodą Bianchi (z dostępu mosznowego). Natomiast w przypadku wnętrostwa niebadalnego wykonuje się klasyczną orchidopeksję po uprzedniej diagnostyce w znieczuleniu ogólnym albo pierwotną orchidopeksję. Innymi opcjami są operacja Fowlera-Stewensa albo orchidektomia.

Warto mieć na uwadze, że zabiegi w obrębie kanału pachwinowego mogą uszkodzić naczynia. Choć nie przyczynia się to do żylaków, to jeśli chłopiec na późniejszym etapie życia będzie zmagał się z żylakami powrózka nasiennego, wówczas niemożliwe może okazać się przywrócenie przepływu w żyłach nasiennych poprzez ich nacięcie.

Źródła
  1. J. Kirejczyk, E. Topczewska i in., Wnętrostwo nabyte – przyczyna późnych orchidopeksji u dzieci, „Pediatria Polska” 2015, nr 90, s. 210–214.
  2. M. Rabijewski, W. Zgliczyński, Etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie hipogonadyzmu u mężczyzn, „Endokrynologia Polska” 2009, t. 60, nr 3, s. 222–233.
  3. M. Komarowska, Rola wybranych czynników genetycznych, hormonalnych i środowiskowych we wnętrostwie. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 2016.
  4. P. Przewratil, J. Kobos i in., Ekspresja receptorów estrogenowych i progesteronowych w tkankach okołojądrowych u chłopców z wnętrostwem – doniesienie wstępne, „Urologia” 1999, nr 52(4), http://www.urologiapolska.pl/artykul.php?2108, dostęp: 5.04.2023 r.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.