badanie-rtg-co-to-jest-na-czym-polega
pixabay.com

Badanie RTG - co to jest?

RTG to popularne badanie diagnostyczne, które możesz znać też pod nazwami „prześwietlenie” lub „rentgen”. Polega ono na naświetlaniu konkretnego obszaru ciała wiązką promieni X, czyli rentgenowskich. To jeden z rodzajów promieniowania elektromagnetycznego. Obejmuje zakres długości fali od nadfioletu po promieniowanie gamma. Odkryte zostało w 1895 roku przez Wilhelma Röntgena, który otrzymał za to w 1901 roku nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. To właśnie promieniowaniu badanie zawdzięcza swoją nazwę. Za jego wytwarzanie odpowiedzialne jest specjalne urządzenie - lampa rentgenowska.Promienie przenikają częściowo przez ciało i padają na błonę rentgenowską. To czuła na promienie X błona fotograficzna. Powstaje na niej obraz. Dochodzi do tego dzięki pochłanianiu w różnym stopniu przez poszczególne tkanki promieni rentgenowskich. Zdjęcie RTG jest dwuwymiarowe. Można stosować tę technologię do stworzenia obrazu 3D, lecz wiąże się to z użyciem wielokrotnie większych dawek promieniowania.

Polecamy

skierowanie-na-badania-w-trakcie-teleporady
Telemedycyna
1 min.

Czy mogę uzyskać skierowanie na badania w trakcie teleporady?

Potrzebujesz skierowanie na jedno z badań diagnostycznych, ale czas oczekiwania na wizytę stacjonarną u lekarza jest długi? Możesz skorzystać z teleporady. O tym co zrobić, aby otrzymać skierowanie podczas e-wizyty, przeczytasz w poniższym tekście.

Redakcja03.12.2021

Do czego wykorzystywane jest badanie rentgenowskie?

Badanie rentgenowskie ma bardzo szerokie zastosowanie. Korzysta się z niego przede wszystkim w diagnostyce, ale i stanowi ważny element profilaktyki zdrowotnej czy badań do pracy. Jednym z częściej wykonywanych badań rentgenowskich jest zdjęcie klatki piersiowej. To podstawowe narzędzie, które umożliwia wykrycie takich przypadłości, jak m.in. gruźlica, zapalenie płuc, choroby nowotwory płuc. Dzięki niemu można też ocenić położenie i wielkość serca.

Często wykonywane są badania radiologiczne jamy brzusznej. Wśród najczęstszych wskazań do tego rodzaju zdjęcia RTG wymienia się m.in.:

  • podejrzenie perforacji żołądka lub jelit,

  • połknięcie ciała obcego,

  • kamienie żółciowe lub nerkowe,

  • nawracające lub przewlekłe bóle brzucha,

  • nudności lub wymioty,

  • podejrzenie wrzodów żołądka, dwunastnicy lub jelita,

  • stenozę (zwężenie) przewodu pokarmowego,

  • chorobę Leśniowskiego-Crohna.

Badanie rentgenowskie jest jednym z pierwszych, jakie wykonuje się w przypadku nieprawidłowości z zakresu układu ruchu. Korzysta się z niego zarówno przy urazach typu skręcona kostka, jak i w zmianach powstałych na tle reumatoidalnym. Zdjęcia RTG są w stanie uwidocznić wszelkie zwyrodnienia, złamania i przemieszczenia kości.

Powszechne jest też wykorzystanie badań radiologicznych w ortodoncji i stomatologii. Używa się ich w chirurgii szczękowo-twarzowej, przykładowo kiedy usuwany jest ząb mądrości. Pomagają m.in. w ustaleniu spodziewanych trudności podczas leczenia, kontroli postępu leczenia i ewentualnych powikłań, w ocenie morfologii i anatomii struktur zębowych.

Badanie radiologiczne kręgosłupa polega na prześwietleniu konkretnych odcinków kręgosłupa, czyli odcinka szyjnego, piersiowego lub lędźwiowego. Na zdjęciach RTG można zobaczyć m.in. wady postawy, np. skoliozę (skrzywienie kręgosłupa, zwane bocznym skrzywieniem kręgosłupa), lordozę (łukowate wygięcie kręgosłupa w stronę brzuszną), zmiany zwyrodnieniowe i złamania kręgów, przemieszczenia krążków międzykręgowych, stany zapalne tkanek, wady wrodzone, guzy nowotworowe.

Czy badanie rentgenowskie jest szkodliwe?

Pojedyncze badania RTG są bezpieczne. Nie powinno się poddawać działaniu promieniowania X częściej, niż to absolutnie konieczne. Zaleca się, aby w ciągu roku nie przekraczać dwóch badań radiologicznych. Zbyt duża dawka promieniowania X wiąże się z ryzykiem uszkodzenia DNA i powstawania nowotworów. Szczególnym przypadkiem są kobiety spodziewające się dziecka. Ze względu na potencjalną szkodliwość promieniowania X zdjęcia RTG nie powinny być u nich robione zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Później, w wyjątkowych sytuacjach, lekarz może podjąć decyzję o prześwietleniu, lecz z zachowaniem szczególnych środków ostrożności.

Jak należy się przygotować do badania RTG i jak ono przebiega?

Ile trwa badanie RTG? Kiedy są wyniki?

Dużą zaletą badania RTG jest bezbolesność, bezinwazyjność, szybkość wykonania i oczekiwania na wyniki. Badanie rentgenowskie i opis zdjęcia wykonuje się w pracowni radiologicznej. Samo badanie trwa kilka, kilkanaście minut. Jego rezultaty z reguły gotowe są po kilku godzinach, ewentualnie odbierzesz je na drugi dzień.

Jak przebiega badanie?

Badanie może być wykonane w różnych pozycjach w zależności od obrazowanego obszaru ciała. O tym, jak się ustawić, poinformuje Cię radiolog. Po przekazaniu instrukcji przejdzie on do pomieszczenia obok, aby obsłużyć sprzęt rentgenowski. Niekiedy na czas robienia zdjęcia konieczne jest chwilowe wstrzymanie oddechu. Pamiętaj, aby na badanie założyć wygodny strój, który będzie można łatwo zdjąć. Podczas naświetlania wymagane jest odsłonięcie badanego fragmentu ciała.

Jak przygotować się do badania RTG?

Zazwyczaj badanie RTG nie wymaga specjalnych przygotowań. Wyjątek stanowią zdjęcia miednicy, jamy brzusznej i dolnego odcinka kręgosłupa. Dzień przed zdjęciem RTG powinieneś stosować lekkostrawną dietę, a ostatni posiłek zjeść do 6 godzin przed badaniem. Lekarz zaleci, aby 24 godziny wcześniej przyjąć preparat na wzdęcia i środek przeczyszczający. Wszystko po to, aby usunąć zalegające w przewodzie pokarmowym gazy, które mogłyby zaburzać obraz.

Szczególnym przypadkiem są też badania radiologiczne z kontrastem. Wówczas podany zostanie środek cieniujący, który poprawi widoczność obrazowanych struktur. W tym przypadku oznaczyć musisz poziom kreatyniny we krwi. W przypadku cukrzyków przyjmujących metforminę potrzebne jest też oznaczenie współczynnika przesączania kłębuszkowego. Po badaniu RTG z kontrastem ważne jest, abyś przyjął dużo płynów. W ten sposób szybciej usuniesz go z ciała. Pamiętaj też, aby ustalić z lekarzem konieczność odstawienia stosowanych przez Ciebie leków.

Źródła
  1. M. Czerżyńska i in., Jak przygotować pacjenta do rentgenodiagnostyki klasycznej odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa?, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2015, t. 9, nr 6, s. 471-476.

  2. K. Kotynia, J. Filipecki, Zastosowanie promieniowania rentgenowskiego w medycynie, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, Fizyka” 2014, cz. 9, s. 61-76.

  3. J. Ptak i in., Badania obrazowe w zapaleniach płuc u dorosłych, „Pneumonologia i Alergologia Polska” 2011, t. 79, nr 1, s. 57-66.

  4. K. Kosińska, M. Sobecka, Aspekty radiologiczne w leczeniu endodontycznym, „Nowa Stomatologia” 2013, nr 3, s. 128–134.

  5. B. Kozakiewicz, Radiodiagnostyka i radioterapia kobiet w ciąży – fakty bez mitów, „Current Gynecologic Oncology” 2018, t. 16, nr 1, s. 30–41.

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Telekonsultacja z lekarzem
już w ciągu godziny!
Umów się
Uzyskaj odpowiedź
dzięki konsultacji
online
  • specjalistyczna porada
  • przedłużenie recepty
  • skierowanie na badania
Umów się
Popularne w kategorii Zdrowie

© 2021 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.