account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
Zdrowie psychiczneEmocje i stres 2 min.

Wstyd - Czym jest? Jak się od niego uwolnić?

Emilia Kruszewska27.07.2021Aktualizacja: 02.07.2023

Wstyd ma ogromny wpływ na jakość naszego życia i relacji z innymi ludźmi. W wielu przypadkach może być przyczyną kompleksów i hamowania naszych działań. Czym jest wstyd i kiedy go czujemy?


wstyd-co-to-jest-jak-sie-od-niego-uwolnic
unsplash.com

Polecane

tesknota-czym-jest-jak-sobie-z-nia-radzic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Tęsknota - czym jest? Jak sobie z nią radzić?
31.10.2021
smutek-czym-jest-dlaczego-go-odczuwamy
Zdrowie psychiczne
1 min.
Smutek - czym jest? Dlaczego go odczuwamy?
31.10.2021
placz-nieutulony-gwaltowny-jakie-sa-rodzaje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Płacz – o czym świadczy i jak należy na niego reagować?
19.05.2021
szczescie-jak-je-odnalezc-co-warto-wiedziec
Zdrowie psychiczne
1 min.
Co to jest szczęście? Jak stać się naprawdę szczęśliwym?
19.05.2021
Spis treści
  1. Co to jest wstyd?
  2. Kiedy odczuwamy uczucie wstydu?
  3. Wstyd u dzieci
  4. Jak pokonać wstyd?
  5. Wstyd a depresja

Co to jest wstyd?

Literatura psychologiczna nie podaje jednej, uniwersalnej definicji wstydu, jednak często porównuje go z poczuciem winy. Wstyd łączy się ze stanem emocjonalnym wywołanym przez ryzyko ośmieszenia w wyniku przekroczenia przyjętych norm moralnych. Uczucie wstydu zawsze koncentruje się na jednostce i jej poczuciu dyskomfortu. Można je porównać do chęci ucieczki, wycofania, ukrycia własnej porażki. Wstyd wywołuje również objawy fizyczne takie jak napięcie, kołatanie serca, zaczerwienienie, w niektórych przypadkach nawet zawroty głowy i nudności. Ma to związek z połączeniem uczucia wstydu z silnym stresem.

Wstyd to rodzaj złożonych emocji, pojawiających się w momencie myślenia o tym, co powiedzą o nas inni. To również stan, w którym z różnych powodów czujemy się gorsi bądź niewystarczająco dobrzy - w ten sposób może łączyć się z kompleksami. Wstyd jest uczuciem potrzebnym, gdyż w wielu przypadkach kształtuje naszą motywację i poprawne zachowania, a także pomaga budować prawidłowe więzi społeczne. Jest rodzajem dyscypliny trzymającej nas w ryzach. Pojawienie się wstydu jest również oznaką zdrowia psychicznego, które wskazuje na naszą zdolność do empatii. Uczucie wiąże się ponadto z intymnością. Zależność ta kształtuje się już w wieku dziecięcym. Ciągłe odczuwanie wstydu może prowadzić do zaburzeń psychicznych.

Polecamy

jak-dbac-o-dobry-nastroj-czy-jest-sposob-aby-go-mierzyc
Zdrowie psychiczne

Jak dbać o dobry nastrój? Czy jest sposób, aby go mierzyć?

Każdy z nas przeżywa najróżniejsze nastroje. Czasami mają one zabarwienie pozytywne, a czasami negatywne. Nastrój może być także obniżony, wzmożony albo labilny. Z definicji to utrzymujące się przez dłuższy czas zabarwienie emocjonalne wszystkich przeżyć, które jest doświadczane przez nas subiektywnie i może być zaobserwowane przez nasze otoczenie.

Redakcja17.08.2021

Kiedy odczuwamy uczucie wstydu?

Uczucie wstydu znane jest każdemu. Pojawia się z wielu powodów i w różnych okolicznościach. Co zatem może być jego przyczyną?
Kompleksy - wynikające z wyglądu, który w ocenie osoby odbiega od przyjętych kanonów, np. z powodu niskiego wzrostu, nadwagi, drobnej budowy ciała, w przypadku kobiet małego lub bardzo dużego biustu, piegów, znamion itd.

  • Choroby lub dolegliwości - w przypadku dzieci często powodem wstydu jest noszenie okularów.

  • Pochodzenie - z małego miasta, wsi, z określonego kraju.

  • Praca - która powszechnie nie jest oceniana jako ambitna.

  • Zarobki - zbyt niskie, by funkcjonować na oczekiwanym poziomie życia.

  • Życie intymne - w szczególności potrzeby seksualne, o których wstydzimy się powiedzieć partnerowi.

  • Zachowanie - wychodzące poza przyjęte normy społeczne.

  • Niewiedza - na wybrane tematy, które podejmują rozmówcy w naszej obecności.
    Wstyd to pojęcie szerokie i powodów odczuwania go może być wiele. Jego charakter i intensywność jest kwestią indywidualną. Trudno wskazywać na konkretne zachowania lub cechy, które mogą i powinny generować poczucie wstydu.

Wstyd u dzieci

Wstyd u dzieci początkowo objawia się niechęcią do obcych ludzi, przed którymi czuje się skrępowanie. Jest to rodzaj nieśmiałości, która mija z wiekiem. Wstyd nie powinien łączyć się z uczuciem lęku, gdyż zaburza to prawidłową adaptację i utrudnia rozwój związków społecznych.

U kilkuletnich dzieci wstyd związany jest z intymnością i bywa formą ochrony. Pomaga kształtować poczucie własnej wartości, potrzeb, wyznacza osobistą strefę komfortu. Kilkulatki zaczynają powoli rozróżniać granicę pomiędzy sferą publiczną a prywatną, co wiąże się ze zmianą zachowań w zależności od okoliczności i miejsca, w którym przebywają.

Z czasem wstyd może zacząć wiązać się z potrzebą spełniania oczekiwań, np. rodziców, co do lepszych ocen, zachowania, aktywności na lekcjach. Ma to wady i zalety. Wstyd w tym przypadku powinien być motywujący, nie może wpędzać w kompleksy. Nieakceptowalne jest przede wszystkim wytworzenie w dziecku silnego wstydu, który będzie się wiązał ze strachem utraty miłości rodzica. Niepokoić powinna również sytuacja, gdy podopieczny w ogóle nie odczuwa wstydu. Prowadzi to bowiem do przekraczania norm i nieakceptowanych zachowań, które mogą mieć konsekwencje w życiu dojrzałym. W takich przypadkach niezbędna jest pomoc psychologa.

Jak pokonać wstyd?

W wielu przypadkach wstyd wynika z nieprawidłowego wzorca myślenia o sobie i braku umiejętności dostrzegania zalet. Choć problem jest krótkotrwały i zależny od powstałych okoliczności, poradzenie sobie z nim jest proste. Niekiedy jednak zdrowy wstyd zaczyna przeistaczać się w destrukcyjny. W większości przypadków ma on źródło w błędach wychowawczych popełnionych we wczesnym dzieciństwie. Niszczący wstyd może być również skutkiem nieudanego związku i tkwienia w poczuciu winy. Przekonanie o własnej niedoskonałości, ułomności i brak akceptacji to przyczyny pojawienia się stanów lękowych. W takich przypadkach pokonanie wstydu wymaga pomocy psychoterapuety. Walka ze wstydem, który powoduje kompleksy lub stany depresyjne, jest trudna i często obarczona błędami. Podstawowym jest wycofywanie się z relacji społecznych i przekonanie o uzdrawiającej samotności. Błędem jest również szukanie usprawiedliwienia dla powstałych zachowań i okoliczności. Warunkiem poradzenia sobie ze wstydem jest stawienie czoła problemom i własnym kompleksom.

Wstyd a depresja

Wstyd ma ogromny wpływ na nasilenie się objawów depresyjnych. Jest poważną przeszkodą w prawidłowym diagnozowaniu depresji i nerwicy. Nieumiejętność radzenia sobie generuje autodestrukcyjne zachowania, m.in. ataki przemocy słownej i fizycznej lub uzależnienia. Zaburzenia obsesyjno kompulsyjne, stany lękowe i epizody depresji mają swoje podłoże m.in. w destrukcyjnym wstydzie. Zmniejszenie objawów zaburzeń i zapanowanie nad chorobą zmniejsza ryzyko izolacji społecznej i pomaga wdrożyć efektywne leczenie.

Źródła
  1. A. Kleszczewska-Albińska, R. Albiński, Wstyd i poczucie winy w teorii i badaniach, „Psychologia Jakości Życia”, 2009, t. 8, nr 1.
  2. A. Dodziuk, Wstyd. Jak lepiej go zrozumieć i nie pozwolić, żeby zatruwał nam życie. Charaktery, Kielce 2018.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

autyzm-wysokofunkcjonujacy-objawy-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Autyzm wysokofunkcjonujący – jak się objawia i jak sobie z nim radzić?
28.07.2022
agresja-jakie-sa-rodzaje-jak-ja-rozpoznac
Zdrowie psychiczne
2 min.
Agresja - jakie są rodzaje? Jak ją rozpoznać?
27.07.2021
choleryk-kto-to-jest-jak-go-rozpoznac-i-z-nim-zyc
Zdrowie psychiczne
1 min.
Choleryk - kto to jest? Jak go rozpoznać i z nim żyć?
28.10.2021
czlowiek-empatyczny-co-to-znaczy-czym-sie-cechuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Kim jest człowiek empatyczny? Czemu służy empatia i czy można jej się nauczyć?
03.06.2022
Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
pesymista-kim-jest-jakie-sa-cechy-charakterystyczne
Zdrowie psychiczne
1 min.
Pesymista - kim jest? Jakie są cechy charakterystyczne?
28.10.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.