account-icon
Obliczanie ubezpieczenia
Umów teleporadę
Welbi
ZdrowieChoroby 1 min.
Zweryfikowane przez eksperta

Czym jest brachycefalia i dlaczego nie należy ignorować zniekształceń czaszki u niemowląt?

Katarzyna Grzyś-Kurkalek. Agnieszka Żędzian30.04.2024Aktualizacja: 30.04.2024

Brachycefalia jest jedną z form zniekształceń czaszki u niemowlęcia. Wada może powstać okresie płodowym, mieć związek z zespołami genetycznymi, ale też wynikać z układania malucha niemal wyłącznie na plecach. Wcześnie rozpoznaną brachycefalię można jednak skutecznie leczyć.


brachycefalia-u-niemowlat-diagnoza-leczenie
Pixabay.com

Polecane

oslabienie-po-antybiotyku-jakie-sa-objawy
Zdrowie
1 min.
Dlaczego pojawia się osłabienie po antybiotyku i jak sobie z nim radzić?
30.05.2022
bable-po-oparzeniu-po-ilu-dniach-znikaja-czym-smarowac
Zdrowie
1 min.
Bąble po oparzeniu - po ilu dniach znikają? Czym smarować?
30.07.2021
czy-zwapnienie-kosci-mozna-wyleczyc
Zdrowie
1 min.
Czym jest zwapnienie kości? Przyczyny, objawy, leczenie
09.05.2022
toczen-na-rekach-co-to-za-choroba
Zdrowie
1 min.
Toczeń na rękach – dowiedz się, czym jest ta choroba
10.05.2022
Spis treści
  1. Czym jest brachycefalia?
  2. Co powoduje brachycefalię?
  3. Jakie są objawy brachycefalii?
  4. Jakie są konsekwencje nieleczonej brachycefalii?
  5. Na czym polega leczenie brachycefalii?

Czym jest brachycefalia?

Brachycefalia, czyli krótkogłowie jest jedną z form deformacji czaszki. Jej tylne kości są krótkie i szerokie, a do tego płaskie – przez to głowa zyskuje trapezowego kształtu.

Stwierdzenie brachycefalii jest ważnym elementem diagnostycznym wielu chorób, choć wystąpienie tej wady nie jest jednoznaczne z wadami genetycznymi.

Ta postać zniekształcenia towarzyszy m.in. zespołowi Potockiego-Shaffera. To rzadka delecja genu (zmiana w materialne genetycznym) w regionie chromosomalnym 11p11.2. Jak dotąd opisano około 50 przypadków. Wyraźnie skróconej czaszce, towarzyszą inne wady w obrębie twarzoczaszki jak: małogłowie, nadmiernie wąskie lub szerokie czoło, skośne w dół lub w górę położone oczy czy zwężony i wklęsły grzbiet nosa. Poza zmienionym wyglądem zespół Potockiego-Shaffera skutkuje m.in. anomaliami ośrodkowego układu nerwowego, padaczką, hipotonią (niedociśnienie).

Brachycefalia towarzyszy zespołowi Downa, czyli trisomii 21. pary chromosomów, która jest jedną z najczęściej występujących aberracji chromosomowych. Nie są wciąż znane przyczyny wady, ale widać wyraźne powiązanie między wiekiem kobiety będącej w ciąży. W Polsce wada występuje z częstotliwością 1:588 żywych urodzeń. Poza krótkogłowiem zespołowi Downa towarzyszą (w różnym nasileniu zależnym od materiału genetycznego w chromosomie) inne fizyczne objawy jak: dysplazja małżowin usznych, tzw. fałda nakątna, krótki i wklęsły u nasady nos, niedorozwój szczęki. Poza zmienionym wyglądem ta aberracja chromosomowa skutkuje również niepełnosprawnością umysłową i wadami narządów wewnętrznych. 

Brachycefalia towarzyszy zespołowi Antleya-Bixlera. Jest to rzadka choroba, która objawia się przedwczesnym zamykaniem kości czaszki przez kostnienie szwów czaszkowych. Skutkuje niedorozwojem środka twarzy, zarośnięciem nozdrzy tylnych, które prowadzą do części nosowej gardła. Poza zmienionym wyglądem ta rzadka choroba skutkuje też niedorozwojem kończyn, w tym: występowaniem stopy końsko-szpotawej oraz anomaliami w układzie sercowo-naczyniowym, moczowo-płciowym i pokarmowym.

Co powoduje brachycefalię?

Brachycefalia jest wynikiem defektów strefy wzrostu w czaszce, która jest w fazie intensywnego rozwoju. Może być to m.in. wynik zbyt szybkiego kostnienia szwów czaszkowych. Jest to, co zaznaczono wyżej, cecha charakterystyczna zespołu Antleya-Bixlera, co nie znaczy, że szybkie zamykanie kości czaszki jednoznacznie wskazuje na tę chorobę.

Częściej jest to wynik kraniosynostoz niezwiązanych z powyższą wadą. Nie zawsze udaje się też wskazać bezpośrednią przyczynę szybkiego kostnienia szwu wieńcowego przyczyniającego się do rozwoju krótkogłowia – może być uwarunkowana zarówno czynnikami środowiskowymi, jak i genetycznymi.

Przyczyną brachycefalii może być zbyt częste i długotrwałe układanie dziecka na plecach (nie tylko w domu, ale też w szpitalu po przedwczesnym urodzeniu i konieczności przebywania malucha w inkubatorze). W efekcie tego główka staje się płaska i szeroka, a obie kości ciemieniowe (między kością czołową a potyliczną) wyraźnie uwypuklone. Przez to maluch ma trudność odwracaniem głowy na boki, co też pogłębia wadę. W tym wypadku możliwości terapeutyczne są największe i najmniej inwazyjne. Gdy wada zostaje zauważona już u kilkumiesięcznego malucha, wystarczy orteza kranialna, która prawidłowo dobrana i użytkowana skutecznie wspiera wyrównanie kształtu czaszki dziecka podczas jej dalszego wzrostu.

Brachycefalia u płodu może natomiast rozwinąć się na skutek nieprawidłowego ułożenia w macicy. Nie jest jednak konsekwencją urazu głowy (jak np. przedgłowie, będące obrzękiem spowodowanym przez ucisk główki w kanale rodnym), ale ucisku czaszki dziecka np. na miednicę matki, rozrośnięte w macicy mięśniaki czy drugi płód (przy ciąży mnogiej). 

Jakie są objawy brachycefalii?

Brachycefalię wrodzoną można wykryć już u płodu dzięki badaniom USG, podobnie jak wodogłowie czy torbiel w głowie (a dokładnie torbiel splotów naczyniówkowych). Natomiast brachycefalię u noworodka i niemowlaka rozpoznaje się na podstawie nieprawidłowego wyglądu czaszki. Jej tył jest w różnym stopniu spłaszczony i poszerzony. Kości ciemieniowe tak jak i kości czołowe są uwypuklone. Przez to kształt główki dziecka położonego na plecach przypomina trapez, gdy patrzy się na nią od strony wezgłowia łóżeczka. Przyglądając się jej z boku, jest spłaszczona i wydłużona.

Brachycefalia może mieć postać symetryczną (spłaszczenie przypomina trapez równoramienny) albo asymetryczną (jeden bok jest bardziej spłaszczony). W tym drugim przypadku mowa jest więc raczej o dwóch wadach: brachycefalii i plagiocefalii. To częste następstwo kręczu szyi, w wyniku którego maluch nie może swobodnie poruszać głową na oba boki – spogląda przeważnie w jedną stronę i to tam powstaje spłaszczenie.

Jakie są konsekwencje nieleczonej brachycefalii?

W pierwszych dwunastu miesiącach życia dziecka mózg, a także czaszka, powiększają się aż trzykrotnie! Jak wynika z badań przeprowadzonych na University of California w San Diego oraz University of Hawaii metodą rezonansu magnetycznego – w trzech pierwszych miesiącach zwiększa się o 1% dziennie tuż po narodzeniu, a bliżej końca pierwszego kwartału – o 0,5% dziennie.

Zniekształcenie czaszki, zwłaszcza te szczególnie wyraźne, mają wpływ na wzrost mózgu – mogą powodować ucisk. Innymi konsekwencjami jest zaburzenie symetrii twarzy, a także budowy i funkcji struktur wewnątrz czaszki np. zatok, nozdrzy. Ponadto spłaszczenie główki zaburza prawidłowy rozwój dziecka. Nie może ono swobodnie obracać główki i spoglądać w stronę, która je interesuje. To natomiast rzutuje na proces integrowania odruchów niemowlęcych.

Na czym polega leczenie brachycefalii?

W celu wyrównania kształtu czaszki skonsultuj wadę z pediatrą, który oceni ją i skieruje Cię z dzieckiem do odpowiednich specjalistów. Być może wystarczy terapia pod okiem fizjoterapeuty dziecięcego. Czasami jednak konieczna okazuje się też konsultacja z neurologiem, ortopedą, a także osteopatą.

Wsparciem w wyrównywaniu nieforemnego kształtu główki są specjalistyczne poduszki profilowane oraz ortezy kranialne (przypominają wyglądem kask). W wyjątkowych przypadkach (przy dużych wadach u starszych dzieci i dorosłych) lekarz może zalecić zabieg korekcyjny.

Jeśli zaobserwujesz u swojego dziecka jakiekolwiek niepokojące zmiany wyglądu główki, nie zwlekaj. Niezwłocznie udaj się z nim do pediatry. Lekarz – w zależności od wstępnej diagnozy – skieruje malucha do odpowiedniego specjalisty lub samodzielnie zaplanuje leczenie dziecka. 

Jeśli chcesz mieć łatwy dostęp do pediatry, rozważ zakup Polisy Zdrowie Welbi, czyli prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego, którego ofertę możesz zamówić na Welbi. Jeśli podpiszesz umowę i opłacisz składkę, będziesz mieć możliwość umówienia dziecka na wizytę w gabinecie lub skorzystania z e-konsultacji z pediatrą, lekarzem rodzinnym, internistą oraz e-konsultacji z nawet 39 specjalistami w pakiecie OCHRONA GOLD (w tym neurolog, ortopeda). Na wizytę u lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej będziesz czekać maksymalnie 1 dzień, a ze specjalistami skonsultujesz się z reguły w ciągu 3 dni roboczych.

W ramach wybranego pakietu otrzymasz też dostęp do badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych z listy przygotowanej przez ubezpieczyciela. Zamów ofertę. Dowiedz się, co możesz zyskać, wybierając jeden z dostępnych pakietów.

Źródła
  1. red. T. Matthews-Brzozowska, M. Świątkowska-Wyganowska, Dental Forum, Polskie Towarzystwo Stomatologiczne Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 2019.
  2. X. Chen, H. Xu, 11p11.12p12 duplication in a family with intellectual disability and craniofacial anomalies, „BMC Medical Genomics” 2021, nr 14, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8034150/, dostęp: 2.04.2024 r.
  3. A. Jurek, M. Szałwińska i in., Zespół Antley’a - Bixlera – opis przypadku, „Forum Ortodontyczne” 2015, vol. 11, nr 4, s. 290–295.
  4. K. Perkowski. A Szpinda-Barczyńska i in., Wzrost podstawy czaszki i jego wpływ na położenie szczęki i żuchwy – przegląd piśmiennictwa, „Forum Ortodontyczne” 2020, vol. 16, nr 1, s. 37–44.
  5. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C401515%2Cludzki-mozg-rosnie-najszybciej-w-pierwszych-trzech-miesiacach-zycia.html, dostęp: 2.04.2024 r.
Author Katarzyna Grzyś-Kurka picture

Powyższy materiał ma wyłącznie charakter edukacyjno-informacyjny, nie jest poradą lekarską i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Przed zastosowaniem się do wskazówek lub informacji o charakterze specjalistycznym zawartych w Welbi należy skonsultować ich treść z lekarzem. Welbi dokłada najwyższych starań, aby treść publikowanych materiałów był najlepszej jakości, ale nie ponosi odpowiedzialności za ich zastosowanie bez konsultacji z lekarzem.

Najchętniej czytane

gesty-sluz-w-ciazy-co-oznacza
Zdrowie
1 min.
Gęsty śluz w ciąży. Kiedy się pojawia i na co wskazuje?
09.05.2022
jak-dziala-woda-z-octem-jablkowym-pita-na-czczo
Zdrowie
2 min.
Jak działa woda z octem jabłkowym pita na czczo?
24.01.2022
grzybica-paznokci-jakie-sa-domowe-sposoby
Zdrowie
2 min.
Grzybica paznokci - jakie są domowe sposoby?
31.10.2021
szalwia-na-gardlo-jak-ja-stosowac-pic-czy-plukac
Zdrowie
2 min.
Szałwia na gardło - jak ją stosować? Pić czy płukać?
28.10.2021
Popularne w kategorii Zdrowie
rozgrzewka-dla-dzieci-jak-powinna-wygladac
Fitness
2 min.
Rozgrzewka dla dzieci - jak powinna wyglądać?
30.07.2021
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne
Pakiety medyczne
Konsultacja lekarska online
Alergolog onlineChirurg onlineDermatolog onlineDiabetolog onlineEndokrynolog onlineGastrolog online
arrow-link
Zobacz więcej

Kim jesteśmy

Artykuły o zdrowiu

ul. Topiel 12, 00-342, Warszawa
Redakcja WelbiSara Łątkowska - redaktor naczelnyredakcja@welbi.pl

© 2024 Welbi. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Regulamin serwisuPolityka prywatnościPolityka cookies

Social media

  • facebook logo
  • instagram logo

Serwis welbi.pl ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu, który nie prowadzi działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych w rozumieniu art. 3 ust 1 ustawy o działalności leczniczej.