Статті для українців які можуть допомогти

Побачити більше

безкоштовні лікарі для України

Звернутися до лікарів
Zweryfikowane przez eksperta

Agresja u dzieci – skąd się bierze i jak sobie z nią radzić?

Anna Dobroń

lek. Agnieszka Widera

19.05.2021

Aktualizacja: 12.01.2022

Agresja u dzieci, podobnie jak u dorosłych, jest wyrazem złości, frustracji, bezradności. To uczucia, do których każdy człowiek ma prawo. Istotne jest jednak, by wyrażał je, nie czyniąc krzywdy innym. Rolą dorosłych jest nauczenie dzieci sposobów okazywania emocji w sposób społecznie akceptowalny.


Agresja u dzieci i młodzieży – tak fizyczna, jak i werbalna – to częste zjawisko, z którym dorośli nie zawsze potrafią sobie poradzić. Nic dziwnego, skoro niekiedy nie umiemy zapanować nawet nad własną złością. Wyrażanie emocji nie jest łatwą sztuką. Nie uczy się jej w szkołach, nie każdy miał szansę nauczyć się jej w rodzinnym domu. Zdecydowanie jednak warto wyposażyć w tę umiejętność nasze dzieci, nawet jeśli wymaga to sporo pracy – także nad własnymi emocjami.

agresja-u-dzieci-jak-nad-nia-zapanowac
pixabay.com

Skąd się bierze agresja u dzieci?

Według niektórych naukowców agresję mamy w genach. Wykształciła się w toku ewolucji jako narzędzie wywierania wpływu, dzięki któremu silniejsze osobniki danego gatunku mogą podporządkować sobie słabsze. Problemy z agresją pojawiły się z chwilą powstania społeczeństw, gdzie pewne zachowania przestały być akceptowane. Obserwacja agresji u dzieci w wieku przedszkolnym wskazuje jednak na to, że mimo możliwych uwarunkowań genetycznych, wyrażanie emocji to umiejętność, której się uczymy

Agresja jest formą wyrazu złości czy gniewu u dzieci, które nie mają innych wzorców zachowań i którym brak zakreślonych granic właściwego postępowania. Już kilkulatki odkrywają, że płacz, krzyk, tupanie czy niszczenie zabawek pozwala im osiągać swoje cele (np. skoncentrować na sobie uwagę rodziców, wymusić włącznie ulubionej bajki). Dzieci szybko dostrzegają także, że właśnie w taki sposób swoje problemy rozwiązują dorośli. Uczą się agresywnych zachowań, obserwując kłótnie rodziców, bójki starszych kolegów, oglądając pełne przemocy filmy czy grając w gry komputerowe, w których pokazywana jest przemoc.

Polecamy

kiedy-udac-sie-z-dzieckiem-do-psychologa-dzieciecego
Telemedycyna
1 min.

Kiedy udać się z dzieckiem do psychologa dziecięcego?

Podobnie jak dorośli, dzieci również miewają problemy, z którymi nie potrafią sobie poradzić. Czasem wystarczy szczera rozmowa z rodzicami, ale w niektórych sytuacjach niezbędna jest pomoc specjalisty. Warto spróbować psychoterapii online – dziecko we własnym domu czuje się bezpiecznie i komfortowo, co może korzystnie wpłynąć na jego otwartość i chęć do współpracy z psychoterapeutą.

Redakcja19.11.2021

Przyczyny złości i agresji u dzieci

Agresja – u dzieci i u dorosłych – rodzi się z niezaspokojenia ważnych potrzeb. Dziecko może być sfrustrowane, np. wówczas gdy:

  • nie czuje się bezpiecznie (np. w domu, w którym nieustannie dochodzi do kłótni między rodzicami),

  • rodzice – zajęci własnymi problemami – nie okazują mu dostatecznie wiele uwagi i miłości,

  • opiekunowie (w domu czy w szkole) stawiają mu wysokie wymagania, którym nie jest w stanie sprostać,

  • nie radzi sobie z nowymi sytuacjami (np. pojawianiem się rodzeństwa, przeprowadzką, rozwodem rodziców).

Najważniejszą rzeczą, jaką powinniśmy zrobić, chcąc zapanować nad agresją u dziecka, jest ustalenie, jaki jest powód jego złości. Tylko znając go, możemy adekwatnie zareagować na potrzeby swojej pociechy.

Jak radzić sobie z agresją u dzieci?

Dzieci nie są w stanie samodzielnie rozwiązać większości swoich problemów. Zadaniem dorosłych jest zrozumieć je i – w miarę możliwości – wyjść naprzeciw tym potrzebom. Czasem frustracja, z jaką zmagają się dzieci (np. gdy zaznają przemocy ze strony starszych kolegów w szkole), wymaga naszej interwencji, czasem zaś wyjaśnienia, że nie wszystkie pragnienia można zaspokoić (np. gdy dziecko chce drogą zabawkę), i pokazania alternatywnych rozwiązań. W żadnym wypadku nie powinniśmy zostawiać dzieci samych z trudnymi emocjami, ponieważ jeszcze nie potrafią sobie z nimi radzić.

Kiedy dziecko zachowuje się agresywnie, nie powinniśmy go za to karać, bo tym samym odbieramy mu prawo do złości, bezradności. Z czasem nauczy się powstrzymywać swoją ekspresję, ale znajdzie dla niej inne ujście, na przykład w formie autoagresji. Naszą rolą jest wytłumaczenie dziecku, że złość to jedna z nieuniknionych ludzkich emocji i to nie ona jest niepożądana, lecz niektóre sposoby jej wyrażania. Jednocześnie musimy pokazać naszym pociechom alternatywne sposoby wyrażania trudnych emocji.

Nauka wyrażania emocji

Jak postępować, by dzieci zdobyły umiejętność pożądanego sposobu wyrażania złości czy gniewu?

  • Uczmy dzieci nazywać emocje, objaśniajmy, w jakich sytuacjach mogą się pojawiać i dlaczego.

  • Tłumaczmy, że agresja krzywdzi innychludzi, więc emocje trzeba wyrażać tak, by nie sprawiać im bólu, przykrości.

  • Ustalajmy zasady – co można robić w złości (np. rzucać poduszką, drzeć kartkę, głośno wypowiadać „magiczne” słowo), a czego robić nie wolno.

  • Dawajmy dzieciom dobry przykład, pokazując, jak sami radzimy sobie ze złością.

Pamiętajmy, że napad złości nie jest najlepszym momentem na naukę. Jeśli dziecko zachowuje się agresywnie, nie odpowiadajmy złością – to najgorszy z możliwych przykładów. Pozostawmy je same sobie (oczywiście w bezpiecznym miejscu), żeby ochłonęło, przemyślało swoje zachowanie. Dopiero gdy się uspokoi, podejmujmy rozmowę o tym, co się zdarzyło.

Nauka wyrażania emocji nie jest zadaniem łatwym (zwłaszcza gdy sami mamy z tym kłopot), wymaga czasu i sporo cierpliwości. Warto jednak podjąć taki wysiłek, ponieważ zaowocuje on w dorosłym życiu dziecka – pozwoli mu lepiej radzić sobie w trudnych sytuacjach i umożliwi zbudowanie pozytywnego obrazu samego siebie.

Źródła
  1. T. Brazelton, J. Sparrow, Złość i agresja u dzieci, tł. A. Cioch, Gdańsk 2019.

  2. R. Greene, Trudne emocje u dzieci, tł. M. Konewka, Warszawa 2014.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Popularne w kategorii Zdrowie psychiczne
Ad

Polecane

osobowosc-schizotypowa-czym-sie-charakteryzuje
Zdrowie psychiczne
1 min.
Na czym polega osobowość schizotypowa i jak sobie z nią radzić?
19.05.2021
depresja-lekowa-jakie-sa-objawy-jak-z-nia-walczyc
Zdrowie psychiczne
2 min.
Depresja lękowa - jakie są objawy? Jak z nią walczyć?
31.10.2021
gynofobia-lek-przed-kobietami-przyczyny-leczenie
Zdrowie psychiczne
2 min.
Gynofobia (lęk przed kobietami) - przyczyny, leczenie
04.11.2021
frustracja-co-to-jest-jak-sobie-z-nia-poradzic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Frustracja - co to jest? Jak sobie z nią poradzić?
31.10.2021

Najchętniej czytane

psychoterapia-co-to-jest-jakie-sa-techniki-terapeutyczne
Zdrowie psychiczne
3 min.
Psychoterapia - co to jest? Jakie są techniki terapeutyczne?
30.07.2021
platoniczny-zwiazek-co-to-jest-na-czym-polega
Zdrowie psychiczne
1 min.
Platoniczny związek - co to jest? Na czym polega?
24.01.2022
wstyd-co-to-jest-jak-sie-od-niego-uwolnic
Zdrowie psychiczne
2 min.
Wstyd - co to jest? Jak się od niego uwolnić?
27.07.2021
zlosc-jak-sobie-z-nia-radzic-na-czym-polega-terapia
Zdrowie psychiczne
1 min.
Skąd bierze się złość i jak można sobie z nią konstruktywnie radzić?
19.05.2021

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.